10 տեխնոլոգիական ֆոբիաներն ու խանգարումները, որոնցից տառապում են մարդիկ

Այսօր մենք կխոսենք ժամանակակից ֆոբիաների մասին, որոնք փոխկապակցված են նորագույն տեխնոլոգիաների հետ։ Այո, այո, մարդիկ նաև ունենում են վախեր, որոնք առնչվում են տեխնոլոգիաներին, սարքավորումներին ու ժամանակակից թվային միջավայրին։

Մինչ բուն նյութը կարդալը, մի պահ մտածեք, թե ինչից եք վախենում դուք, իսկ ավելի ուշ կպարզեք՝ արդյո՞ք ձեր վախերը մեր 10-յակում են, թե՞ բացահայտել եք մի նոր բան։

Թե  որոնք են առավել հաճախ հանդիպող  տեխնոլոգիական ֆոբիաները՝ առայժմ այդպիսի հստակ վիճակագրություն և դասակարգում չկա, մենք առանձնացրել ենք սոցցանցերում և մամուլում առավել հաճախ հանդիպող տասնյակը։

Կիբեռֆոբիա – վախ համակարգչից և տեխնոլոգիաներից: Սա կարող է ներառել վախերի լայն շրջանակ՝ սկսած համակարգիչներից մինչև սմարթֆոններ և այլ գաջեթներ: Կիբեռֆոբիայի ծանր արտահայտման ժամանակ անհատը կարող է խուսափել աշխատանքի կամ ցանկացած այլ վայր գնալուց, որտեղ կարող են լինել համակարգիչներ և այլ սարքավորումներ: Թերապիան և տեխնոլոգիական կրթությունը կարող են օգնել մարդկանց կառավարել կիբեռֆոբիայի ախտանիշները:

Նոմոֆոբիա – առանց բջջային հեռախոսի կամ բջջային հեռախոսի ծառայության մնալու վախ: Սա ներառում է ազդանշանը կորցնելու, մարտկոցը սպառելու կամ հեռախոսը ֆիզիկապես կորցնելու վախերն ու անհանգստությունները:

Տեխնոֆոբիա – տեխնոլոգիայի հանդեպ վախը՝ ընդհանրապես: Սա լայն ֆոբիա է, որը կարող է արտահայտվել ցանկացած նոր տեխնոլոգիական առաջընթացի դեպքում։ Այս ֆոբիան ներառում է վախերը՝ սկսած արհեստական բանականությունից մինչև ալգորիթմներ և ավտոմատացված տեխնոլոգիաներ:

Ռոբոֆոբիա – տագնապային խանգարում է ռոբոտներից, դրոններից, ռոբոտների նման մեխանիկական սարքավորումներից, արհեստական ​​ինտելեկտից։ Վախն արտահայտվում է ռոբոտին դիտելիս, ռոբոտի մոտ գտնվելիս կամ նույնիսկ պարզապես ռոբոտների մասին խոսելիս: Որոշ ռոբոֆոբ մարդիկ կնկատեն, որ իրենց անհանգստության մակարդակը բարձրանում է, երբ նրանք գտնվում են ցանկացած ինքնավար մեքենայի, հատկապես մարդանման ռոբոտների մոտ:

Սոցիալական մեդիայի տագնապային խանգարում – անհանգստության այս տեսակը խիստ բազմաշերտ է, այն ներառում է սոցիալական մեդիայում մոռացված լինելու, անծանոթների կողմից տեսանելի դառնալու, հրապարակումներ անելու, ցածր տեսանելիություն ունենալու, անծանոթ չատերում կամ խմբերում ներառվելու, հաղորդակցության և առցանց ներկայությամբ պայմանավորված սթրեսով առաջ եկող վախերը։

Ինտերնետի կախվածության խանգարում (IAD) – թեև սա ֆոբիա չէ, այն սերտորեն կապված է տեխնոլոգիական անհանգստությունների հետ: Ինտերնետի չափից ավելի օգտագործումը, որ խանգարում է առօրյա կյանքին, մշտական վախերի ու անհանգստության առիթ է տալիս անգամ այն դեպքում, երբ մարդը չունի այդ կախվածությունը:

