Նոր չափորոշիչներով հայոց լեզվի ժամաքանակը դպրոցներում կնվազի՞, որտե՞ղ են ռիսկերը. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Հայոց լեզու առարկան հերթական անգամ հայտնվել է քննարկումների կիզակետում:  Նախկինում  դրանք ծավալվում էին բուհերում առարկան ոչ պարտադիր դարձնելու թեմայի շուրջ, իսկ հիմա արդեն խոսքը վերաբերում է դպրոցներում առարկայի  ժամաքանակի հնարավոր նվազեցմանը:

Հանրակրթության պետական չափորոշչի նոր նախագծի համաձայն դպրոցներում սահմանվելու են ոչ թե ուսումնական բնագավառներին հատկացվող ժամաքանակները, այլ դրանց տոկոսային միջակայքերը։ Այսինքն՝  ամեն  դպրոց կարող է ձևավորել սեփական ուսումնական պլանը՝ առաջնորդվելով առավելագույն ժամաքանակով, որը տրված է աղյուսակով։ Ըստ դրա՝ մեծ տեղ է հատկացված բնագիտական, ճարտարագիտական առարկաներին, ինֆորմատիկային, մաթեմատիկային, աշխարհագրությանը.  միջին և ավագ դպրոցներում այդ թիվը  կազմում է մինչեւ 38%, տարրական դպրոցում այն մինչեւ 28% է։ Փոխարենը՝ հայոց լեզվի եւ գրականության տոկոսներն այս աղյուսակում առավել պակաս են։ Տարրական դպրոցում հայոց լեզվի և գրականության համար սաhմանվել է 15-20%, միջին դրոցում՝ 10-15% և ավագում՝ 9-14%։ Նախագծի համաձայն 1-6-րդ դասարաններում հայոց լեզուն և գրականությունը ներկայացվում են մեկ ինտեգրված առարկայով, 7-12-րդ դասարաններում՝ առանձին։ Ստացվում է, որ ըստ այս նախագծի դպրոցներին ավելի մեծ ինքնուրույնություն է տրվում, նրանց հանդեպ  կիրառվում է լիբերալ մոտեցում, սակայն միաժամանակ այդ կառույցները ստանձնում են հսկայական պատասխանատվություն:

Մի շարք մասնագետներ, ծնողներ և պարզապես հայոց լեզվի նշանակությունը կարևորող անձիք նախագծի վերաբերյալ  իրենց մտահոգությունն են  հայտնում և կոչ են անում վերանայել այն: Լեզվաբան Նարինե Դիլբարյանը Factor.am-ի հետ զրույցում համոզմունք հայտնեց, որ  մեր դպրոցները դեռևս  պատրաստ չեն ուսումնական պլանը ձևավորելու բեռը վերցնել սեփական ուսերին այն դեպքում, երբ տարիներ շարունակ  հրամցվել է պատրաստի ծրագիր:

Նա նաև նկատում է, որ կրթական քաղաքականություն մշակելիս կարելի էր առաջնորդվել ավելի պարզ մեխանիզմներով, իսկ այն, ինչ առաջարկվում է, կարող է խճճել դպրոցների տնօրինությանն ու  ուսուցչական կազմին: Ինչ վերաբերում է ժամաքանակների բաշխմանը, լեզվաբանը կարևորում է կրթության մեջ համաչափության ապահովումը:

Հանրակրթության պետական չափորոշչի մշակման խմբի անդամ Արտաշես Թորոսյանը շեշտում է՝ ժամաքանակի ավելացումը  կամ նվազեցումը  դասապրոցեսի արդյունավետության և որակի ապահովման  ցուցիչ չէ:  Նա կոչ է անում հետևություններ անել հայոց լեզվի և գրականության առարկայական չափորոշչի հանրայնացումից հետո միայն:

Կրթական քաղաքացիական նախաձեռնության անդամ Վահրամ Սողոմոնյանն էլ կարծում է, որ նախագիծը  վտանգներ չի պարունակում. այն ընդամենը փոխում է մոտեցումները: Նրա խոսքով՝ ուսուցիչների համար սա հեղափոխական նախագիծ է լինելու, դժվարություններ, անշուշտ, կառաջանան, ուստի նրանք հատուկ վերապատրաստումներ կանցնեն:

Իսկ ահա կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը, թեև  կարևորում է դպրոցների  ինքնուրույնությունը, այնուամենայնիվ, նախագծի  մեջ մի շարք ռիսկեր է տեսնում: Նրա համոզմամբ՝ պետք է ամեն բան անել, որպեսզի դպրոցները ողջամիտ  ընտրություն կատարեն: Կրթության փորձագետը  նկատում է՝ պարզ չէ, թե ով է մշակելու լրացուցիչ աշխատանքի արդյունքում ի հայտ եկող ուսումնական  նյութերը՝ ուսուցիչը, թե՞ նախարարությունը: Ամենամեծ ռիսկը, սակայն Սերոբ Խաչատրյանը  տեսնում է դպրոցների  հնարավոր ձախողման  դեպքում. եթե ծրագիրը չհաջողի, ամբողջ պատասխանատվությունը կարող է ընկնել դպրոցների վրա:

Արտաշես Թորոսյանն էլ պնդում է՝ ազատության ավելացումը ենթադրում է նաև պատասխանատվության ավելացում:  Նրա խոսքով՝ դպրոցներն այլևս չեն կարող ասել, թե ուսումնական պլանը սահմանափակ է  կամ ստեղծագործելու հնարավորություն չի ընձեռում:

Հավելենք, որ չափորոշիչն այժմ տեղադրված է Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում (e-draft.am), այնտեղ մի շարք մասնագետներ հանդես են եկել առաջարկություններով: Այս պահին նախագծին կողմ և դեմ ձայները գրեթե հավասար են:

Աննա Բաբաջանյան