Համաշխարհային պատերազմի է ՆԱՏՕ-ն պատրաստվում․ զորքեր են տեղակայվում Եվրոպայում․ Անդրիաս Ղուկասյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor TV-ի զրուցակիցը քաղաքագետ Անդրիաս Ղուկասյանն է

-Պարո՛ն Ղուկասյան, միջազգային լարված դրությանը, մասնավորապես՝ Ուկրաինայի դեմ ՌԴ-ի պատերազմի թեժանալուն զուգահեռ, ակտիվացել է նաև ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագիր կնքելու խոսակցությունը՝ պաշտոնական մակարդակում։ Հնարավոր համարո՞ւմ եք առաջիկա ամիսներին Ադրբեջանի և ՀՀ-ի միջև խաղաղության պայմանագրի կնքումը։

-Ադրբեջանն ու Թուրքիան, կարծում եմ, հասկացան, որ այլևս չեն կարող ունենալ ՌԴ-ի աջակցությունը իրենց ծրագրերի առաջխաղացման հարցում, ինչպես դա մինչև պատերազմն է եղել։ Հիմա արդեն բոլորիս համար հասկանալի է, չէ՞, որ ՌԴ-ն պատրաստվում էր իր համար մեծ նշանակություն ունեցող պատերազմին շատ վաղուց, և 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմը ևս գտնվել է Ուկրաինայի վրա հարձակվելու ծրագրին նախորդող քաղաքական մասը։ Տրամաբանությունը շատ պարզ է։

-Ինչո՞ւ էր Արցախի դեմ պատերազմն անհրաժեշտ Մոսկվայի տեսակետից՝ մինչև Ուկրաինայի վրա հարձակումը։

-Ռուսաստանը մինչև Ուկրաինայի վրա հարձակվելը նպատակ ուներ ձեռք բերել Թուրքիայի աջակցությունը, և դրա համար հայկական շահերը դարձան մանրադրամ, հայերի հաշվին բավարարվեց Ադրբեջանի և Թուրքիայի ցանկությունը։ ՌԴ-ն ակնկալում էր, որ ինքը բավարար կապեր կստեղծի Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ, որպեսզի այս ուղղության վրա ունենա ամուր դրություն և հնարավորություն՝ Ուկրաինայի վրա հարձակվելու համար։ Ակնհայտ էր դա, եթե մի քիչ լայն համատեքստը նայենք, և եթե մենք չենք տառապում այն պատկերացումով, որ Ուկրաինայի վրա հարձակումը մեկ շաբաթվա կամ մեկ օրվա որոշում էր, և բնական է՝ նման օպերացիաները նախապատրաստվում են նախապես, սկզբից քաղաքական նախապատրաստություն է լինում։

-Ըստ Ձեզ՝ ՌԴ-ի աջակցությունը կորցրած Թուրքիան և Ադրբեջանը հիմա ի՞նչ են փորձում անել։ Եվ իհարկե՝ ի՞նչ հիմքեր կան դա պնդելու։

-Ինձ դրա համար հիմք տվեց երկու փաստ․ առաջինը՝ Ադրբեջանը դիմեց Իրանին՝ երկաթգծի և ավտոմոբիլային ճանապարհի կառուցման թույլտվություն ստանալու համար Արաքսի իրանական ափով՝ շրջանցելով Հայաստանի Հանրապետության տարածքը։ Ու նաև այն փաստը կար, որ Թուրքիայում քննարկվող Ադրբեջանի առաջարկում արդեն «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին խոսք չկար, նկատի ունեմ՝ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի հինգ կետերում չկար դա։ Ի՞նչ էր դա նշանակում․ Ադրբեջանն ու Թուրքիան մտածեցին՝ եթե իրենք հանում են պահանջը Զանգեզուրով էքստերիտորիալ միջանցք ունենալու Նախիջևանի հետ, ապա դա պետք է կոմպրոմիս դիտվի ՀՀ-ի համար, և իրենք Անթալիայի հարթակն օգտագործեցին, որպեսզի իրենց առաջարկը մատուցեն որպես կոմպրոմիսային առաջարկ։ Դրա էությունը հետևյալն է․ ՀՀ-ն պետք է հրաժարվի Ցեղասպանության ճանաչման և հետևանքների փոխհատուցման պահանջներից և համաձայնվի, որ Արցախն անցնի Ադրբեջանի իշխանության տակ։ Սա է այդ պլատֆորմը, որով Թուրքիան է հանդես գալիս տարիներ շարունակ։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Ռոբերտ Անանյան