«Այսօր պատմական օր է»․ Նեթանյահուն Սպիտակ տանը հանդիպմանը համաձայնել է Թրամփի՝ Գազայում պատերազմի դադարեցման նոր ծրագրին

Նա հայտարարել է, որ բոլոր կողմերին տրվել է հնարավորություն դա անել խաղաղ ճանապարհով, բայց եթե ՀԱՄԱՍ-ը մերժի ծրագիրը կամ ընդունի այն բանավոր, բայց չկարողանա իրականացնել այն, Իսրայելը «կավարտի աշխատանքը»։

«Դա կարող է արվել հեշտ կամ դժվար ճանապարհով, բայց դա կարվի», –  ասել է Իսրայելի վարչապետը։ Իսրայելը պայման է դնում, որ Պաղեստինի ինքնավարությունը (Արևմտյան ափ ) չի կարող որևէ դեր խաղալ Գազայի հատվածում՝ առանց իրավիճակի «արմատական ​​և համապարփակ վերանայման»։

Ընդհանուր առմամբ, Նեթանյահուի ելույթից կարելի է ենթադրել, որ նա գոհ է առաջարկվող ծրագրից։ Նա ասել է, որ դա ապահովում է՝ Իսրայելը այլևս չի ենթարկվի  ՀԱՄԱՍ-ի կողմից սպառնալիքների։ Իսրայելի առաջնորդը կարծում է, որ  Սպիտակ տանը կայացած հանդիպումը կարևոր քայլ է ոչ միայն Գազայում պատերազմը դադարեցնելու, այլև ամբողջ Մերձավոր Արևելքում խաղաղություն հաստատելու համար։ Նեթանյահուն նաև շնորհակալություն է հայտնել իսրայելցի զինվորներին, ովքեր, ինչպես նա նշել է, «կռվում են ինչպես առյուծներ բարբարոսության դեմ»։

Ասուլիսից այլ պահեր

Դոնալդ Թրամփը կոչ է  արել պաղեստինցիներին «կրել պատասխանատվություն» իրենց ապագայի համար։  «Պաղեստինցիները դժվար կյանք են ունեցել ՀԱՄԱՍ-ի իշխանության օրոք, բայց եթե նրանք չհամաձայնվեն ամերիկյան ծրագրին, ապա միայն իրեք են լինելու մեղավոր»,- ասել է Թրամփը։

BBC-ի թղթակիցները Վաշինգտոնում հաղորդում են, որ Սպիտակ տան ծրագրում հստակ արձանագրված է, որ ՀԱՄԱՍ-ը եթե հրաժարվի ընդունել այն, ԱՄՆ-ն  իրեն կազատի Իսրայելի կողմից հետագա հնարավոր ռազմական էսկալացիայի ցանկացած պատասխանատվությունից։

Դոնալդ Թրամփը նաև հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները ցանկանում է բարելավել հարաբերությունները Իրանի հետ։ Նա հավելել է, որ հնարավոր է՝ Իրանը նույնպես ցանկանա միանալ Աբրահամի համաձայնագրերին (համաձայնագրերի շարք, որոնք կարգավորում են Իսրայելի և մի քանի արաբական/մահմեդական պետությունների միջև հարաբերությունները) ապագայում։

«Որոշակի պահի Իրանը կդառնա համաձայնագրերի կողմ», – ասել է ԱՄՆ նախագահը, հավելելով, որ դա «շատ օգտակար կլինի նրանց համար տնտեսապես»։

Ի՞նչ է ներառում խաղաղության ծրագիրը

Ծրագրի պատճենը տարածվել էր ամերիկյան և իսրայելական լրատվամիջոցներում պաշտոնական հրապարակումից շատ առաջ։ Այն կոչ է անում ազատ արձակել բոլոր պատանդներին համաձայնագրի հաստատումից հետո 48 ժամվա ընթացքում։ Նրանց վերադարձից հետո Իսրայելը կազատի ցմահ բանտարկության դատապարտված հարյուրավոր պաղեստինցի բանտարկյալների։

ՀԱՄԱՍ-ի անդամներին, որոնք կընդունեն խաղաղության համաձայնագիրը, կառաջարկվի համաներում և անվտանգ անցում Գազայից, և խմբավորումն ինքը որևէ դեր չի ունենա տարածքում ապագայում: ՀԱՄԱՍ-ի բոլոր ռազմական կառույցները կլուծարվեն։

Իսրայելի պաշտպանության ուժերը աստիճանաբար դուրս կգան Գազայի հատվածից, և Գազան կկառավարվի ժամանակավոր անցումային կառավարության կողմից։

Այս ծրագիրը, կարծես թե, ներկայացնում է Թրամփի վարչակազմի դիրքորոշման զգալի փոփոխություն, որը նախկինում պաշտպանում էր Գազայի ամբողջ բնակչության (մոտավորապես 2.1 միլիոն մարդ) վերաբնակեցումը և դրա վերածումը ԱՄՆ-ի կողմից վերահսկվող «Մերձավոր Արևելքի Ռիվիերայի»։

Նոր առաջարկը ենթադրում է, որ պաղեստինցիները կարող են մնալ Գազայում։

Սպիտակ տան աստիճանների մոտ Նեթանյահուի հետ հանդիպելիս Դոնալդ Թրամփը, լրագրողի հարցին ի պատասխան, ասել է, որ լիովին վստահ է, որ Գազայի խաղաղության ծրագիրը կհաստատվի շատ մոտ ապագայում։ Այնուամենայնիվ, ուրբաթ օրը Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի առջև ելույթ ունենալով՝ Նեթանյահուն հստակեցրել էր, որ Իսրայելը մտադիր չէ քննարկել Պաղեստինի պետության ստեղծման հնարավորությունը։

