Թանկացում՝ QR կոդերի պահանջի ֆոնին․ ինչու է աճել կաթնամթերքի գինը

Վերջին օրերին կաթնամթերքի շուկայում թանկացումներ են գրանցվել։ Factor TV-ի թղթակիցը շրջել է մի քանի իրացման ցանցերում և արձանագրել, որ, օրինակ, «Մարիաննա» կաթնաշոռը 560 դրամից դարձել է 600 դրամ, թթվասերը՝ 660-ից 700, «Աշտարակ կաթ»-ի 160 դրամ արժեքով պանրիկի գինը հասել է 190-ի, ցանկը կարելի այսպես շարունակել։ Գնումներ կատարող մի քանի քաղաքացիներ Factor TV-ի հետ զրույցում ևս փաստեցին, որ վերջին շրջանում կաթնամթերքի թանկացումներ են զգացել։

Կաթնամթերք արտադրողների միության նախագահ Խաչատուր Պողոսյանը մեզ հետ զրույցում հաստատեց, որ կաթնամթերք արտադրող մի քանի ընկերություններ իրենց ապրանքների գինը 5-7 տոկոսով բարձրացրել են։

Նրա խոսքով՝ պատճառը կաթնամթերքի փաթեթավորման վրա հսկիչ QR կոդերի պարտադիր պահանջն է, որն ուժի մեջ է մտնելու 2026-ի հունվարի 1-ից։ Պողոսյանի խոսքով՝ գործարարները դեմ են նոր կարգավորմանը, քանի որ այն լրացուցիչ ծախսեր է պահանջում տնտեսվարողներից։

«Մեկ QR կոդի ձեռքբերումը տնտեսվարողի վրա մոտ 8 դրամ է նստում․ մեկ միավոր QR կոդի ստացումն արժե 4,6 դրամ, իսկ տպագրության ծախսերը կազմում են 3,5 դրամ։ Ստացվում է, որ մոտ 10 տոկոսի գների բարձրացում պետք է անեն տնտեսվարողները, որ կարողանան այդ ծախսերի տակից դուրս գալ։ Արտադրողները պետք է սարքավորումներ գնեն, լրացուցիչ աշխատող պահեն, որ ծախսեր է ենթադրում»,- մանրամասնեց նա։

Միության նախագահի փոխանցմամբ՝ այն ապրանքները, որոնք արդեն շուկա են հանվել QR կոդերով, գները բարձրացրել են։

Ազգային վիճակագրական կոմիտեի տվյալերը ևս վկայում են, որ կաթնամթերքը թանկացել է։ Ըստ ԱՎԿ-ի՝ 2025թ. սեպտեմբերին 2024թ. սեպտեմբերի համեմատ մածունի գինն աճել է 0.5%-ով, կաթնաշոռինը՝ 0.7%- ով, թարմ կաթինը՝ 1.5%-ով, պանրինը՝ 2.1%-ով, իսկ 2025թ. օգոստոսի համեմատ՝ համապատասխանաբար 0.2%, 0.6%, 0.3%, և 0.6%-ով:

Դեռ փետրվարի 6-ի կառավարության նիստում ՊԵԿ նախագահ Էդուարդ Հակոբյանը պարզաբանել էր, որ կպչուն դրոշմապիտակները թույլ են տալիս նույնականացնել միայն տվյալ արտադրողի կամ խանութի ապրանքի ընդհանուր ծավալը, բայց ոչ յուրաքանչյուր կոնկրետ ապրանքի շրջանառությունը: Մինչդեռ, ըստ ՊԵԿ նախագահի, նոր կարգավորումով QR կոդերով պիտակները լուծում են այս խնդիրը, հատկապես՝ ապօրինի առևտրի դեմ պայքարի հարցում։

Ըստ այդմ՝ ԵՏՄ կարգավորումներով պայմանավորված փոփոխությունը պետք է ապահովի յուրաքանչյուր ապրանքի հետագիծը, այս նոր ծածկագրերը եզակի են ու չեն կրկնվում: Պետությունը սրանով կարող է ստուգել, թե այս կամ ապրանքը ով է արտադրել, որտեղից է ներկրվել և այլն: Տեղեկությունները պետք է հասանելի լինեն նաև սպառողներին: Առևտուր անող քաղաքացիները համապատասխան հավելվածով կարող են ստուգել դրանք։

Թղթային դրոշմապիտակներից QR կոդերի անցնելու ծրագիրը մեր երկրում փուլային տարբերակով է ներդրվել։ Առաջին փուլով դեռ նախորդ տարվանից արդեն ծխախոտը, ալկոհոլային խմիչքները, ջուրը վաճառվում են QR կոդեր ունեցող պիտակներով։ Տարեսկզբին հաստատվեց, որ 74 անուն ապրանքներ ևս կանցնեն QR կոդով պիտակների կիրառությանը, որոնց թվում է նաև կաթնամթերքը։

QR կոդով պիտակներ պատրաստելու համար ԵՏՄ յուրաքանչյուր երկիր ընտրել է իր օպերատորին։ Հայաստանի դեպքում դա «Հեռանկարային տեխնոլոգիաների զարգացման կենտրոն-Հայաստան» ընկերությունն է։

Ավելի վաղ Factor.am-ը հետաքննությունն էր իրականացրել և պարզել, որ 44-օրյա պատերազմի 4-րդ օրը, երբ իշխանությունը պետք է 24-ժամյա ռեժիմով զբաղված լիներ անվտանգային հարցերով, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է մի որոշում, որով երկրում նոր մենաշնորհ է ստեղծել։ Խոսքը հենց ապրանքների դրոշմավորման մասին էր։

Հետաքննությամբ պարզել էինք, որ 2024 թվականին տնտեսվարողներին տրամադրվել է 1 մլրդ 357 մլն հատ դրոշմապիտակ։ Դրանց համար պետությունը վճարել է 5 մլրդ 130 մլն դրամ։ Քանի որ 2025-ից ավելի շատ ապրանքներ պետք է դրոշմավորվեն, նշանակում է՝ ավելի շատ QR կոդեր են անհրաժեշտ լինելու։

Հետևաբար՝ բազմապատկվելու է նաև շրջանառվող միլիարդների չափը։ Խնդիրն այն է, որ մինչ այս դրոշմապիտակների համար վճարում էր պետությունը, իսկ այսուհետ QR կոդերի համար վճարելու են գործարարները։

Ստացվում է՝ որպեսզի պետությունը վերահսկի գործարարներին, դրա համար պետք է վճարեն նույն գործարարները։

Մանյա Պողոսյան