«Մեր հասարակության անդամները հայրենաճանաչ չեն, ըստ այդմ՝ հայրենասեր չեն». Սամվել Կարապետյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor.am-ի հարցազրույցը Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի նախագահ Սամվել Կարապետյանի հետ

– Պարո՛ն Կարապետյան, Հայաստանում տեղի ունեցավ թավշյա հեղափոխություն: Մենք կարո՞ղ ենք համարել, որ հեղափոխությունը Հայաստանում կայացած փաստ է:

– Ես այդ երևույթների, ծալքերի մեջ առանձնապես չեմ եղել, իմ գործով եմ զբաղվել:

– Փողոց դուրս գալի՞ս եք, ինչ-որ փոփոխություն զգո՞ւմ եք:

– Ինչպես առաջ, այնպես էլ հիմա հազվադեպ դուրս եմ գալիս փողոց: Ժամանակ չի լինում փողոց դուրս գալու, հիմնականում տանն եմ կամ գրասենյակում և զբաղված եմ իմ գործով:

– Ձեր կարծիքով՝ մեր մշակույթում հեղափոխություն անելու կարիք կա՞:

– Կրթական ոլորտում կարիք կա, կարծում եմ, որովհետև մշակույթի կրողները հասարակության անդամներն են, մարդիկ՝ մենք, դուք, բոլորս… Եվ կախված, թե ինչ կրթություն ենք ստացել, այդ չափով մեր մշակույթի կրողն ենք կամ կրողը չենք: Եվ այն վիճակը, որ կա կամ կար, ըստ իս՝ բան չի փոխվել: Ճիշտ ասած՝ չէր էլ կարող փոխվել: Կապ ունի կրթության հետ, որովհետև եթե կրթության ծրագրերում հայրենաճանաչության, հայագիտության սերմերն այսօր դրվեն, ավելի մշակութակիր հասարակության անդամներին մեր մեջ կունենանք 10-12 տարի հետո, և նմանապես բուհերում էլ այս տեսանկյունից անելիքներ կան: Այսինքն՝ մի երկու տասնամյակ հետո մենք կարող ենք հասարակության մեջ ազգային նկարագրի իմաստով որակական փոփոխություն զգալ: Մեկ տարում չենք զգա, եթե նույնիսկ ինչ-որ բան էլ արված լիներ:

– Այսինքն՝ մեր կրթության ոլորտում երբեք էլ զգային նկարագիր չի՞ եղել:

– Սկսած խորհրդային տարիներից, սկսած նախահեղափոխական՝ ցարական ժամանակներից հայկական դպրոց կոչվածն ընդամենը լեզու, վայելչագրություն, կրոն ուսուցանելն էր: Օրինակ՝ սփյուռքում, ասենք՝ Սիրիայում, հայերեն սովորում էին, որպեսզի կարողանան հայերենով Աստվածաշունչ կարդալ: Հայերենը դրա համար էր պետք: Այդ երկրներում հայկական կոչված դպրոցները չակերտավոր են հայկական, որովհետև բոլոր առարկաները տվյալ երկրի պետական լեզվով են սովորում: Հայաստանյան իրականության մեջ, պետականություն ունեցող երկրում շատ բանով չի տարբերվում մեր դպրոցների վիճակը: Անշուշտ՝ մնացած առարկաներն էլ հայերեն են, բայց, ամենակարևորը, մեր հասարակության անդամները հայրենաճանաչ չեն, հայրենասեր չեն: Մարդն ինչո՞վ պայմանավորված պիտի լինի հայրենասեր, ի՞նչ զգացումներից, գաղափարներից դրդված:

–  Այդ իմաստով Դուք հեղափոխությունից, հեղափոխական իշխանությունից պահանջներ ունե՞ք:

– Պահանջներ չէ, հույսեր, որ միշտ ունեցել եմ՝ ամեն նոր նշանակված կրթության նախարարի հետ: Չնայած որոշ ժամանակ արդեն կարևոր չէր, թե ում էին նշանակում: Այդքան երազող մեկը չեմ, ավելի ռեալ նայելով՝ հասկանում էի, որ հույսեր էլ չկան: Հիմա այդ հույսը կա: Կարդարանա, թե՝ ոչ, ժամանակը ցույց կտա:

– Ընդհանրապես՝ Ձեզ գոհացնո՞ւմ է նոր իշխանությունների գործունեությունը:

– Դեռ շատ ժամանակ չի անցել, որ ասեմ՝ գոհացնում է կամ չի գոհացնում: Ավելի շատ խնդիրներն անորոշության մեջ են այս պահին, գոնե ինձ համար:

– Կրթության ոլորտից բացի՝ որտե՞ղ եք տեսնում այդ խնդիրները:

– Ես ամեն ինչի մեջ խնդիրները կրթության ոլորտում եմ տեսնում: Եթե մարդը պետք եղած ազգային կրթությունը հիմնավոր խորությամբ չի ստանում, եթե ինքը հայրենաճանաչ է՝ սկսենք դրանից, պատվապաշտ է, իր երկրի պատիվն իր գործի մեջ բարձր պահող է: Մենք չենք ունեցել և չունենք ազգային հասարակություն, որևէ դարաշրջանում չենք ունեցել:

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:

Մհեր Արշակյան