Էլի՛ են ռազմական գործողություններ լինելու. ՀՀ-ն և Ադրբեջանը շատ լուրջ տարաձայնություններ ունեն, չեն համաձայնեցնում․ Դավիթ Հովհաննիսյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor TV-ի հարցազրույցը արտակարգ և լիազոր դեսպան, արևելագետ Դավիթ Հովհաննիսյանի հետ

-Պարո՛ն Հովհաննիսյան, եղել է միամիտ սպասում, որ նոյեմբերի 9-ով ավարտվում են պատերազմական գործողությունները։ Ինչ ստանալու էին ադրբեջանցիները, ստացան, և ռազմական բախումներն արդեն հետևում են, կողմերը գնում են ռեգիոնալ ապաշրջափակման ուղղությամբ: Սակայն շաբաթ չկա, որ Հայաստան-Ադրբեջան սահմանին բախումներ տեղի չունենան՝ զոհեր, վիրավորներ, գերեվարումներ։ Ոչ միայն Թուրքիան, այլև Ադրբեջանը պահանջներ են ներկայացնում ՀՀ-ին՝ միջանցք, սահմանազատում՝ իրենց կանոններով։ Ինչպե՞ս կարող է ՀՀ-ն դիմադրել այս ճգնաժամային դրության պահին, մի՞թե չկան լուծումներ, որոնք պետության շահերը կպաշտպանեն, քան պարզապես բոլոր պահանջները կատարելն է։

-Մեր հասարակությունը նման մանկամիտ մոտեցումներ չի ունեցել, բայց կար մի զգացում, որ ծանր դրությունը դադարեց և կար ապակողմնորոշվածություն, թե մենք ինչ աշխարհում ենք գտնվում, ով ում ինչն է, ինչ կապեր կան և ինչ կապեր չկան։ Չգիտես՝ ում պիտի վստահես, ումից ինչ պիտի սպասես՝ կա ապակողմնորոշվածություն։ Այս վիճակը կապված է աշխարհի խարխլման պատկերի հետ։ Ժամանակին պարզ էր՝ 1+1-ը հավասար է 2-ի, այսօր չգիտես՝ ինչ պետք է գումարես այդ 1-ին։ Սա հասարակության հիմնական պրոբլեմն է։ Եվ երկրորդ՝ ես չեմ համաձայնվի, որ իրենց թելադրած պայմաններն են, երկու փաստաթուղթ կա, որոնց մեջ չկան պարտադրող կետեր։ Կան նշված նպատակներ, բայց թե ինչ ճանապարհներով և ինչ պայմաններով պիտի հասնես այդ նպատակներին, նշված չի։

-Ինչպես ասում են՝ սատանան մանրուքների մեջ է, և Հայաստանի, Ադրբեջանի ու ռեգիոնալ խաղացողների հիմնական տարակարծություններն այդտեղ են՝ նպատակներին հասնելու միջոցների մեջ։ Այդպե՞ս է։

-Դրանք այնքան էլ մանրուքներ չեն, լրջագույն խնդիրներ են։ Հասկանալի է, որ ռազմական գործողությունների արագ դադարեցման հրամայականն այնքան ուժեղ էր, որպեսզի նոր կռիվ չսկսվի տարբեր հարթություններում, ուղղակի այդ հարցերը թողնվեցին հետոյին։ Եվ այդ հետոն ե՞րբ է, հիմա է՝ փաստաթղթերի մեջ նշված նպատակների ցանկը։ Եթե այս տրամաբանությամբ է շարունակվում, այդ նպատակներին պետք է հասնես։ Շատ բարդ է այդ նպատակներին հասնելու ճանապարհը, և ռազմական գործողությունները դրանով են պայմանավորված ու էլի են լինելու։ Կարելի է կապել նրա հետ, որ, իբրև թե, պետք է լիներ Մոսկվայի միջնորդությամբ Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների հանդիպումը, դա չեղավ, այդ պատճառով սկսվեցին ռազմական գործողություններ, այս ամեն ինչն այդքան կարևոր չէ։ Կարևորն այն է, որ միշտ լինելու են խնդիրներ, որոնց լուծման հետ կապված միշտ ճնշում է գործադրելու այս կամ այն կողմը։

-Ըստ Ձեզ՝ ռազմական գործողություններ էլի են լինելու, որովհետև Հայաստանին իջեցվող պահանջները կամ ապաշրջափակման պայմաններն այնպիսին են, որ իշխանությունը հասկանում է՝ դրանց կատարումը կարող է հարվածել իր հետագա պաշտոնավարմա՞նը։ Դուք կարծում եք՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև առճակատումը շարունակվելո՞ւ է։

-Կա երկու հիմնական խնդիր՝ մեկը ապաշրջափակումն է, և մեկի համար դա միջանցք է, մյուսի համար՝ ուղղակի անցում, ճանապարհ, որը պետք է օգտագործվի։ Իսկ հաջորդ հարցը սահմանների ճշգրտումն է՝ դեմարկացիա և դելիմիտացիա, որ կողմերն ընդունեն հետագայում այդ սահմանները։ Սա լուրջ տարաձայնությունների առիթ է, և նույնիսկ լավ վիճակում գտնվող և բարիդրացիական հարաբերություններ ունեցող երկրները նման տարաձայնություններ ունենում են, լուծում են ինչ-որ ձևով կամ հետաձգում են։ Այս խնդիրները մեզ համար են կարևոր։ Մյուս կարևոր խնդիրը Արցախի՝ մնացած մասի պահպանումն է։ Մեզ համար առաջնահերթ նշանակություն ունի գերիների վերադարձի հարցը, դա նույնիսկ պատվի հարց է։ Իրենց համար հարցերը հայելային ձևով են՝ իրենց նպատակը միջանցքն է, հայազտումն իրենց համար չափազանց կարևոր խնդիր է, որ ամրագրվի տարածքների ադրբեջանական պատկանելիությունը, դեմարկացիան և դելիմիտացիան իրենց համար այլ տեսք ունի։ Այս պայմաններում գալ համաձայնության, չեմ կարծում, թե հնարավոր է։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Ռոբերտ Անանյան