 Թվային ամնեզիայի անհանգստություն – տեղեկատվությունը մոռանալու անհանգստություն, որը կարելի է հեշտությամբ փնտրել առցանց, ինչն էլ իր հերթին հանգեցնում է հիշողության պատճառով թվային սարքերից չափազանց մեծ կախվածությանը: Այն արտահայտվում է նաև ուշադրության անկումով, տեղեկատվությունը գտնելու անհամբերությամբ և այդ գործընթացին ուղեկցող չհիմնավորված ագրեսիայով։

 Վիրտուալ իրականության հիվանդություն – վիրտուալ իրականության համակարգերի հետ աշխատելիս ապակողմնորոշման (կոգնիտիվ դիսոնանսի) կամ սրտխառնոց զգալու վախն է: Սա կարող է սահմանափակել VR տեխնոլոգիաներ կիրառելու պատրաստակամությունը, քանի որ ուղեղին տրված ազդակները և ֆիզիկական աշխարհի իրականաությունը մտնում են հակասության մեջ։

Կիբեռսթալքինգ ֆոբիա – առցանց հետապնդման, կիբեռբուլինգի՝ բամբասանքի, կեղծ մեղադրանքի, շանտաժի վախը: Այս ֆոբիան հիմնված է ինտերնետում գաղտնիության և անձնական անվտանգության հետ կապված մտահոգությունների վրա: Այն կարող է նաև ներառել վախերը՝ կապված անձնական տվյալների հավաքագրման, տարածման կամ չարաշահման հետ:

 AI Ֆոբիա – արհեստական ինտելեկտի վախն է և թե ինչպես այն կարող է զարգանալ: Մտահոգությունները ներառում են արհեստական ինտելեկտը, որը գերազանցում է մարդկային ինտելեկտը և կարող է հանգեցնել աշխատատեղերի տեղաշարժի կամ նույնիսկ մարդկության համար էկզիստենցիալ (գոյութենաբանական) սպառնալիքների:

Տեխնոլոգիական ֆոբիաներն ընդգծում են աճող մտահոգությունը թվային աշխարհում: Այս ֆոբիաները դրսևորվում են ֆիզիկական ախտանիշներով, ինչպիսիք են արագ սրտի բաբախյունը, գլխապտույտը և սրտխառնոցը։ Այն ուղեկցվում է նաև վարքագծային փոփոխություններով, ինչպիսիք են՝ տեխնոլոգիաները կիրառելուց հրաժարվելը և նորարարությունների դեմ քննադատությունը: Չնայած որոշ ֆոբիաներ պաշտոնապես ճանաչված չեն որպես խանգարումներ, այդուհանդերձ, մասնագետների կողմից կան մշակված բուժումներ և թերապիաներ՝ ներառյալ ճանաչողական-վարքային թերապիան և էքսպոզիցիոն թերապիան՝ նպատակ ունենալով աստիճանաբար բարձրացնել հարմարավետությունը տեխնոլոգիայի միջոցով:

Տեխնոլոգիական ֆոբիաների դեմ պայքարի բանալին կրթության, համբերության և աջակցության մեջ է: Տեխնոլոգիայի հիմունքները սովորելը, առավելությունները հասկանալը և դրա օգտագործումն առօրյա կյանքում աստիճանաբար ինտեգրելը կարող է հերքել վախերը և ստեղծել վստահություն: Նրանց համար, ովքեր պայքարում են այս անհանգստությունների դեմ, մասնագիտական ​​օգնության դիմելը կարող է կարևոր քայլ լինել իրենց վախերը հաղթահարելու և թվային հասարակության լիարժեք անդամ դառնալու համար:

Հոդվածի հեղինակ՝
Ալեքսանդր Մարտիրոսյան