Առանց զբոսաշրջիկների, ցուցահանդեսների և արտաբյուջեի. թանգարանները հայտնվել են դժվարին իրավիճակում

Կորոնավիրուսով պայմանավորված արտակարգ դրության պայմաններում Հայաստանի մշակութային օջախները դադարեցրին իրենց գործունեությունը: Factor.am-ը պարզել է, թե այս օրերին ինչպես են գոյատևում և ինչ հիմնական խնդիրների են բախվել թանգարանները:

Այսպիսով՝ ամենամտահոգիչը թանգարանների համար արտաբյուջեից զրկվելն է: Չկան այցելուներ, այդ թվում՝ զբոսաշրջիկներ, դադարեցվել են տոմսերի, հուշանվերների, գրքերի վաճառքը, ցուցահանդեսները: Ամեն դեպքում, թանգարաններն այսօր շարունակում են աշխատել առցանց ռեժիմով:

Հայաստանի պատմության թանգարանն այս օրերին ֆեյբուքյան պաշտոնական էջում ներկայացնում է պատմական հուշարձանների և ցուցանմուշների պատմություններ: Թանգարանի տնօրեն Գրիգոր Գրիգորյանը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ 105 աշխատակիցները մնացել են տանը: Պետությունը վճարում է նրանց աշխատավարձերը, սակայն թանգարանը զրկվել է եկամտի աղբյուրներից:

Հարցին, թե կան արդյոք արտաբյուջե ձևավորելու այլընտրանքային միջոցներ, տնօրենը պատասխանեց, որ կփորձեն առցանց տիրույթում ելքեր փնտրել, սակայն դա հազիվ թե էֆեկտիվություն ունենա:

Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանը ևս աշխատում է առցանց ռեժիմով: Ֆեյսբուքյան էջում անցկացվում են խաղ-վիկտորինաներ, իրականացվում է «Տանը նստած նկարում եմ գարուն» երեխաների համար նախատեսված ծրագիրը: Թանգարանի տնօրեն Ռուզան Սարյանը շեշտեց՝ եթե նախկինում ազատ օրեր ունեին, հիմա դրանից էլ են զրկված: Ինչ վերաբերում է թանգարանի՝ արտաբյուջետային միջոցներից զրկվելուն, Ռուզան Սարյանը հիշեցրեց՝ դա վաղ ժամանակներից եկած խնդրի արդյունք է: Այսօր թանգարանը որքան բյուջեով նախատեսված, նույնքան էլ արտաբյուջետային միջոցներից սնվող աշխատակից ունի՝ շուրջ 13 հոգի, որոնց ինքը, փաստացի, վճարել չի կարողանում:

ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Նարինե Խաչատուրյանը մեզ հետ զրույցում հավաստիացրեց՝ թանգարաններում արտաբյուջետային միջոցներից սնվող արտահաստիքայինների աշխատավարձի հարցը կարելի է համարել լուծված: ԿԳՄՍ-ն պատրաստել է համապատասխան փաթեթ և ուղարկել Ֆինանսների նախարարություն: Վերջինս կտա իր հավանությունը, և արտահաստիքայինների աշխատավարձերը կփոխանցվեն:

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանն էլ այս օրերին «Կտոր մը հումոր» թանգարանային կոմիքսների առցանց փառատոն է անցկացնում՝ համաճարակը հումորով անցկացնելու նպատակով: Թանգարանի տնօրեն Կարո Վարդանյանն ընդգծեց՝ արտաբյուջեից ստացվելիք միջոցների հետ կապված թանգարանի վեց մասնաճյուղերում չեղարկվել են մի շարք հրատապ ծրագրեր: Թանգարանի համար կարևորագույն խնդիր է արխիվային տուփերի ձեռքբերումը, որը ևս նախատեսված էր իրականացնել արտաբյուջեից ստացվելիք միջոցների հաշվին: Այդ ծրագիրը չեղարկվել է: Կարո Վարդանյանը արտաբյուջե ձևավորելու այլընտրանքային տարբերակ է համարում արխիվային վճարովի նյութերի առցանց տրամադրումն ու այդ կերպ ֆինանսական հոսքի ապահովումը: Միևնույն ժամանակ տնօրենը նկատում է՝ այս օրերին այդպիսի պատվերներ չեն էլ գրանցվում:

Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանը ևս աշխատում է օնլայն տիրույթում: Ֆեյբուքյան էջում տեղադրվում են վիկտորինաներ, ժամանակակից ստեղծագործողների կենսագրություններ և աշխատանքներ: Թանգարանի տնօրեն Նունե Ավետիսյանի ամենամեծ մտահոգությունը չեղարկված ցուցահանդեսներն են, որոնք պլանավորված էին դեռ մեկ տարի առաջ: Արտաբյուջե ձեւավորելու ալտերնատիվ տարբերակ կարող է լինել հուշանվերների օնլայն վաճառքը, սակայն թանգարանի տնօրենը նշեց, որ իրենք այդ համակարգը չունեն, բացի այդ՝ հիմա, երբ բնակչությունը կանգնած է ֆինանսական ծանր խնդիրների առաջ, վերջին բանը, որ մարդիկ կցանկանան գնել, հուշանվերն է:

ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Նարինե Խաչատուրյանի համոզմամբ՝ ստեղծված դժվարին իրավիճակում կա՛մ թանգարանների համար նախատեսված բյուջետային պետական հատկացումները պետք է ավելացվեն, կա՛մ թանգարաններն իրենք պետք է մտածեն արտաբյուջե ձևավորելու մասին. վերջինս թեև բարդ, բայց ցանկալի տարբերակ է: Փոխնախարարը նկատեց՝ եթե Հայաստանում ընդունված լիներ «Մեկենասության և հովանավորչության մասին օրենք», որի համաձայն մշակութային օջախներին հովանավորող գործարարները հարկային դաշտում որոշակի արտոնություններ ձեռք կբերեին, գուցե վերջիններս մտածեին, օրինակ, թանգարաններին աջակցելու մասին, իսկ առայժմ գործարարներից ակնկալիքներ ունենալն իրատեսական չէ:

Աննա Բաբաջանյան