Երեխաներին արգելե՞լ սոցցանցերից օգտվել․ թաքնված վտանգներն ու միջազգային փորձը. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Երեխան վերցնում է հեռախոսը՝ «մի փոքր խաղալու», բայց հայտնվում է անվերջ «սքրոլի» մեջ, որտեղ անհետանում է ժամանակի զգացողությունը և գործում կախվածության մեխանիզմը։ Սա ծնողներին ծանոթ իրավիճակ է։ Լենա Հակոբյանը  տարիքային սահմանափակում է դրել իր 10 տարեկան դստեր հեռախոսի հավելվածների վրա։ Ասում է՝ եթե դստեր ձեռքից հեռախոսը չվերցնի, երեխան կկորցնի ժամանակի զգացողությունը։ Պատմում է՝ ուղիղ մեկ կիսամյակ երեխան հեռախոս չի ունեցել և ուսման մեջ առաջադիմություն է գրանցել։

Ասում է՝ դստեր հեռախոսին ժամային արգելք է դրված․ երեկոյան այն անջատվում է, առավոտյան՝ զարթուցիչի հետ միանում։ Սոցցանցերի գունավոր էկրանների հետևում թաքնված վտանգներն օրեցօր խորանում են, և մինչ ծնողները փորձում են  տարբերակներ գտնել՝ երեխաներին հեռու պահելու հնարավոր աղետներից, որոշ երկրներ սկսել են նման հարցերը կարգավորել պետական քաղաքականության մակարդակով։ 

Ավստրալիայում, օրինակ, դեկտեմբերի 10-ից սոցիալական հարթակները պարտավոր կլինեն քայլեր ձեռնարկել, որպեսզի 16 տարեկանից փոքր անձինք չկարողանան օգտահաշիվներ բացել կամ օգտագործել։ Ըստ Ավստալիայի կառավարության՝ սա աշխարհում առաջին նման քաղաքականությունն է։ Արգելքը կգործի Facebook-ում, Instagram-ում, TikTok-ում, Snapchat-ում, YouTube-ում և այլ հարթակներում։

Առցանց միջավայրում երեխաների անվտանգությունն ապահովելու լուրջ խնդիր կա՝ ասում է տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Արթուր Պապյանը։ 

Դանիայի կառավարությունը հայտարարել է 15 տարեկանից փոքր երեխաների համար սոցցանցերի հասանելիությունն արգելող օրենսդրական նախաձեռնության մասին։ Ծնողները կարող են թույլատրել, որ իրենց երեխաները 13 տարեկանից սկսած օգտագործեն սոցցանցեր, եթե անցնեն հատուկ գնահատման գործընթաց։ Երկրի կառավարությունը մտահոգություն է հայտնել, որ երեխաները բախվում են վնասակար թվային բովանդակության և ճնշումների։ 

Արթուր Պապյանը նկատում է՝ նման որոշումներից շատ հաճախ հենց սոցիալական հարթակներն են դժգոհում և պնդում, որ դա պետք է թողնել ծնողի վերահսկողությանը։ 

Փորձագետի կարծիքով՝ ինչ-որ պահի, հավանաբար, այդ պահանջները կտարածվեն նաև ցանկացած ինտերնետային ծառայություն մատուցողների կամ բովանդակություն տարածողների, այդ թվում՝ լրատվամիջոցների վրա։ 

Սահմանափակումներն ու  «պարետային ժամերը» նախատեսված են պաշտպանելու երեխաներին, սակայն հարց է՝ արդյո՞ք դրանք կաշխատեն, երբ ալգորիթմներն ու առցանց միջավայրը շարունակում են մնալ նույնքան գրավիչ,  վերահսկելն էլ՝ նույնքան դժվար։

Մանրամասները` տեսանյութում։

Անի Թամրազյան