Քաղաքականություն
12.09.2024 | 16:37
30 միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպություններ հանդես են եկել համատեղ հայտարարությամբ՝ կոչ անելով COP29-ի նախաշեմին մեծացնել ուշադրությունը Ադրբեջանում մարդու իրավունքների հետ կապված խնդիրներին:
«Մենք՝ ներքոստորագրյալ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները, շարժումները, խմբերն ու անհատները, ընդգծում ենք Ադրբեջանում մարդու իրավունքների լուրջ խնդիրների լուծման հրատապ անհրաժեշտությունը այս տարվա ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության համաժողովից առաջ (COP29), որը տեղի կունենա Բաքվում նոյեմբերի 11-ից 22-ը։ Ադրբեջանի իշխանություններն անկախ քաղաքացիական հասարակությանն ու քննադատական ձայները ճնշելու երկար պատմություն ունեն։ Այս իրավիճակում COP29-ի նման միջոցառման անցկացումը լուրջ մտահոգություններ է առաջացնում քաղաքացիական հասարակության, այդ թվում՝ բնապահպան ակտիվիստների, իրավապաշտպանների և լրագրողների՝ ազատ ու անվտանգ գործելու կարողության վերաբերյալ համաժողովից առաջ, ընթացքում և հետո»,- ասվում է հայտարարության մեջ։
Իրավապաշտպան խմբերի գնահատմամբ՝ հարյուրավոր մարդիկ գտնվում են ճաղերի հետևում քաղաքական դրդապատճառներով: Ձերբակալությունների ալիքը շարունակվում է, տասնյակ ակտիվիստներ և լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներ են կալանավորվել անհիմն մեղադրանքներով։
Համատեղ հայտարարության մեջ մտահոգություն է հնչում Գուբադ Իբադօղլուի եւ Անար Մամեդլիի գործերով։ Նշվում է, որ առնվազն 18 լրագրողներ, որոնք կապված են Abzas Media-ի, Toplum TV-ի և Kanal 13-ի՝ Ադրբեջանի վերջին անկախ լրատվամիջոցների հետ, կա՛մ ճաղերի հետևում են, կա՛մ անհիմն քրեական հետապնդման են ենթարկվում: Օգոստոսի 21-ին իշխանությունները դավաճանության մեղադրանքով կալանավորել են Պրահայի Չարլզի համալսարանի ասպիրանտ, բազմաթիվ միջազգային և տարածաշրջանային լրատվամիջոցների թղթակից Բահրուզ Սամադովին: Հուլիսի 22-ին իշխանությունները կալանավորել են մեկ այլ հետազոտող Իգբալ Աբիլովին՝ դավաճանության կեղծ մեղադրանքով։
«Մենք կոչ ենք անում ՄԱԿ-ին և անդամ երկրներին ճնշում գործադրել Ադրբեջանի կառավարության վրա՝ կատարելու մարդու իրավունքների իր պարտավորությունները, այդ թվում՝ անհապաղ և անվերապահ ազատ արձակել կամայականորեն կալանավորված ակտիվիստներին և իրավապաշտպաններին: Նրանք նաև պետք է կոչ անեն Ադրբեջանի իշխանություններին՝ իրականացնելու կոնկրետ կառուցվածքային բարեփոխումներ, ներառյալ՝ ՀԿ-ների և ԶԼՄ-ների գործունեությունը կարգավորող օրենքներում փոփոխություններ»,- ասվում է հայտարարությունում։
Կազմակերպությունները կոչ են անում Ադրբեջանի կառավարությանը՝
1․Անհապաղ և անվերապահորեն ազատ արձակել բոլոր իրավապաշտպաններին, լրագրողներին և քաղաքացիական հասարակության ակտիվիստներին, որոնք անօրինական կերպով կալանավորվել են քաղաքական դրդապատճառներով և հանել նրանց առաջադրված կեղծ մեղադրանքները;
2․Վերջ տալ քրեական հետապնդման կիրառմանը՝ որպես իշխանության քննադատներին և քաղաքացիական հասարակության անդամներին ճնշելու գործիք;
3․Վերացնել քաղաքացիական հասարակության անհիմն սահմանափակումները՝ փոփոխություններ կատարելով ոչ կառավարական խմբերի և լրատվամիջոցների գրանցման ու ֆինանսավորման վերաբերյալ օրենքներում՝ դրանք համապատասխանեցնելով Եվրոպայի խորհրդի Վենետիկի հանձնաժողովի չափանիշներին և առաջարկություններին:
Նշվում է նաև, որ ՄԱԿ-ի քարտուղարությունն ու անդամ պետությունները, ինչպես նաև Եվրամիությունը, Եվրոպայի խորհուրդը, ԵԱՀԿ-ն, Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկն ու Համաշխարհային բանկի խումբը, Ադրբեջանում բիզնես շահեր ունեցող ընկերությունները պետք է ամուր համերաշխություն ցուցաբերեն այդ երկրի անկախ քաղաքացիական հասարակության հետ։
Հայտարարությունը ստորագրած կազմակերպությունների թվում են Ամերիկյան առաջընթացի կենտրոնը, Լրագրողների պաշտպանության կոմիտեն, Մարդու իրավունքների միջազգային ֆեդերացիան (FIDH), Freedom Now-ն, Human Rights House-ը, Human Rights Watch-ը, Նորվեգիայի Հելսինկյան կոմիտեն, Լրագրողներ առանց սահմանների կազմակերպությունը, Խոշտանգումների դեմ համաշխարհային կազմակերպությունը և այլն։
