Գրաքննություն, թե խաղաղության քայլ. Փաշինյանի ասածը մեզ համար օրե՞նք է. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

«Ես հիմա ուզում եմ որպես հանդիսատես հասկանալ՝ հիմա դուք ինձ ի՞նչ ասացիք»․ Փաշինյանի այս հարցադրումը հաջորդել էր «Ցանկապատ» թատերական ներկայացմանը: Վարչապետը ներկայացումից հետո դերասաններին ներկայացրել էր «Իրական Հայաստանի» գաղափարախոսությունը, և ուշագրավ է, որ սա համընկավ ԿԳՄՍՆ-ի կողմից շրջանառության դրված մի նախագծի հրապարակման հետ, որով, փաստորեն, օրենքի ուժ են ցանկանում տալ Փաշինյանի կողմից առաջ քաշած թեզերին։

Թատերական ներկայացումներում և այլ ստեղծագործություններում ինչ պետք է ասեն կամ չասեն, առաջիկայում, հնարավոր է, ընդգրկուն մասնակցություն ունենա պետությունը։

«Իրական Հայաստանի գեղագիտության տեղորոշման և աջակցության» հայեցակարգի նախագծում նշվում է, որ ինչ ներկայացվում կամ օգտագործվում է իբրև Հայաստանի մշակութային, սոցիալական, հոգևոր և հոգեբանական նկարագիր, հաճախ հակոտնյա է Իրական Հայաստանի գաղափարին կամ ենթադրում է Իրական Հայաստանի չգոյությունը։

Փաշինյանի կաբինետում կարծում են, որ արվեստի ու մշակութային տարբեր գործերում, գիտական, կրթական հետազոտությունների և քաղաքաշինական բովանդակության մեջ ներկայում գերշիխող է պատերազմի, վրեժի, ռազմականացման շեշտադրումը։ Կառավարությունը սա փոխելու ցանկություն ունի, որը կբխի խաղաղության օրակարգի տրամաբանությունից։

Արդյո՞ք այսպիսով պետությունը չի պատրաստվում գրաքննել այն ստեղծագործությունները, որոնք չեն համապատասխանի Փաշինյանի «Իրական Հայաստան» գաղափարախոսությանը։

«Նժար» սահմանադրական շարժման համահիմնադիր Նինա Կարապետյանցը կարծում է, որ Փաշինյանը դիկտատուրա է հաստատում, ինչը փորձում է ամրապնդել օրենսդրական կարգավորումներով։ Ըստ նրա՝ այսպիսի օրենսդրական կարգավորումներ առաջիկայում էլ են լինելու։

Տիկինիկային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Ռուբեն Բաբայանը պատերազմի քարոզը, վրեժը բացասական երևույթներ է համարում։ Ըստ նրա՝ դրանք անելիք չունեն արվեստի գործերում։

Ընդդիմադիր պատգամավոր Քրիստինե Վարդանյանի խոսքով՝ ՀՀ օրենսդրությամբ արդեն իսկ արգելվում է բռնության քարոզչությունը։ Նա կարծում է, որ այս նախագծով բավարարվում է Ադրբեջանի այն պահանջը, որ Հայաստանի պետական քաղաքականությունը պետք է լինի ռևանշիզմի դեմ պայքարը։

Ըստ էության, այս հայեցակարգը բխում է օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում նախաստորագրված խաղաղության պայմանագրի 8-րդ հոդվածից, որում նշվում է․ «Կողմերը դատապարտում են և կպայքարեն անհանդուրժողականության, ռասայական ատելության և խտրականության, անջատողականության, բռնի ծայրահեղականության և ահաբեկչության դեմ՝ դրանց բոլոր դրսևորումներով՝ յուրաքանչյուրն իր իրավազորության շրջանակներում և կապահովեն իրենց նկատմամբ կիրառելի միջազգային պարտավորությունների կատարումը»։

Արդյո՞ք Ադրբեջանի իշխանությունները պատրաստ են սեփական երկրում գնալ նույն ճանապարհով։ Իշխանության քննադատները շեշտում են՝ Բաքուն պաշտոնական մակարդակով հակահայ  քաղաքականություն է վարում, այդ թվում՝ դպրոցական ծրագրերում։ Մասնավորապես, պատմության գրքերում Հայաստանի ինքնիշխան տարածքները ներկայացվում են Արևմտյան Ադրբեջան, Հայ առաքելական եկեղեցիները՝ ալբանական։ Սրանից զատ, պատերազմից հետո Բաքվում բացվել է մի պուրակ, որտեղ, բացի հայկական զինտեխնիկայից, ցուցադրության են հանվել զոհված հայ զինծառայողների սաղավարտները, հագուստները, սպանված, վիրավոր, գերեվարված, կապկպված հայ զինվորների մանեկենները։ Արդյո՞ք Ալիևը վերացնելու է այս և մյուս հակահայ դրսևորումները։

Նիկոլ Փաշինյանի թիմակից, ՔՊ-ական պատգամավոր Ջուլիետա Ազարյանը հայտարարում է՝ իսկ ո՞վ գնացել ու անձամբ համոզվել, որ այս պահին էլ դեռ Բաքվում հակահայ տրամադրություններ կան։

Փաշինյանի թիմակիցը հավաստիացնում է՝ պայմանագրի նախաստորագրումից հետո հայ-ադրբեջանական փոխադարձ հարգանքի և ագրեսիայի իսպառ բացակայության մթնոլորտ է ձևավորվել։ Ընդդիմադիր Քրիստինե Վարդանյանը հակադարձում է՝ պայմանագրի նախաստորագրումից հետո Ալիևի հակահայ ձևակերպումները հիշեցնելով։

Ռեժիսոր Ռուբեն Բաբայանը Հայաստանի իշխանությունների նախաձեռնած փոփոխությունների ֆոնին Ադրբեջանի անգործությունը մտահոգիչ չի համարում։

Այս նախագիծը շրջանառության դնելուց առաջ էլ հայտնի դարձավ Փաշինյանի մեկ այլ նախաձեռնության մասին․ պարզվեց, որ անձնագրերում Հայաստանի սահմանային մուտքի և ելքի կնիքից նոյեմբերի 1-ից կհանվի Արարատ լեռան պատկերը։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Նարեկ Կիրակոսյան