Ադրբեջանում մարդու իրավունքների իրավիճակն ավելի է վատթարացել՝ COP29-ը հյուրընկալող երկիր ընտրվելուց հետո․ Amnesty International

Բաքվում նախանշված ՄԱԿ-ի կլիմայական COP29 համաժողովին ընդառաջ միջազգային Amnesty International իրավապաշտպան կազմակերպությունը զեկույց է հրապարակել Ադրբեջանում մարդու իրավունքների վիճակի վերաբերյալ և իր առաջարկությունները ներկայացրել համաժողովի մասնակիցներին։ Ակնկալվում է, որ COP29-ին մասնակցելու են 40-ից 50 հազար պատվիրակներ, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի անդամ երկրների կառավարությունների, ինչպես նաև Պաղեստին պետության, Սուրբ Աթոռի, Նիուեի, Կուկի կղզիների և Եվրամիության ներկայացուցիչներ:

Կազմակերպությունը նշում է, որ Ադրբեջանում մարդու իրավունքների տագնապալի իրավիճակ է՝ խոսքի, միավորումների և հավաքների ազատության իրավունքի երկարաժամկետ սահմանափակումներով։ Խաղաղ բողոքի ցույցերը, այդ թվում՝ բնապահպանական խմբերի կողմից ղեկավարվող բողոքի ակցիաները, պարբերաբար բռնությամբ ճնշվում են, և ավելի քան 300 մարդ ներկայում բանտարկված է քաղաքական դրդապատճառներով։

Ադրբեջանում անկախ լրատվամիջոցների աշխատանքը լրջորեն խոչընդոտվում է օրենքներով և իշխանությունների նկատմամբ իրական կամ ենթադրյալ քննադատության համար հատուցման մշտական ​​սպառնալիքով, խոշտանգումները և բանտերում դաժան վերաբերմունքի այլ ձևերը տարածված են Ադրբեջանում, անպատժելիությունն արմատացած է:

Ընդգծվում է, որ Ադրբեջանում մարդու իրավունքների ծանր վիճակն ավելի է վատթարացել այն բանից հետո, երբ 2023 թվականի դեկտեմբերին այն հայտարարվել է COP29-ի հյուրընկալող երկիր։ Այս տարի իշխանությունները հետապնդել են ավելի քան մեկ տասնյակ ակտիվիստների և լրագրողների, լռեցրել կլիմայական ճգնաժամի վերաբերյալ հիմնական ձայները:

Amnesty International-ը նշում է, որ շարունակում է հետևել Ադրբեջանում բռնաճնշումներին և արձանագրել խախտումները՝ ինչպես գագաթնաժողովի ընթացքում, այնպես էլ դրանից հետո:

Կազմակերպությունը նաև ընդգծում է, որ հանածո վառելիքը կազմում է Ադրբեջանի տնտեսության շուրջ կեսը և նրա արտահանման եկամուտների ճնշող մեծամասնությունը։ Պետական ​​նավթագազային SOCAR ընկերությունը նախագահ Իլհամ Ալիևի իշխանության եկամտի հիմնական աղբյուրն է: Այնուամենայնիվ, Ադրբեջանը պետք է նաև իր արդար ներդրումն ունենա հանածո վառելիքից հեռու արագ անցման հասնելու գործում։ Այս տարվա սկզբին Ալիևը, սակայն, հայտարարել է գազի արդյունահանման ընդլայնման ծրագրերի մասին, որոնք լիովին չեն համապատասխանում Փարիզի համաձայնագրով Ադրբեջանի ստանձնած պարտավորություններին:

Նշվածը հաշվի առնելով՝ կազմակերպությունը կոչ է անում մարդու իրավունքները դնել կլիմայական գործողությունների բոլոր որոշումների կայացման հիմքում։ Նշվում է, որ այն պետությունները, որոնք կարող են դա անել, պետք է զգալիորեն մեծացնեն կլիմայի փոփոխության ֆինանսավորումը և կորուստների ու վնասների փոխհատուցումը, բոլոր պետությունները պետք է պարտավորվեն աստիճանաբար լիովին հրաժարվել հանածո վառելիքից՝ արագ և արդար ձևով, COP29-ի մասնակիցները չպետք է հետամուտ լինեն այնպիսի ռիսկային տեխնոլոգիաների, ինչպիսիք են ածխածնի ներգրավումը, պահեստավորումը և հեռացումը, կամ խթանեն գազը որպես «անցումային վառելիք»։ Բացի այդ, ըստ կազմակերպության, ՄԱԿ-ի ԿՓՇԿ քարտուղարությունը, Ադրբեջանի կառավարությունը և այլ կառավարություններ պետք է պաշտպանեն քաղաքացիական տարածքը և երաշխավորեն խոսքի, միավորումների և խաղաղ հավաքների ազատության իրավունքները:

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի