Ադրբեջանում միտումնավոր գնդակահարել են ռազմագերիների․ դիմելու ենք Եվրոպական դատարան․ Սիրանույշ Սահակյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor.am-ի հարցազրույցը «Իրավական ուղի» ՀԿ համահիմնադիր, իրավապաշտպան Սիրանույշ Սահակյանի հետ

–Տիկի՛ն Սահակյան, քիչ առաջ տեսաուղերձով հանդես եկավ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը: Նրա հայտարարությունից մեջբերեմ մեկ հատված. «Հայտնի խմբեր, արտաքին ուժերին համընթաց, մեր ազգային հպարտությունը խոցելը դարձրել են իրենց հիմնական անելիք: Երեկ խրախճանք են նախաձեռնել, թե Գեղարքունիքից տարածք ենք զիջել Ադրբեջանին: Նրանց նպատակն անիշխանության, քաոսի տպավորություն ստեղծելն է, պատերազմը Հայաստան տեղափոխելը, ավտոմատների գործադրմամբ երկիրը անկման վիճակում դնելը՝ որպես փրկիչ իրենց վերադարձը ապահովելու համար: Սովոր են արյունով գալ խշխանության և պահել»: Ի՞նչ մեկնաբանություն ունեք այս և, ընդհանրապես, երկրում ստեղծված մթնոլորտի մասին։

-Հասկանալի է, որ գործ ունենք քաղաքական գործչի տիպիկ քաղաքական հայտարարության հետ, որտեղ ոչ միշտ է, որ իրականության բոլոր դրվագներն արտացոլվում են: Իսկ իրականությունն այն է, որ մենք հետպատերազմական պարտվող հասարակություն ենք, ունենք անվտանգության սպառնալիքներ։ Եվ կան միջադեպեր, որոնց մասին նախազգուշացված չէ, և որոնց ներգրավվում են հակառակորդ կողմի զինծառայողներ, ինչը բնականոն կերպով պետք է տագնապ և անհանգստություն առաջ բերի հասարակության շրջանում: Որքան էլ տարակերպ մեկնաբանվի միջադեպը, առնվազն կան տեսանյութեր, որտեղ երևում է, որ սահմանի տեղանշման առնչությամբ կա վեճ, դրա շրջանակում ադրբեջանական զորքերի զինված ներկայացուցիչներ են հայտնվել մի տեղանքում, որը հայ հասարակության պատկերացումներում ընկալվել է որպես սեփական, և այս գործողությունները չունեն բացատրություն, չունեն պետական մակարդակով հսկողություն և ուղղորդում, և անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ հասարակությունը մտահոգված է: Նաև մի քանի օր առաջ եղել են այլ դրվագներ, երբ տեղահանման գործընթացում դարձյալ ներգրավվել են ադրբեջանական զինված ուժերի ներկայացուցիչներ, բարեբախտաբար՝ միջադեպերը չեն ավարտվել կոտորածով, բայց բոլորս ունենք հիշողություն, և այդ հիշողություններում դրական պատկերներ չկան։ Վտանգը մեր մեջ դեռ պահպանվելու է, քանի դեռ երկարատև քաղաքականության արդյունքում մենք դրական հարաբերվելու կենսափորձ չենք ձևավորել Ադրբեջանի հետ:

-Ինչպե՞ս հաղթահարել երկրում ստեղծված մթնոլորտը:

-Նախ՝ իշխանությունը պետք է ամբողջ ծավալով գիտակցի իր պատասխանատվությունը և մեծացնի օպերատիվ գործողությունների ու ի նպաստ հասարակության որոշումներ կայացնելու պոտենցիալը: Ավելի մեծ աշխատանք պետք է իրականացվի, հասարակության արդարացված և չարդարացված սպասումներին պետք է ուշադիր լինել: Կարևորում եմ միասնականությունը: Բռնության և վիրավորանքի կոչերն անթույլատրելի են:

-Դուք նաև գերիների հարցերով եք զբաղվում։ Կխնդրեմ հիշեցնեք՝ քանի՞ անձի իրավունք եք պաշտպանում, ՄԻԵԴ ի՞նչ գործեր են ուղարկվել, այդ պրոցեսների վերջը երևո՞ւմ է:

-Այս պահին մենք ներկայացնում ենք 36 անձի շահերը՝ 33-ը ռազմագերի են, 3-ը՝ քաղաքացիական անձինք: Մեր կողմից ներկայացված գործերի ճնշող մեծամասնության դեպքում արդեն իսկ Եվրոպական դատարանը անհատական պաշտպանության միջոցներ է կիրառել, պրակտիկայի շեղում չենք տեսնում, նոր ներկայացվող գործերով ևս դատարանը նույնական է իր մոտեցումներում: Եվ մեր հետագա գործընթացը մեծապես կապված է լինելու հիմնական գանգատների ներկայացման հետ, որտեղ ոչ միայն գրված են լինելու ռազմագերիների՝ ողջ հայրենադարձվելու մասին, այլ նաև գերեվարման ժամանակահատվածում կամ հետագա փուլերում նրանց իրավունքների խախտումների։ Այստեղ է, որ նաև կարևորություն ունի անմարդկային վերաբերմունքի և խոշտանգումների հարցի բարձրաձայնումը՝ ոչ միայն ռազմագերիների տեսանկյունից, այլ նաև ընտանիքի անդամների: Մենք ունենք այլաբնույթ խնդիրներ ևս, դրանք կարող են կապված լինել կյանքի իրավունքի հետ, որովհետև արդեն իսկ ունենք արձանագրված դեպքեր, երբ կենդանության օրոք ռազմագերիները միտումնավոր գնդակահարվել են, սպանվել են, երբ նրանց կյանքը պաշտպանության տակ է եղել։ Սկսած այս լրջագույն խնդրից՝ մինչև խոսքի ազատության իրավունք, մենք տեսել ենք բեմականացված կադրեր, երբ հարկադրել են մամուլի ասուլիսներ տալ կամ պահանջել են, որպեսզի արտաբերեն «Ղարաբաղն Ադրբեջան է» արտահայտությունը:

-Սպանության դեպքերը տեղի են ունեցել այն բանից հետո, երբ ձեր հայցով ՄԻԵԴ-ը Ադրբեջան պետությա՞նն է դիմել, որպեսզի ապահովվի նրանց անվտանգությունը:

-Ոչ, նման դեպք մենք դեռ չունենք, որ մեր կողմից ներկայացված ռազմագերու կյանքի իրավունքի նկատմամբ ոտնձգություն է եղել: Մենք ունենք դեպքեր, երբ կարողանում ենք հիմնավորել ողջ գերեվարման հանգամանքը, զենքը վայր դրած լինելը, բայց միտումնավոր գերուն կամ ռազմագերուն սպանել են, և այս գործերով մենք անհապաղ միջոցներ այլևս չենք ներկայացնելու, որովհետև կորուստն այլևս անդառնալի է: Բայց այս անձանց խոշտանգման, կյանքի իրավունքի պաշտպանության հարցերով անպայման դիմելու ենք Եվրոպական դատարան, արդեն իսկ ունենք նախապատրաստված գործեր:

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:

Ռոբերտ Անանյան