Թրամփի նոր ծրագիրը չի ներառում այս դրույթը. այն պարզապես ընդունում է պաղեստինցիների ցանկությունը ապագա պետություն ունենալու համար և նախատեսում է, որ Պաղեստինի Ինքնավարությունը  կիրականացնի իր գործառույթները տարածքում բարեփոխումների ավարտից հետո։

Պատերազմը դադարեցնելու ծրագիր, թե՞ շրջանակային համաձայնագիր

Չնայած Սպիտակ տանը կայացած հանդիպումն ավարտվել է դրական նոտայով, բանակցությունների ընթացքում թվում էր, թե ամերիկյան կողմը ստիպված կլինի ճնշում գործադրել Նեթանյահուի վրա։

Իսրայելի վարչապետը շատ զուսպ էր և ակնհայտորեն անհանգիստ։ Մասնավորապես, փորձագետները կարծում են, որ նրա, ինչպես նաև դիտորդների համար անհասկանալի էր, թե ինչպիսի ներգրավվածության աստիճանի է Թրամփը թույլ տալիս ՀԱՄԱՍ-ին ծրագրում։

Թրամփը անմիջապես հայտարարել է, որ իր առաջարկած նոր ծրագրի նպատակը պատերազմի լիակատար դադարեցումն է, այլ ոչ թե ժամանակավոր ինչ-որ բան, ինչպիսին է զինադադարը կամ հրադադարը։

Այնուամենայնիվ, շատ փորձագետներ կարծում են, որ Սպիտակ տան առաջարկն ավելի շատ նման էր շրջանակային համաձայնագրի, քան լիարժեք ծրագրի՝ լավ մտածված մանրամասներով և կոնկրետ քայլերով։

Ինչպես հայտնել է BBC US-ի թղթակից Թոմ Բեյթմանը, փաստաթղթում անհասկանալի է, թե ինչպես պետք է կողմերը սկսեն իրականացնել դրա հիմնարար կետերը՝ պատանդների, պաղեստինցի բանտարկյալների ազատ արձակումը և իսրայելական ուժերի դուրսբերումը։

Որոշումը միայն Նեթանյահուինը չէ

Այժմ Բենիամին Նեթանյահուն պետք է համոզի իր իշխող կոալիցիայի ավելի արմատական ​​անդամներին համաձայնվել ԱՄՆ առաջարկին, և դա հեշտ չի լինի։ Կոալիցիայի ծայրահեղ ազգայնականները հույս ունեն պահպանել Գազայի նկատմամբ վերահսկողությունը և վերականգնել այնտեղ հրեական բնակավայրերը։

Աջ ծայրահեղական ֆինանսների նախարար Բեզալել Սմոտրիչը երկուշաբթի օրը գրել է, որ իր կուսակցությունը չի գնա զիջումների այն պլանի հարցում, որը հիշատակում է Պաղեստինյան պետություն կամ նախատեսում է Պաղեստինյան ինքնավարության դերը։

Ազգային անվտանգության նախարար Իտամար Բեն-Գվիրը անցյալ շաբաթվա վերջին հայտարարել էր, որ Նեթանյահուն «չունի մանդատ» պատերազմը դադարեցնելու համար՝ առանց «ՀԱՄԱՍ-ի վճռական պարտության»։

Ընդդիմության առաջնորդ Յաիր Լապիդը հայտարարել է, որ աջակցում է համաձայնության հասնելուն և ԱՄՆ պաշտոնյաներին ասել է, որ աջակցում է Նեթանյահուի հանձնառությանը պատանդների հետ կապված գործարքի և պատերազմի դադարեցման հարցում։

Հարցումները ցույց են տալիս, որ Նեթանյահուն Իսրայելի հանրության կողմից պատերազմը դադարեցնելու ճնշման տակ է, ինչպես նաև Գազայում մնացած 48 պատանդների ընտանիքների կողմից, որոնցից 20-ը, ենթադրաբար, ողջ են։

Ըստ լրատվամիջոցների տեղեկությունների՝ Թրամփը կորցնում է համբերությունը Իսրայելի առաջնորդի հետ՝ արտահայտելով իր դժգոհությունը սեպտեմբերի սկզբին ԱՄՆ դաշնակից Կատարի վրա Իսրայելի կողմից ՀԱՄԱՍ-ի ղեկավարությանը վերացնելու նպատակով հասցված ավիահարվածների կապակցությամբ։

Նա նաև հայտարարել էր, որ «թույլ չի տա» Իսրայելին անեքսիայի ենթարկել օկուպացված Արևմտյան ափը։

Անցյալ շաբաթ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի ժամանակ Թրամփը հանդիպել էր Մերձավոր Արևելքի երկրների, այդ թվում՝ Սաուդյան Արաբիայի, Եգիպտոսի, Կատարի և Թուրքիայի առաջնորդների հետ՝ այն անվանելով օրվա «ամենակարևոր» հանդիպումը։

Հաջորդ օրը ԱՄՆ հատուկ դեսպան Սթիվ Ուիթկոֆը  հայտարարել է. «Մենք հույս ունենք, և ես նույնիսկ կասեի՝ վստահ ենք, որ կկարողանանք հայտարարել որևէ առաջընթացի մասին առաջիկա օրերին»։

Նեթանյահուի հետ հանդիպումից առաջ էլ  Թրամփը խոստացել էր  «հատուկ բան» Գազայի հարցով։