Մեր ընդհանրական հիշողությունը շատ ֆրագմենտացված է. ապաքաղաքական զրույց Գայանե Շագոյանի հետ. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor TV-ի A-politic հաղորդաշարի հյուրն է մշակութային մարդաբան, պատմական գիտություններին թեկնածու Գայանե Շագոյանը: Նրա կարծիքով՝ ցանկացած ազգի պատմության մեջ եղել են ողբերգական իրադարձություններ, որոնք կարող են ընկալվել որպես «ազգային տրավմա», արևմտահայերեն՝ հոգեխոց: Բայց շատ բան կախված է նրանից, թե ինչպես են այդ իրադարձությունները ձևակարվում, մեկնաբանվում և մատուցվում: Դրանով պայմանավորված՝ դա կարող է լինել համախմբման կամ, հակառակը, պառակտման պատճառ: Այստեղ կարևոր է խոսույթը, որը ձևավորվում է, լայն իմաստով, մեդիայի միջոցով:

Հաղորդման հյուրն այս առումով որպես օրինակ բերում է հրեաների հանդեպ վերաբերմունքը Միացյալ Նահանգներում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո. որոշակի աշխատանքի շնորհիվ տարիների ընթացքում ձևավորվել է Հոլոքոստի ժամանակակից ըմբռնումը:

Տրավմաներին կարող են հակադրվել ռեպրեսիվ միջոցները, երբ պարզապես արգելվում է խոսել, օրինակ, ցեղասպանության թեմայով: Նման մոտեցումը կարող է ունենալ զսպանակի էֆեկտ, երբ  ճնշումը, ի վերջո, սկսում է աշխատեցնել հակառակ մեխանիզմը: Կարող է լինել տրավմայի «քաղաքական» հաղթահարում, մասնավորապես, հարևանների հետ բնականոն հարաբերություններ հաստատելու նկատառումով: Եվ, վերջապես, կարող է առաջարկվել «էթիկական» հաղթահարում, երբ նույն հասարակության անդամները փոխադարձավար ներում են իրար անցյալում հասցրած վերքերի համար:

Հաղթանականները նույնպես, ինչպես և պարտությունները, իմաստավորվում են տարբեր ձևերով: Այդ առումով, գիտնականի դիտարկմամբ, հայերի հավաքական հիշողությունը խիստ ֆրագմենտացված է: Օրինակ, 1990-ականների առաջին կեսը հասարակության մի խումբ ընկալում է որպես հաղթանակների, մյուսը՝ որպես «ցրտի-մթի» տարիներ:

Մանրամասները՝ տեսանյութում:

Արամ Աբրահամյան