Օմբուդսմենի բացակայության պատճառով ՄԻՊ տարեկան հաղորդում և զեկույց չի հրապարակվել

Մարտի 31-ին լրացել է Մարդու իրավունքների պաշտպանի կողմից տարեկան հաղորդում և զեկույց հրապարակելու վերջնաժամկետը, սակայն դրանք չեն հրապարակվել։

Նշենք, որ «Մարդու իրավունքների պաշտպանի մասին» օրենքի 31-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «Պաշտպանը` որպես կանխարգելման ազգային մեխանիզմ, յուրաքանչյուր տարվա առաջին եռամսյակի ընթացքում հրապարակում է առանձին զեկույց նախորդ տարվա գործունեության վերաբերյալ»։ Այսինքն՝ ամենաուշը մարտի 31-ին զեկույցը պետք է հրապարակվեր։ Բացի այդ՝ 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգավորման համաձայն պաշտպանը պարտականություն ունի յուրաքանչյուր տարվա առաջին եռամսյակի ընթացքում Ազգային ժողով տարեկան հաղորդում ներկայացնելու։

Մարդու իրավունքների պաշտպանի մասին օրենքի 13-րդ հոդվածով էլ սահմանվում է, որ հրաժարականի հիմքով Պաշտպանի լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցման դեպքում Պաշտպանը հրապարակում և Ազգային ժողով է ներկայացնում իր հերթական տարեկան հաղորդումը ներկայացվելուց հետո մինչև հրաժարականի դիմում ներկայացնելն ընկած ժամանակահատվածում իրականացված գործունեության վերաբերյալ ամփոփ հաղորդում:

ՄԻՊ գրասենյակից հայտնում են, որ հրաժարականի դեպքում ամփոփ հաղորդում ներկայացնելու վերաբերյալ պահանջը կատարվել է, որում ամփոփվել են նաև 2022-ի Տարեկան հաղորդման մեջ ներկայացվելիք վերլուծություններն ու առաջարկությունները։

Նշենք, որ Քրիստիննե Գրիգորյանի հրաժարականին հաջորդած ամփոփ հաղորդման ներածության մեջ նշված է, որ «Փորձ է արվել Ամփոփ հաղորդման մեջ ներառել ոչ միայն Պաշտպանի գործունեության մասին տեղեկությունները, այլև հաստատության 2022թ.-ի Տարեկան հաղորդման մեջ ներկայացվելիք վերլուծություններն ու առաջարկությունները»։
Սակայն հարկ է նկատել, որ ամփոփ հաղորդման ժամանակահատվածը չի ներառում 2022-ի ամբողջ ընթացքը․ ամփոփ հաղորդման մեջ 2022-ի մարտի 30-ից մինչև տարեվերջն ընկած ժամանակահատվածն է ամփոփված։

ՄԻՊ-ի մասին օրենքի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ՄԻՊ-ի տարեկան զեկույց, տարեկան հաղորդում, և ամփոփ հաղորդում հրապարակելու վերաբերյալ պահանջները միմյանցից անկախ պահանջներ են, և ամփոփ հաղորդում ներկայացնելը որևէ կերպ չի կարող հիմնավորում լինել՝ առանձին տարեկան հաղորդում և զեկույց չներկայացնելու համար։ Իսկ դրանք չներկայացնելու իրական պատճառն այն է, որ այն կարող է հրապարակել միայն Մարդու իրավունքների պաշտպանը, մինչդեռ այդ պաշտոնը թափուր է հունվարի 24-ից, երբ հրաժարական տվեց Քրիստիննե Գրիգորյանը։

Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ Factor.am-ը գրել էր, թե ինչ կարևոր գործառույթներ չեն կարող իրականացվել Մարդու իրավունքների պաշտպանի բացակայության պայմաններում, և այդ գործառույթներից մեկը տարեկան զեկույց և հաղորդում հրապարակելն է։

Արաքս Մամուլյան