Քուրդ հայտնի գործիչ Սելահաթթին Դեմիրթաշը, հնարավոր է, այս շաբաթ ազատ արձակվի թուրքական բանտից

Աճում են հույսերը, որ բանտարկված քուրդ քաղաքական գործիչ Սելահաթթին Դեմիրթաշն այս շաբաթ կարող է ազատ արձակվել, քանի որ Թուրքիան մոտենում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) կողմից սահմանված վերջնաժամկետին՝ բողոքարկելու նրա բանտարկության անօրինական լինելու որոշումը, գրում է Turkish Minute-ը։

Քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատական ​​կուսակցության (HDP) նախկին համանախագահ Դեմիրթաշն Էդիրնեի բանտում է 2016 թվականի նոյեմբերից։ Նա սկզբում բանտարկվել էր ահաբեկչության հետ կապված մեղադրանքներով, որոնք լայնորեն համարվում են քաղաքականապես մոտիվացված, և կրկին ձերբակալվել 2019 թվականին՝ կարճ ժամանակով ազատ արձակվելուց հետո, չնայած ՄԻԵԴ-ի նախկին որոշումներին։

ՄԻԵԴ-ը հուլիսին հրապարակել էր երրորդ որոշումը՝ Դեմիրթաշի գործում խախտումներ հայտնաբերելով, որոշելով, որ 2019 թվականին նրա կրկնակի ձերբակալությունը զուրկ էր իրավական հիմքերից և քաղաքական դրդապատճառներ ունի։ Սակայն Անկարայի բարձր քրեական դատարանը մերժել էր ՄԻԵԴ-ի վերջին՝ նրան ազատ արձակելու խնդրանքը՝ հղում անելով այն փաստին, որ ՄԻԵԴ-ի հուլիսի 8-ի որոշումը դեռևս վերջնական չէր դարձել։

Իր վերջին որոշմամբ ՄԻԵԴ-ը նշել է, որ Թուրքիան կրկին խախտել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածը, որը երաշխավորում է անձի ազատության և անվտանգության իրավունքը, և քննադատել է Թուրքիայի Սահմանադրական դատարանին՝ Դեմիրթաշի անհատական ​​բողոքը քննարկելու նպատակով գրեթե չորս տարի ժամանակ տալու համար։ Սա Դեմիրթաշի կալանքի վերաբերյալ Թուրքիայի գործողությունները դատապարտող ՄԻԵԴ-ի երրորդ որոշումն էր։

Թուրքիան մինչև հոկտեմբերի 8-ը ժամանակ ունի բողոքարկելու համար։ Եթե այն չբողոքարկի, որոշումը կդառնա վերջնական, ինչը կարող է բացել Դեիրթաշի ազատ արձակման դուռը գրեթե ինը տարի բանտարկությունից հետո։ Նրա փաստաբան Մահսունի Քարամանը X-ում գրել է, որ հոկտեմբերի 8-ը կլինի «լակմուսի թուղթ» Անկարայի՝ «եղբայրության» նկատմամբ հավատարմության համար, ինչպես կոչվում է արգելված Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության (PKK) հետ խաղաղության գործընթացը առաջ մղելու համար ստեղծված խորհրդարանական մարմինը՝ Ազգային համերաշխության, եղբայրության և ժողովրդավարության հանձնաժողով։ Նա նշել է, որ Դեմիրթաշը, HDP-ի նախկին համանախագահ Ֆիգեն Յուքսեքդաղը, որը նույնպես ձերբակալվել է 2016 թվականին, և մյուս բոլոր քուրդ քաղբանտարկյալները պետք է ազատ արձակվեն բանտից։

Այնուամենայնիվ, կան մտահոգություններ, որ եթե նույնիսկ ՄԻԵԴ-ի վճիռը վերջնական դառնա, ներքին դատարանները կարող են դեռևս դիմադրել դրա իրականացմանը, ինչպես դա տեղի է ունեցել ՄԻԵԴ-ի նախկին որոշումների հետ։

Մինչդեռ Դիարբեքիրի փաստաբանների ասոցիացիան կրկին Դեմիրթաշի անհապաղ ազատ արձակման կոչ է արել՝ ընդգծելով, որ ՄԻԵԴ-ի որոշումները պարտադիր են։

Հավելենք, որ 2024 թվականի մայիսին Դեմիրթաշը դատապարտվել էր 42 տարվա ազատազրկման։

Ուրբաթ տարածված հայտարարության մեջ Թուրքիայի քրդամետ «Ժողովուրդների հավասարություն և ժողովրդավարություն» կուսակցությունը (DEM), որը հաջորդել է HDP-ին, նույնպես կոչ է արել կառավարությանը անհապաղ ազատ արձակել Դեմիրթաշին և Յուքսեքդաղին, ինչպես նաև Քոբանիի գործով բանտարկված մյուս անձանց՝ հղում անելով ՄԻԵԴ-ի և ԵԽ Նախարարների կոմիտեի պարտադիր որոշումներին։

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի դաշնակից, ծայրահեղ աջ «Ազգայնական շարժում» կուսակցության (MHP) փոխնախագահ Ֆեթի Յըլդըզը վերջերս խոստովանել էր, որ Թուրքիան պարտավոր է հետևել ՄԻԵԴ-ի որոշումներին՝ համաձայն Սահմանադրության 90-րդ հոդվածի, որը միջազգային պայմանագրերին գերակայություն է տալիս ներպետական ​​օրենսդրության նկատմամբ։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի