Շոյգուն, Լավրովը սպառնալով վախեցնում են ՀՀ-ին, որ դադարեցնենք Արևմուտքի հետ գործակցությունը․ չպիտի տրվենք դրան․ Էմիլ Օրդուխանյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Քաղաքագետ Էմիլ Օրդուխանյանը Factor TV-ի հետ զրույցում անդրադառնալով ՌԴ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Սերգեյ Շոյգուի հայտարարությանը, թե Հայաստանի երկաթուղին ռուսական կոնցեսիոն կառավարումից հանելը կարող է հանգեցնել համակարգի փլուզման, այն որակել է որպես ուղիղ սպառնալիք։

«Խոշոր հաշվով՝ այդ գույքը կոնցեսիոն կառավարման է հանձնված, և հետևաբար կողմը, որին պատկանում է, որի տարածքում է, կարող է նաև պայմանագիրը խզել տարբեր հիմքերի հաշվառմամբ։ Եթե ռուսական կողմի համար լավ աշխատելն այն է, որ Հայաստանում երկաթգծերը ոչ ամբողջությամբ են գործարկվում, այսինքն՝ սա ևս մեկ կարևոր հանգամանք է դառնում՝ ամրապնդելու այն տեսակետը և այն համոզմունքը, որ երկաթգիծը պետք է վերադարձվի, որպեսզի արագ կառուցվի և դա դառնա այն նոր հաղորդուղիների մի բաղադրիչը»,- ասել է Օրդուխանյանը։

Քաղաքագետը շեշտում է, որ ռուսական կառավարումը չի նշանակում զարգացում․ «Այսինքն, եթե դու ինչ-որ բան կառավարում ես, դու նաև կարող ես արգելակել դրա զարգացման ընթացքը։ Իրականում Հարավկովկասյան երկաթուղիները ոչ թե զարգացրել են Հայաստանում երկաթուղիները, այլ արգելակել են Հայաստանում երկաթուղիների զարգացումը, որպեսզի նաև ունենան հավելյալ ազդեցության լծակ՝ հետո բանեցնելու որոշ իրավիճակներում»։

Քաղաքագետը երկաթուղու խնդիրը դիտարկում է ավելի լայն աշխարհաքաղաքական համատեքստում՝ այն կապելով Թուրքիայի կողմից Կարս-Իգդիր-Նախիջևան երկաթգծի կառուցման հետ։ Նրա կարծիքով՝ ստեղծվում է մրցակցային իրավիճակ, և եթե Հայաստանը չարդիականացնի իր երկաթուղու Երասխից Գյումրի ընկած հատվածը, տարածաշրջանային հիմնական ուղին կարող է շրջանցել Հայաստանը։

«Եթե մենք չենք կարողանում վերադարձնել և արդիականացնել մեր երկաթգծերը, ստացվում է, որ Նախիջևանից ԹՐԻՓՓ-ը կշարունակվի ոչ թե Երասխից դեպի Գյումրի և հետո Կարս, այլ Նախիջևանով՝ Իգդիր և դեպի Կարս՝ շրջանցելով Հայաստանի այդ հատվածը։ Ռուսաստանի Դաշնությունը օգտագործում է այս ազդեցության լծակը, որպեսզի Հայաստանի կարևորությունը առնվազն սահմանափակվի այդ «Թրիփփի» հատվածով և, բնականաբար, ավելի կարճ կիլոմետրեր անցնեն Հայաստանի սուվերեն տարածքով»։

Անդրադառնալով Շոյգուի քննադատությանը՝ կապված ամերիկյան ատոմային տեխնոլոգիաների հնարավոր ներգրավման հետ, Օրդուխանյանը նշում է, որ սա ևս մեկ փորձ է՝ Հայաստանին կախվածության մեջ պահելու համար։ Նա հակադրում է ռուսական և ամերիկյան տեխնոլոգիաների անվտանգության պատմությունը՝ հիշեցնելով Չեռնոբիլի աղետը։

«Եթե տեխնոլոգիաների մասին ենք խոսում, համենայն դեպս ինձ հայտնի չէ մի փաստ, որ Նահանգներում նման մի աղետ է տեղի ունեցել իրենց միջուկային տեխնոլոգիաներով պայմանավորված»։

Ըստ քաղաքագետի՝ Ռուսաստանի համար խնդիրը ոչ թե տեխնոլոգիաների անվտանգությունն է, այլ Հայաստանի կողմից իր արտաքին քաղաքական և էներգետիկ կապերի դիվերսիֆիկացումը թույլ չտալը։ «Եթե մենք շարունակելու ենք մնալ մեկ կողմից կախվածության մեջ, իրենք մեզ պարտադրելու են ոչ միայն էներգետիկայի հետ կապված որոշումներ, այլև մեր քաղաքականության հետ կապված որոշումներ։ Իրենց այնքան էլ հետաքրքիր չի՝ արևային տեխնոլոգիաներ մենք կզարգացնենք, թե այլ միջուկային մոդուլային ատոմակայաններ կփորձենք Հայաստանում գործարկել։ Իրենց համար կարևորը մի բան է՝ շարունակել մնալ իրենցից միակողմանի կախվածության մեջ»։

Էմիլ Օրդուխանյանը եզրափակում է՝ ընդգծելով, որ Ռուսաստանը Հայաստանի ցանկացած քայլ, որը բխում է սեփական պետական շահերից, դիտարկում է որպես «հակառուսականություն»։

«Եթե պաշտպանվում է Հայաստանի շահը, դա դիտարկվում է որպես հակառուսականություն։ Հայաստանը, կրկնել եմ, ասում եմ, որ երբևէ հակառուսական որևէ քայլ չի արել։ Երբ Հայաստանը պաշտպանում է իր պետական շահերը, դա Ռուսաստանն է և ռուսական շահ սպասարկողներն են, որ դիտում են որպես հակառուսականություն»։

Նա առաջարկում է, որ Հայաստանը պետք է շարունակի հետևողականորեն պաշտպանել իր շահերը՝ առանց ներքաշվելու կոշտ հռետորաբանության մեջ, և անի բոլոր քայլերը, «որպեսզի ունենա արդիական երկաթուղի, որպեսզի շարունակի պահպանել իր կարևորությունը նաև արտաքին այլ սուբյեկտների համար»։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Ռոբերտ Անանյան