Նոր Հայաստանում հին շենքեր են քանդվում.  երևանյան պատմությունը ջնջելու համար պատասխանատվություն ստանձնող չկա. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Երևանի Ֆիրդուսի թաղամասում օրերս հողին հավասարեցվեց  19-րդ դարի երևանյան եզակի շենքերից մեկը՝ կառուցված սև տուֆե սրբատաշ քարից, իսկ նույն թաղամասի  մեկ այլ  ոչ պակաս արժեքավոր աղյուսե շենք էլ  քանդման պրոցեսում է: Նշենք, որ  որ 2018 թ․ մարտի 22-ի ՀՀ կառավարության N 332-Ն որոշմամբ «Երևան քաղաքի 33-րդ թաղամասի նկատմամբ ճանաչվել է բացառիկ` գերակա հանրային շահ»:  2019-ին  ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության փորձագիտական հանձնաժողովում դրվել է քննարկման  այդ շենքերին նորահայտ պատմամշակութային հուշարձանի կարգավիճակ տալու և պետական ցուցակում ներառելու հարցը, սակայն տվյալ շենքերը մասնագետների կողմից չեն արժևորվել, դրանց հուշարձանի  կարգավիճակ չի տրվել: Շենքերի քանդումից հետո  այս օրերին հանրային դժգոհության լուրջ ալիք է բարձրացել: Քաղաքացիների մի զգալի հատված մեղադրում է ներկայիս իշխանությանը նախորդ իշխանությունների ձեռագիրը բանեցնելու և արդեն ծանոթ աշխատելաոճը կիրառելու համար:

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի տեղակալ Նարինե Խաչատուրյանը շեշտում է՝ ներկայիս իշխանությանը մեղադրելն արդարացի չէ, քանի որ Ֆիրդուսի թաղամասի կառուցապատման գործընթացը սկսվել է դեռևս 2014 թվականին։ Ակտիվիստներից շատերին, սակայն, այս պատասխանը չի բավարարում:  Նրանք պահանջում են քաղաքական կամք դրսևորել և վերանայել նախկին իշխանությունից ժառանգած նախագծերը:  ԿԳՄՍ նախարարության պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության գործակալության պետ Արմեն Աբրոյանն էլ հակադարձում է Նարինե Խաչատուրյանին: Նա պնդում է՝ Ֆիրդուսի թաղամասում ցանկացած գործունեություն իրականացնելու համար պետք է լիներ նախարարության համաձայնությունը, որը, սակայն, առկա չէ:  Արմեն Աբրոյանի համոզմամբ՝ ներկայիս իշխանությունն ինքը պետք է պատասխանատվություն կրի և հետևողական լինի՝ օրենքի հաստատման հարցում:

Դեռևս 2018-ին Երևանի գլխավոր ճարտարապետ Արթուր Մեսչյանը  հայտարարել էր՝ քանի ինքն է զբաղեցնում այդ պաշտոնը, Երևանում այլևս ոչ մի հուշարձան չի քանդվելու: Հակոբ Կարապետյանին հարցրեցինք՝  ինչպես պատահեց, որ, այնուամենայնիվ, Ֆիրդուսի թաղամասի շենքերից մեկն արդեն  քանդվեց, իսկ մյուսն էլ՝ քանդման ընթացքի մեջ է: Նրա պարզաբանմամբ՝ քանդված շենքը հուշարձան չէ, իսկ ինչ վերաբերում է հուշարձաններին, ապա քաղաքապետարանը թույլ չի տա, որ դրանք քանդվեն: Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեի անդամ Իզաբելլա Սարգսյանը, սակայն, շեշտում է՝ չի կարելի միայն թղթի վրա գրանցվածով առաջնորդվել:

Ի դեպ, Նարինե Խաչատուրյանը մեզ տեղեկացրեց, որ իրացնող կողմն առաջարկել է  աղյուսե շենքի տան ֆասադը  չափագրել, լուսանկարել և այն պահպանելու տարբերակ է ներկայացրել: Փախնախարարի խոսքով՝ այդ հարցով տեղում կաշխատի ճարտարապետ-հուշարձանագետը:

Արմեն Աբրոյանը, սակայն, նշում է՝ որքան էլ կառուցապատողը ցանկանա, այսպես ասած, բարի գործ անել, դա ևս պետք է իրականացվի օրենքի սահմաններում: Իզաբելլա Սարգսյանն էլ ավելացնում է՝ աղյուսե շենքի ֆասադի պահպանումը գործնականում անհնար է:

Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեն և նրանց միացած քաղաքացիները պահանջում են  հանրային և մասնագիտական լայն շրջանակների քննարկմանը դնել Երևան քաղաքի տարածական պլանավորման նախագծերը և ձեռնպահ մնալ կառուցապատման ծրագրերի հետագա իրականացումից մինչև քաղաքի զարգացման շուրջ հանրային համաձայնության հասնելը։

Աննա Բաբաջանյան