27.10.2026 | 21:29
Մոջթաբա Խամենեին կարևորել է պատերազմը դադարեցնելու համար Իրանի պայմանների կատարումը
«Վաղն այդ տվյալները կարող են օգտագործվել լրագրողների և ակտիվիստների դեմ»․ Դարբինյանը՝ ՀՀ-ում IMEI-ի գրանցման մասին․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
Քաղաքականություն
27.10.2026 | 19:00
Հայաստանի իշխանությունների՝ բջջային հեռախոսների համար IMEI կոդերի պարտադիր գրանցման նախաձեռնությունը կարող է ստեղծել քաղաքացիների լիակատար հսկողության գործիքներ, որոնք ապագայում կարող են օգտագործվել լրագրողներին և ակտիվիստներին հետապնդելու համար: Այս մասին Factor TV-ին տված հարցազրույցում հայտարարեց կիբերփաստաբան, RKS Global կազմակերպության հիմնադիր Սարգիս Դարբինյանը։
Նրա խոսքով՝ օգտատերերի հարկադիր նույնականացումը հատկապես վտանգավոր է հետաքննող լրագրողների, խոցելի խմբերի ներկայացուցիչների և ընտանեկան բռնության զոհերի համար, որոնց անվտանգությունը կախված է անանունությունից: Միաժամանակ, ըստ նրա, IMEI կոդերի գրանցումը չի օգնի կեղծ հաշիվների դեմ պայքարին, քանի որ դրանցից շատերը ստեղծվում են Հայաստանից դուրս:
Դարբինյանը զգուշացնում է՝ ստեղծված վերահսկողության մեխանիզմները կարող են օգտագործել նաև ապագա իշխանությունները, այդ թվում՝ անցանկալի քաղաքացիներին հետապնդելու համար։
Խոսելով ռուսական թվային ծառայությունների անվտանգության մասին՝ փորձագետը նշեց, որ Yandex-ի օգտատիրոջ տվյալները կարող են հասանելի լինել ռուսական հատուկ ծառայությունների։ Մինչդեռ, ՀՀ օրենսդրությունը չի պահանջում քաղաքացիների անձնական տվյալների պարտադիր պահպանում երկրի տարածքում: Դարբինյանը հիշեցրեց «Յանդեքս սննդի» օգտատերերի տվյալների լայնածավալ արտահոսքը, որն ազդել է նաև ՀՀ քաղաքացիների վրա։
Մեկնաբանելով Ռուսաստանում ինտերնետի սահմանափակումները՝ Դարբինյանը նշեց, որ VPN-ներն արդյունավետորեն դարձել են քաղաքացիական բողոքի գործիք։ Նրա գնահատմամբ՝ տարեվերջին երկրի բնակչության մոտ կեսը կարող է օգտվել դրանցից։ Սակայն սահմանափակումներն անվճար ինտերնետը դարձնում են ավելի ու ավելի անհասանելի. օգտատերերը ստիպված են վճարել VPN-ների համար և ձեռք բերել անհրաժեշտ տեխնիկական հմտություններ։
Ռուսաստանի տվյալների կենտրոնների վրա հարձակումների վերաբերյալ փորձագետը նշեց, որ պատժամիջոցների ներքո վնասված ենթակառուցվածքների վերականգնումը կարող է տևել մեկից երկու տարի։ Yandex-ի անջատումները, որոնք ազդել են նաև Հայաստանի վրա, նրա կարծիքով, ցույց են տալիս հարևան երկրների օգտատերերի կախվածությունը ռուսական թվային ենթակառուցվածքներից։
Դարբինյանը նաև ընդգծեց, որ Ռուսաստանն այլ երկրներ է արտահանում ոչ միայն թվային հսկողության տեխնոլոգիաներ, այլև ինտերնետի նկատմամբ պետական վերահսկողության օրենսդրական մեխանիզմներ։
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։
Սամվել Մելիքսեթյան
