Ազատ ստեղծագործելու և արգելքների սահմանագծին․ հայաստանյան գրաքննության առանձնահատկությունները

Լուրեր

23.06.2018 | 15:18
Վարչապետը շնորհավորել է նախագահ Արմեն Սարգսյանին ծննդյան օրվա առթիվ
23.06.2018 | 15:00
Վայրի կենդանիները՝ հայ օլիգարխների խրախճանքի զոհ. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
23.06.2018 | 14:16
Վերջին սոցհարցումների արդյունքները՝ Թուրքիայի արտահերթ ընտրություններից առաջ
23.06.2018 | 13:48
Ասկերանի «Միրզաջան» կոչվող տեղամասից հայտնաբերել են «Զինվորի  բաժին» գրառմամբ պահածոների դատարկ տարաներ
23.06.2018 | 13:28
Հակառակորդը հունիսի 17-ին Ակնայի ուղղությամբ հետախուզադիվերսիոն ներթափանցման փորձ է արել ու հետ շպրտվել. Արցախի ՊՆ
23.06.2018 | 13:23
Սիսիանի ԵԿՄ փոխնախագահն ու Որոտան գյուղի  մի բնակիչ Ռազմական ոստիկանություն են հանձնել մեծ քանակությամբ զենք, զինամթերք և զինվորական հանդերձանք
23.06.2018 | 13:15
Նախաձեռնելու եմ  «Սասնա ծռերի» և զոհված ոստիկանների ընտանիքների  հաշտեցում. Եղիշե Պետրոսյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
23.06.2018 | 13:10
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը ծննդյան օրվա առթիվ շնորհավորանքներ է ստացել ՌԴ, Ղազախստանի ու Բելառուսի նախագահներից
23.06.2018 | 12:33
Վաշինգտոնում կտոնեն հայկական Վարդավառը. VOA
23.06.2018 | 11:56
Էթյեն Մահչուփյանը չի քվեարկի Թուրքիայի իշխող կուսակցության օգտին
23.06.2018 | 11:10
ՀՀ ԶՈւ զորմասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել
23.06.2018 | 11:06
Բակո Սահակյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանին` ծննդյան օրվա կապակցությամբ
23.06.2018 | 09:40
Դատավոր Արմեն Բեկթաշյանը կհրաժարվի՞ քննել հանցավոր խմբի գործը. «Ժողովուրդ»
23.06.2018 | 09:37
ՀՔԾ-ն բազմաթիվ հեռախոսազանգեր է ստացել Մարտի 1-ի դեպքերի վերաբերյալ. «Փաստ»
23.06.2018 | 09:33
Քառօրյա պատերազմի օրերին զինվորների օգնությունը պետք է ԱԻՆ-ը հասցներ. նոր հանգամանքներ. «Ժողովուրդ»
Բոլորը

Փետրվարի 19-ը Հայաստանում նշվում է որպես Գիրք նվիրելու օր։ Գրքի նկատմամբ պետության և հանրության վերաբերմունքը դրսևորվում է նաև գրական գործերի տպագրմանն ու տարածմանը նպաստելով կամ հակառակը՝ խոչընդոտելով։

Խորհրդային կարգերի փլուզումից հետո, թվում է, պետք է ազատագրված լինեինք որոշակի կապանքներից՝ ինչ կարելի է տպագրել, տարածել և ինչ՝ ոչ։ Իսկ արդյո՞ք մեզ հաջողվեց ազատականացնել դաշտը։ Անկախությունից ի վեր մի շարք դրվագներ կարող են առնվազն տարակուսելու առիթ տալ։ Օրինակ՝ 2003 թ․ Կարեն Ղարսլյանի առաջին «24 կադր վայրկյան» վիպակը Հայաստանում սկզբում հրաժարվել էին տպագրել, լույս տեսնելուց հետո էլ՝ վաճառել։ Նրա գիրքը պարզապես դուրս էին նետել գրախանութից՝ պոռնոպոեզիայի և տպագրմանը ոչ ենթակա բառերի առատության պատճառով։

2012-ին էլ արձակագիր Հովհաննես Իշխանյանին իր «Ուվալնյատի օրը» գրքի համար կանչել էին Ռազմական ոստիկանություն՝ փորձելով քրեական գործ հարուցել քրեական օրենսգրքի 263 հոդվածով` «պոռնկագրական նյութեր և առարկաներ տարածելու» համար: Սակայն գրողական համայնքի կողմից բարձրացված բողոքի ալիքի արդյունքում հետապնդումները կանխվեցին։

Վերջերս էլ «Վրաստանի նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլիի ինքնակենսագրական «Ուժերի զարթոնք» գրքի հայերեն թարգմանության շնորհանդեսը չեղարկվեց։ Տնօրենը պարզաբանել էր, որ գիրքը քաղաքական բնույթի է, և ինքը չի ուզում, որպեսզի շնորհանդեսը գրատանը կայանա։

Ի վերջո, որտե՞ղ է ավարտվում ազատ ստեղծագործելու իրավունքը և սկսվում գրաքննությունը։ Եթե, օրինակ, Սաակաշվիլին հակահայկական քաղաքականություն է վարել, դա հիմք տալի՞ս է, որպեսզի նրա գրքի շնորհանդեսից Հայաստանում խուսափեն։ Ընդ որում, նույն Սաակաշվիլուն 2009 թվականին Սերժ Սարգսյանը պարգևարտրել է Պատվո շքանշանով։ Սակայն այն ժամանակ որևէ մեկը չհիշեցրեց Սաակաշվիլու հակահայկական քաղաքականության մասին։

Բացի այդ՝ եթե նման սահմանափակումները հանրության որոշ զանգվածի կողմից կարող են ընդունելի լինել, ինչպե՞ս է պատահում, որ, օրինակ, Հիտլերի «Իմ պայքարը», որը պարունակում է ատելության տարրեր, Հայաստանում ազատ տպագրվում և վաճառվում է։

Շատերը հարցնում են՝ եթե վաղը Թալեաթի հուշերը տպագրվեն, արդյոք պետք է, որ դրանք Հայաստանում ևս տարածում գտնեն։

Թեմայի շուրջ Factor.am-ը զրուցել է գրականագետ Թագուհի Ղազարյանի, «Անտարես» հրատարակչության տնօրեն Արմեն Մարտիրոսյանի և արձակագիր Հովհաննես Իշխանյանի հետ։ Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Աննա Բաբաջանյան