4 տարի առաջ՝ հունվարի 12-ին Գյումրիի ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի ժամկետային զինծառայող Վալերի Պերմյակովը սպանեց Ավետիսյանների 7 հոգանոց ընտանիքին, 2018թ. դեկտեմբերին էլ դարձյալ ռուս զինծառայողի կողմից դաժան ծեծի հետևանքով մահացավ Գյումրիի 57-ամյա բնակչուհի Ջուլիետա Ղուկասյանը. այսօր նրա մահվան 40-րդ օրն է: Այս կապակցությամբ Գյումրիում ռուսական զորամասի մոտ բողոքի ակցիա էր կազմակերպվել՝ ռուսական բազայի զինծառայողների հանցագործությունների դեմ:
Ակցիայի կազմակերպիչներից Գյումրիի ավագանու անդամ, ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբի նախագահ Լևոն Բարսեղյանը լրագրողների հետ զրույցում ներկայացրեց պահանջների, գործողությունների նախագիծ՝ ուղղված ՀՀ և ՌԴ իշխանություններին, որի իրականացման շնորհիվ, ըստ նրա, հնարավոր կլինի կանխարգելել և կառավարել ռուսական ռազմաբազայից եկող ռիսկերը:
ՀՀ իշխանություններից պահանջները հետևյալն են՝
- Հատուկ հսկողության տակ առնել ՌԴ 102-րդ ռազմաբազայի զորակայանները, անհրաժեշտության դեպքում՝ կառուցել հատուկ արգելապատնեշներ, փշալարով ցանկապատեր, խրամատներ դրանց շրջակայքում, կահավորել այդ զորամասերի շրջագծերը ցերեկային եւ գիշերային տեսահսկման խցիկներով, անընդմեջ հսկել այդ տեսախցիկներից եկող ազդանշանները հատուկ և այդ պատնեշների խախտումների կամ չարտոնված հատումների դեպքում օպերատիվ խափանման և վնասի սահմանափակման գործողություններ ձեռնարկել;
- Հատուկ մեխանիզմ գործարկել՝ ՌԴ զորամասերից ելումուտը վերահսկելու համար, հսկիչ կետերի մոտ պարեկային շուրջօրյա ծառայություններ նշանակել, որոնց պարտականությունը պետք է լինի ելումուտի ստուգումը: ՌԴ զորամասերից անզեն և զենքով ելումուտը, տեղաշարժը, զորաշարժն արտոնել միայն նախնական իրազեկման և ՀՀ-ի կողմից (ոստիկանություն, ՃՈ կամ ՌՈ) ուղեկցման դեպքում: Առանց նախնական իրազեկման ելումուտը, զորաշարժը համարել անօրինական և խափանել համաչափ ուժի գործադրմամբ: Զորամասերից զինծառայողների փախուստի կամ տեխնիկայի առանց արտոնման կամ ապօրինի ելքի փաստի բացահայտումից հետո մինչև բացահայտումն անհապաղ տեղեկացնել հանրությանը;
- ՌԴ 102-րդ ռազմաբազայի պայմանագրային զինծառայողների ազատ բնակեցման տարածքներում հատուկ շուրջօրյա պարեկային ծառայություն մտցնել;
- Բանակցել ՌԴ իշխանությունների/բազայի հրամանատարության հետ՝ բազայից եկող վտանգների վերացման այլևայլ մեխանիզմների մասին և վերամշակել այս և այլ մեխանիզմները՝ ռիսկերը վերացնելու համար: Անհրաժեշտության դեպքում՝ այդ գործում ներգրավել անկախ փորձագետների:
Ակցիայի մասնակիցները պահանջներ ունեն նաև ՌԴ իշխանություններից .
- Հատուկ ստուգումներ իրականացնել ՌԴ 102-րդ ռազմաբազայի զորակայաններում, պարբերաբար ստուգել զինծառայողների բարոյահոգեբանական և առողջական վիճակը, նյութական ապահովվածության, կեցության և սննդի, կանոնադրական հարաբերությունների, ֆինանսատնտեսական վիճակը, բացահայտել խնդիրները և լուծել դրանք;
- Ուժեղացնել զորամասերից զինվորականների ելումուտի օրինականության հսկողությունը: Ուժեղացնել և ամրացնել զորամասերի, հրաձգարանների, վարժատարածքների հսկողությունը, պարիսպները, պատնեշները և անցակետերը՝ իսպառ բացառելով դրանցից զինծառայողների փախուստը կամ քաղաքացիների ներթափանցումը: Ազատական ստացող ժամկետային զինծառայողներին, մինչև զորամասերի տարածքը լքելը, բժշկահոգեբանական զննության ենթարկել;
- Ուսուցողական ջանքեր ներդնել՝ զինծառայողներին ծանոթացնելու համար այն ժողովրդին և երկրին, բնակավայրին, որտեղ իրենք գտնվում են;
- Ստուգայցեր կազմակերպել զորամասերից դուրս բնակվող պայմանագրային զինծառայողների բնակարաններ, ծանոթանալ բնակության պայմաններին, իսկ խնդիրների բացահայտման դեպքում հրատապ միջոցառումներ ձեռնարկել՝ ռիսկերը նվազեցնելու և հնարավոր վնասները կանխելու համար:
«Հայաստանի իշխանություններից նախագիծը կներկայացվի բոլոր նրանց, որոնց համարենք պատշաճ. դա վարչապետն է, ԱԺ նախագահը, երևի պաշտպանության նախարարը, գուցե գլխավոր շտաբի պետը: Ռուսաստանից՝ իրենց նախագահը, հյուպատոսը, դեսպանը, պաշտպանության նախարարն ու 102-րդ ռազմաբազայի հրամանատարը: Պիտի իրենց բացատրվի, լուծում գտնեն, կանխարգելման մեխանիզմ»,- ասաց Լևոն Բարսեղյանը:
Նրա կարծիքով՝ Հայաստանի իշխանությունների արձագանքը Ջուլիետա Ղուկասյանի մահվան դեպքին անբավարար էր: «Ինձ թվում է, որ այս նոր դրության մեջ նոր իշխանությունը պատրաստ չէր նման մարտահրավերների: Հիմա մեր առաջարկությունները, պնդումներն ու պահանջներն ուղղված են նրան, որ նոր իշխանությունը կարողանա այս խնդիրը կարգավորել» ,- ասաց Լևոն Բարսեղյանը։
Հավելենք, որ 1999 թվականից մինչ այսօր ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի զինծառայողների հանցագործությունների պատճառով մահացել է Հայաստանի 12 քաղաքացի:
Էմմա Չոբանյան
