Խնդիրը բովանդակությունը չէ, այլ բուն փաստը, որ մարդը դառնում է վերահսկելի. իրավապաշտպանն՝ աղմկահարույց օրենքի մասին. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor.am-ի հարցազրույցը իրավապաշտպան Զառա Հովհաննիսյանի հետ

-Տիկին Հովհաննիսյան, խորհրդարանը երեկ 2-րդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունեց տեղորոշման և զանգերի ֆիքսման վերաբերյալ նախագիծը։ Այն քննադատվեց թե՛ ընդդիմադիրների, թե՛ Ձեր ու այլ իրավապաշտպանների կողմից։ Եվ այն հանգամանքը, որ ըստ էության, դիտարկումները չընդունվեցին, նաև դա հաշվի առնելով, ինչի՞ կհանգեցնի այս օրենքը։

-Կարծում եմ՝ 2 օրվա ընթացքում բավականին բարձրաձայնվեց, թե ինչու է նմանօրինակ օրինագիծը խնդրահարույց և այն ընդունելու պարագայում ինչ վտանգներ կարող են լինել։ Հիմա պետք է հետևել կիրարկմանը։ Նախ՝ որքան ռեսուրս է դրա համար տրամադրվելու, որտեղ են հավաքագրվելու, ինչպես են մշակվելու այդ տվյալները, ինչպես է կանխարգելելու վիրուսային վիճակի տարածումը վաղ տեղորոշումը։ Մենք տեսնում ենք, որ ԵՄ անդամ երկրների պարագայում, օրինակ՝ Հունգարիայի դեպքում, ծայրահեղ քայլերն ինչպիսի տպավորություն են թողնում և ինչպիսի արձագանքի արժանանում ԵՄ անդամ երկրների կողմից։ Այսինքն, մարդու իրավունքների սահմանափակումները և ժողովրդավարական արժեքներից որևէ շեղում, անգամ այս ծայրահեղ իրավիճակում, համարվում է անընդունելի։ Եվ դա պետք է լինի հիմնավորված։ Կա, իհարկե, մտավախություն նաև հետագայում այդ տվյալների պաշտպանության, դրանց ոչնչացման հետ կապված։ Իհարկե, կան հավաստիացումներ, որ դրանք 1 ամիս հետո ոչնչացվելու են, բայց մենք չենք կարող ունենալ վստահություն այն պարագայում, երբ բազմաթիվ անգամներ նույն իշխող կուսակցության ամենավերնախավային հատվածներից հնչում էր, որ իրավապահ մարմիններն այնքան էլ չեն գործում մարդու իրավունքներին, ժողովրդավարական արժեքներին համապատասխան։ Այնտեղ կան մարդիկ, որոնք նույնիսկ նախարարի անձնական տվյալներն են հանում ու հրապարակայնացնում՝ խոցելի դարձնելով նրա հետագա պաշտոնավարումն ու քաղաքական կարիերան։ Եվ այս պարագայում, երբ չկա լիակատար վստահություն, չգիտեմ, թե հետագայում ինչ կարող է լինել այդ տվյալների հետ, ինչպես կօգտագործվեն։

-Թե՛ ընդդիմադիրների կողմից, թե՛ սոցիալական հարթակներում հնչող քննադատությանն ի պատասխան, իշխող ուժի ներկայացուցիչները երեկ խորհրդարանում ասում էին, որ նախագիծը փորձեցին մանիպուլացնել, զանգերի բովանդակությունը որևէ մեկին հասու չի լինելու և չի օգտագործվելու։ Ինչպե՞ս կարձագանքեք սրան։

-Խնդիրը բովանդակությունը չէ, այլ բուն փաստը, որ մարդը դառնում է վերահսկելի՝ իր անձնական ու ընտանեկան կյանքով, և նաև նրա վերաբերյալ անձնական տվյալներ են հավաքագրվելու։ Եվ օրենքն ամրագրում է դրա իրավունքը։ Դա է խնդիրը։ Իսկ բովանդակությունն արդեն երկրորդական հարց է։ Հիմնավորումներն այնքան էլ մտածված չէին, թե օրենքն ինչպես է ազդելու վիրուսի տարածման, կանխարգելման վրա։ Ավելի շատ դա էր խնդիրը, քան հեռախոսազանգեր գաղտնալսել-չգաղտնալսելը։ Պետք չէ մեր ունակությունների վրա ստվեր նետել և ասել, թե մենք չենք հասկացել՝ օրինագիծն ինչի մասին է։ Շատ լավ հասկացել ենք և վտանգը տեսնում ենք հենց այդ վերահսկման մեխանիզմի մեջ։

-Իսկ չի՞ բավարարում այն հիմնավորումը, որ օրենքն անհրաժեշտ է կյանքեր փրկելու, առողջություն պահպանելու համար։

-Մենք կարող ենք շատ էմոցիոնալ խոսել դրա մասին։ Բայց օրենքն իրավական ակտ է և էմոցիոնալ ժանրում չէ. պետք է լինի հստակ չափելի և հստակ հիմնավորված։ Եթե մենք բարձրագոչ փիլիսոփայությամբ ծածկենք այն բովանդակային բացերը, որ առկա են, շատ հեռու կգնանք իրավաբանությունից։ Եթե ասում են՝ կյանքեր փրկել, ես տեսնում եմ կոնկրետ այն միջոցառումների անհրաժեշտությունը, որ պետք է կատարված լինեին ու հիմա էլ դրանց կարիքը կա։ Մարդիկ խանութներում և այլ հանրային վայրերում չունեն բավարար պաշտպանիչ և ախտահանիչ միջոցներ։ Դա արդեն իսկ խոսում է այն մասին, որ մենք կյանքեր փրկելու մասին նմանատիպ օրինագծով չպետք է խոսենք, քանի որ անմիջականորեն չենք կարողանում վնասից զերծ պահել մարդկանց։

Մերի Մարտիրոսյան