Թուրքիան ՄԻԵԴ-ում առկա 23,400 հայցով 2023-ի առաջատարն է

Թուրքիայից շուրջ 23,400 դիմում կա Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում (ՄԻԵԴ), ինչն այն դարձնում է ամենաշատ գործերով երկիրը 2023 թվականին։ Այս մասին գրում է Turkish Minute-ը՝ վկայակոչելով դատարանի վիճակագրությունը։

ՄԻԵԴ նախագահ Սիոֆրա Օ’Լիրին հրավիրված մամուլի ասուլիսում ներկայացրել է 2023 թվականին դատարանի գործունեությանը և տարվա վիճակագրությունը։

Թուրքիայի ցուցանիշը, որը 23,397 դիմումներով գլխավորում է առկախող գործերով երկրների ցանկը, համապատասխանում է ընդհանուրի 34,2 տոկոսին։ Նրան հաջորդում են Ռուսաստանի Դաշնությունը՝ 12,453 հայտով, Ուկրաինան՝ 8,737, Ռումինիան՝ 4,171 և Իտալիան՝ 2,743 դիմումով։

Թուրքիան 2023 թվականին մնացել է ամենաշատ դիմումների թվով երկիրը՝ մեկ տարի առաջ Ռուսաստանին փոխարինելուց հետո։ Ռուսաստանը 2022 թվականի մարտին դուրս էր մնացել Եվրախորհրդից՝ Ուկրաինայի դեմ պատերազմի պատճառով։

Բացի այդ, ըստ ՄԻԵԴ-ի տվյալների՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի խախտման վերաբերյալ հոդվածներով Թուրքիայից ստացված 78 գործերից 72-ում առնվազն մեկ խախտում է հայտնաբերվել։ Դրանցից 17-ը վերաբերում է արդար դատաքննության իրավունքի, 16-ը՝ ազատության և անվտանգության իրավունքի, 16-ը՝ հավաքների և միավորումների ազատության իրավունքի, 15-ը՝ անձնական և ընտանեկան կյանքի հարգման իրավունքի, 10-ը՝ խոսքի ազատության իրավունքի խախտումներին:

Օ՛Լիրին ասել է, որ 2016-ի հեղաշրջման փորձից հետո պետական հատվածում ձերբակալությունների, հետապնդումների և պաշտոնանկությունների հետ կապված բողոքները կազմում են Թուրքիայի դեմ ներկայացված դիմումների 96 տոկոսը։ Նա հավելել է, որ դատարանն առաջնահերթություն է տվել նման գործերին, և Մեծ պալատը կարճ ժամանակում՝ ութ ամսվա ընթացքում հայտարարել է ուսուցիչ Յուքսել Յալչընքայայի գործով իր որոշումը։ ՄԻԵԴ-ի Մեծ պալատը սեպտեմբերի վերջին վճռել էր, որ թուրքական դատարանների կողմից Յալչընքայային ահաբեկչության մեջ մեղադրելն անօրինական է եղել։

Օ՛Լիրիի խոսքով՝ վճիռը կայացվել է 2023 թվականի սեպտեմբերին՝ նույն թվականի հունվարին կայացած լսումներից հետո։ Նա նշել է, որ գործը կարևոր է, քանի որ Թուրքիայի դեմ 8000 այլ գործեր վերաբերում են նմանատիպ խնդրին՝ հավելելով, որ դատարանը ճանաչում է «համակարգային խնդրի» առկայությունը։

Ավելի քան 130,000 պետական ծառայողներ հեռացվել են աշխատանքից՝ Թուրքիայի կառավարության կողմից հեղաշրջման փորձից հետո սկսված զանգվածային մաքրման արդյունքում՝ պատճառաբանելով, որ նրանք կապեր ունեն Գյուլենի շարժման հետ։ Տասնյակ հազարավոր մարդիկ Թուրքիայում մեղադրվում են ահաբեկչության մեջ՝ շարժման հետ, իբր, կապերի համար։

Էմմա Չոբանյան