Մակրոնը հայտարարել է՝ Նոր Կալեդոնիան կդառնա «նոր պետություն»՝ Ֆրանսիայի կազմում

Ֆրանսիայի տարածք Նոր Կալեդոնիան կդառնա «նոր պետություն»՝ հանրապետության կազմում, հայտարարել է Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը։

«Ավելի քան 10 օր տևած բանակցություններից հետո Նոր Կալեդոնիայի և պետության ընտրված ներկայացուցիչները պատմական համաձայնագիր են կնքել։ Նոր Կալեդոնիա պետությունը՝ հանրապետության կազմում, վստահության գրավական է»,-գրել է Մակրոնը X սոցիալական ցանցում։

Ինչպես հայտնում է Les Nouvelles Calédoniennes պորտալը, Նոր Կալեդոնիայից պատվիրակությունը և Ֆրանսիայի կառավարության ներկայացուցիչները հուլիսի 12-ին Փարիզում ստորագրել են համաձայնագիր՝ արտասահմանյան տարածքի ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի վերաբերյալ՝ 10 օր տևած բանակցություններից հետո։

Աղբյուրը նշում է՝ համաձայնագիրը ենթադրում է տարածքի «մշտական» կարգավիճակի երաշխավորում։ Փաստաթղթում ներկայացված հիմնական դրույթներից են՝ Ֆրանսիայի սահմանադրության մեջ հիմնարար օրենքի ներառումը, կալեդոնական քաղաքացիության ձևավորումը՝ անբաժանելի Ֆրանսիայի քաղաքացիությունից, ընտրողների շրջանակի ընդլայնումը, խորհրդարանի կազմի փոփոխությունը, Նոր Կալեդոնիային հարկային և արտաքին հարաբերությունների որոշ իրավասությունների փոխանցումը։

Նշվում է, որ ինքնորոշման նոր հանրաքվեի գաղափարը հանվել է օրակարգից, իսկ նահանգային իշխանությունների ընտրությունները կարող են կայանալ 2026 թվականի մայիսին կամ հունիսին։ Politico եվրոպական պարբերականի տվյալներով՝ այս համաձայնագիրը ներառում է նաև Ֆրանսիայի պարտավորությունները՝ Նոր Կալեդոնիայի տնտեսական զարգացման աջակցման հարցում, և այն պետք է հաստատվի թե՛ կալեդոնացիների, թե՛ Ֆրանսիայի խորհրդարանի կողմից։

Վարչապետ Ֆրանսուա Բայրուն X-ում այս համաձայնագիրը կոչել է «պատմական»։ Նրա խոսքով՝ դրա շրջանակում ստեղծվել է «Նոր Կալեդոնիա պետություն»՝ որպես հանրապետության ազգային կառուցվածքի մաս, որն ամրագրվելու է Սահմանադրությամբ։

Հիշեցնենք՝ 2024 թվականի մայիսի 13-ին Նոր Կալեդոնիայի վարչական կենտրոն Նումեայում սկսված բողոքի ցույցերը, որոնք ուղղված էին ընտրողների ցուցակների ընդլայնման մասին ֆրանսիական օրինագծի դեմ, վերածվեցին անկարգությունների։ Ցուցարարները, որոնց շարքում շատերը անչափահասներ էին, թալանում և այրում էին խանութներ, դեղատներ և բենզալցակայաններ։ Ֆրանսիայի իշխանությունները հայտնել են հարյուրավոր տուժածների մասին, պաշտոնապես հայտարարվել է 13 զոհի մասին, որոնց թվում են երկու ժանդարմներ։

Անհանգստության պատճառը օրինագիծն էր, որն առաջարկում էր իրավունք տալ մասնակցելու տեղական ընտրություններին այն քաղաքացիներին, որոնք Նոր Կալեդոնիայում բնակվել են ավելի քան 10 տարի։ Մինչ այդ այդ իրավունքը ունեցել են միայն նրանք, ովքեր ընդգրկված էին ընտրողների ցուցակում 1998 թվականի Նումեայի համաձայնագրի ստորագրման պահին, որը նախատեսում էր տարածքի լայն ինքնավարություն, ինչպես նաև նրանց զավակները։ Դեմ են հանդես գալիս կղզու բնիկ կանակի ժողովուրդը (բնակչության 41,2%-ը), որը պնդում է, որ նոր ընտրողների հոսքը կնվազեցնի իրենց քաղաքական ազդեցությունը։

2024 թվականի հոկտեմբերին Ֆրանսիայի այդ ժամանակվա վարչապետ Միշել Բարնիեն իր ծրագրային ելույթում հայտարարել է, որ վիճահարույց օրինագիծը չի ներկայացվի երկրի խորհրդարանի երկու պալատների քննարկմանը։

Après plus de dix jours de discussions, les élus de Nouvelle-Calédonie et les représentants de l’État ont conclu un accord historique.

Un État de Nouvelle-Calédonie dans la République : c’est le pari de la confiance.

Merci au ministre…

— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) July 12, 2025