Ես ցավում եմ, որ գռեհկությունն ու անճաշակությունն իրավական կատեգորիա չեն. Էդգար Բաղդասարյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Մեկ տարի առաջ այս օրերին Հայաստանում հեղափոխությունը թևակոխել էր վճռական փուլ: Հաջորդ օրը՝ մայիսի 1-ին պետք է վարչապետ ընտրվեր: Այդ պաշտոնում առաջադրվել էր հեղափոխության առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանը: Հեղափոխության այդ օրերի և, ընդհանրապես, մեկ տարվա շուրջ Factor.am-ը զրուցել է կինոռեժիսոր Էդգար Բաղդասարյանի հետ:

– Պարո՛ն Բաղդասարյան, ի՞նչ կարծիքի եք վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մասին:

– Բարդ հարց եք տալիս: Անշուշտ, Նիկոլ Փաշինյանի հաջողությունը վարչապետի պաշտոնում շատ կարևոր է, եթե անգամ անձի հետ էլ չկապենք, դա շատ կարևոր է մեզ համար, մեր պետության համար: Կարծում եմ՝ Նիկոլ Փաշինյան վարչապետն անում է այն, ինչ կարող է անել:

– Այսօր Նիկոլ Փաշինյան վարչապետը և իշխանությունը նույն բա՞նն են:

– Կարծում եմ՝ ոչ: Ցավալի է, որ այդպես չի: Ես կցանկանայի, որ այդպես լիներ, ինչքան էլ ինձ մեղադրեք բռնապետության քարոզի մեջ: Ես խոստացել էի մեկ տարի ոչինչ չասել, մեկ տարին լրացել է, կարող ենք հանգիստ խոսել: Կարծում եմ՝ լավ կլիներ, որ վարչապետն ավելի «դուխով» լիներ, որովհետև այն կոմպլեմենտարիզմը, որ ցուցաբերում է, թե տեսեք՝ մենք չենք խառնվում, այս չենք անում… Խոսքը չի գնում հակաիրավական գործողությունների մասին, ճիշտ հասկացեք: Խոսքն այն մասին է, որ չլինեն խոսակցություններ, թե, կարծես, ինչ-որ իներցիոն վիճակ է: Մարդիկ ավելին են սպասում, ընդ որում՝ ես նույնպես:

– Անձամբ Ձեր կյանքում վերջին մեկ տարում ի՞նչ է փոխվել:

– Անձամբ իմ կյանքում՝ ֆիլմն եմ վերջացրել, մյուսն եմ սկսում: Բայց կոնկրետ իմ օրինակը սխալ է բերել, որովհետև ես ինչքան ինձ հիշում եմ, միշտ ազատ մարդ եմ եղել, հանգիստ ապրել եմ՝ թե՛ Գորբաչովի ժամանակ, թե՛ Ելցինի, թե՛ Տեր-Պետրոսյանի, թե՛ Քոչարյանի, թե՛ Սերժի: Միշտ ազատ եմ եղել և խնդիր չեմ ունեցել: Խնդիրները քչացել են, բայց հիմա մի խնդիրը վերացել է, մյուսն է եկել:

– Դուք հեղափոխության արժեքները տեսնո՞ւմ եք հասարակության մեջ:

– Այո՛, և՛ արժեքներն եմ տեսնում, և՛ պրոբլեմներն եմ տեսնում, և՛ հասարակության պրոբլեմներն եմ տեսնում: Մենք պետք է մի քիչ մեր մասին խոսենք, մեր տեսակի մասին… Եթե մարդիկ խնդիրը կապում են անձի հետ, անձի պաշտամունքի հետ՝ առանց հասկանալու, թե ինչ է փոխվել… Թագավորին փոխեցինք՝ ուրիշ թագավոր է գալու, հետո սրան կփոխենք՝ ուրիշին կբերենք: Այսինքն՝ կապում են թագավորի հետ: Անգամ երիտասարդների մոտ եմ նկատում դա:

– Այս մեկ տարին որպես ֆիլմ պատկերացնո՞ւմ եք:

– Ակտուալ բաներից պետք է ժամանակ անցնի, որպեսզի կարողանաս հետադարձ հայացք նետել, օբյեկտիվ լինել: Որովհետև ես պրոպագանդիստ չեմ, երբեք չեմ անում պրոպագանդիստական բաներ: Մենք շատ բաներ կհասկանանք կամ կգնահատենք, երբ որոշ ժամանակ անցնի: Նույնը վերաբերում է ղարաբաղյան պատերազմին: Երբ ասում են՝ ֆիլմ, ասում եմ՝ ժամանակ է պետք, որովհետև հիմա վերքերը տաք են, էմոցիաները շատ են, իսկ մենք էլ տաքարյուն ժողովուրդ ենք, սառը գլուխ է սիրում ֆիլմը:

– Նոր Հայաստանում ֆիլմ նկարելը հեշտացե՞լ է:

– Հայաստանում այնքան բան պետք է փոխվի: Ես կես կատակ ասում եմ՝ Հայաստանը եզակի երկրներից է, որտեղ հաջողությունն ու որակը կարող են տարանջատված լինել: Աշխարհում չկա զարգացած երկիր, որտեղ կարող ես հաջողության հասնել անորակ երգով, ֆիլմով: Իսկ Հայաստանը դրա վառ օրինակն է: Էլի տգիտության մասին պետք է խոսենք: Մենք ունենք, թող ոչ ոք չնեղանա, մշակութային և որ տեսակետից ուզում ես՝ բավականին տգետ հասարակարգ, որը պիտի ձևավորվի և պահանջատեր լինի: Մշակութային քաղաքականություն է պետք: Պետք է շուկա ձևավորել, ոչ թե շուկայի քմահաճույքին գնալ, ասել՝ սա է պահանջում, այլ ձևավորել այդ շուկան: Արվեստը պետք է մարդուն փոխի դեպի դրականը:

– Պարո՛ն Բաղդասարյան, Հայաստանն այսօր մնացել է առանց Մշակույթի նախարարությա՞ն, թե՞ փառք Աստծո, որ մնացել է առանց Մշակույթի նախարարության:

– Չեմ կարծում, որ Մշակույթի նախարարությունը գործոն է: Ես մի կողմից ուրախացա, որ միավորում են Կրթության նախարարության հետ, որովհետև մեր հիմնական խնդիրները կրթական են: Կրթել է պետք, բայց այդ դիսկուրսը կա՞, թե՞ ոչ: Դա մեծ խնդիր է: Եթե մենք մշակույթ չենք ստեղծում, անիմաստ տարածք ենք զբաղեցնում:

– Այս պահին անիմա՞ստ է:

– Կարծում եմ՝ դեռևս այո, որովհետև այն, ինչ ստեղծվում է, մշակույթ չէ: Նրանք, որոնք հին իշխանության օրոք էին, շատ սիրուն գունափոխվում են, շատ ցավալի է, որ այս նոր իշխանությունները դրանց ընդունում են, նորից կառչում են մասսայական կուլտուրայից: Որովհետև այն ֆիլմերը կամ երաժշտությունը, որ արել են, դժվար է չափել մատաղ սերնդին հասցված վնասը՝ ճաշակի, մակարդակի առումով: Ես երբեմն, անկեղծ եմ ասում, ցավում եմ, որ գռեհկությունն ու անճաշակություննս իրավական կատեգորիա չեն:

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:

Մհեր Արշակյան