Վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի նախագահ ընտրել չի հաջողվել, նոր քվեարկությունն էլ կկազմակերպվի՝ ըստ անհրաժեշտության․ ԲԴԽ

Վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանը գործում է արդեն մեկուկես ամիս, սակայն դեռևս նախագահ չունի, և Բարձրագույն դատական խորհուրդը չի շտապում նախագահի թեկնածու ընտրել։

Վերաքննիչ դատարանի նախագահի ընտրության կարգը սահմանվում է Դատական օրենսգիրք սահմանադրական օրենքով։

Դրա 130-րդ հոդվածի համաձայն՝ Վերաքննիչ դատարանի նախագահի նշանակումն իրականացվում է առաջին ատյանի դատարանի նախագահի նշանակման համար սահմանված կարգով: Իսկ Առաջին ատյանի դատարանի նախագահի նշանակման կարգը սահմանվում է նույն օրենսգրքի 121-րդ հոդվածով։

Ըստ 121-րդ հոդվածի 1-ին մասի՝ Դատարանի նախագահի պաշտոնավարման ժամկետը լրանալուց ոչ շուտ, քան երկու ամիս և ոչ ուշ, քան մեկ ամիս առաջ, իսկ այլ հիմքով առաջին ատյանի դատարանի նախագահի պաշտոնում թափուր տեղ առաջանալու օրվանից մեկշաբաթյա ժամկետում Դատական դեպարտամենտը կազմում և Բարձրագույն դատական խորհուրդ է ներկայացնում տվյալ առաջին ատյանի դատարանի բոլոր այն դատավորների ցուցակը, ովքեր ունեն դատավորի ոչ պակաս, քան երեք տարվա փորձառություն, չունեն կարգապահական տույժ, վերջին երեք տարվա ընթացքում չեն նշանակվել տվյալ դատարանի նախագահ և Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ չեն:

Տվյալ դեպքում նոր ձևավորված Հակակոռուպցիոն դատարանի նախագահի պաշտոնը թափուր է մնացել այլ հիմքով, այսինքն՝ ձևավորվելուց հետո մեկշաբաթյա ժամկետում Դատական դեպարտամենտը պետք է կազմեր և ԲԴԽ-ին ներկայացներ Վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի բոլոր այն դատավորների ցուցակը, որոնք համապատասխանում են Վերաքննիչ դատարանի նախագահ դառնալու օրենքով սահմանված չափանիշներին։

Բարձրագույն դատական խորհրդից Factor.am-ի հարցին ի պատասխան հայտնում են, որ ԲԴԽ-ին 5-օրյա ժամկետում ներկայացվել է դատարանի նախագահի թեկնածուների ցանկ, որպեսզի օրենքով նախատեսված կարգով, մեկամսյա ժամկետում ընտրվի դատարանի նախագահ։ Խորհուրդը հարցը դռնփակ նիստով քննարկել է, սակայն նախագահ ընտրել չի հաջողվել։

Նշենք, որ Դատական օրենսգրքի 121-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ Բարձրագույն դատական խորհուրդն անցկացնում է բաց քվեարկություն, այսինքն՝ թեև թեկնածուի ընտրությունը դռնփակ է, բայց ԲԴԽ անդամները թեկնածուին բաց քվեակությամբ են ընտրում։ Քվեարկության ընթացքում յուրաքանչյուր անդամ ունի մեկ ձայնի իրավունք։ Քվեարկության արդյունքներով Հանրապետության նախագահին է առաջարկվում խորհրդի անդամների ընդհանուր թվի մեծամասնության ձայներն ստացած անձը: Այսինքն՝ դատելով ԲԴԽ-ի մամուլի ծառայության պատասխանից՝ Վերաքննիչ հակակոռւոպցիոն դատարանի նախագահի որևէ թեկնածու չի հավաքել Խորհրդի անդամների ընդհանուր թվի մեծամասնության ձայները։

Ինչ վերաբերում է նոր քվեարկություն հրավիրելուն, ապա ԲԴԽ-ից հայտնում են, որ այդ գործընթացի համար օրենքով ժամկետ սահմանված չէ։
«Խորհուրդը հարցը կրկին քվեարկության կդնի՝ ըստ անհրաժեշտության»,- հայտնում են ԲԴԽ-ից։

ԲԴԽ-ի պատասխանից ստացվում է, որ եթե առաջին անգամ քվեարկելիս Վերաքննիչ, ինչպես նաև Առաջին ատյանի դատարանի նախագահ ընտրել չի հաջողվել, ապա նախագահի ընտրության գործընթացը կարող է կազմակերպվել ՝ երբ անհրաժեշտություն լինի՝ առանց ժամկետի սահմանափակման։

Տվյալ դեպքում անհասկանալի է ԲԴԽ-ի կողմից «ըստ անհրաժեշտության» եզրույթի կիրառումը, քանի որ դատարանի՝ նախագահ չունենալու հանգամանքը ողջամտորեն անհրաժեշտություն է առաջացնում նախագահ ընտրելու, հետևաբար՝ նախագահի թեկնածու ընտրելու համար՝ քվեարկություն կազմակերպելու։

Բացի այդ՝ Դատական օրենսգիրք սահմանադրական օրենքի 121-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ նշանակման ենթակա դատարանի նախագահի թեկնածուի՝ Հանրապետության նախագահին առաջարկումն իրականացվում է դատարանի նախագահի պաշտոնավարման ժամկետը լրանալու օրվանից տասնօրյա, իսկ այլ հիմքով պաշտոնը թափուր մնալու դեպքում՝ մեկամսյա ժամկետում: Այսինքն՝ օրենսդիրը դատարանի նախագահի պաշտոնը թափուր մնալուց հետո առավելագույնը մեկ ամիս է նախատեսել՝ ԲԴԽ-ի կողմից դատարանին նախագահի թեկնածու ընտրելու և Հանրապետության նախագահին ներկայացնելու համար։

Նշենք, որ հունիսին որպես դատարանի նախագահի թեկնածու շրջանառվում էր Հակակաոռուպցիոն դատարանի դատավոր Մեսրոպ Մակյանի անունը, վերջինս Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ էր, ինչն անհամատեղելի է դատարանի նախագահի պաշտոնավարման հետ։ Հուլիսի 16-ին, այսինքն՝ Վերաքննիչ հակակոռւոպցիոն դատարանի գործելուց ընդամենը մեկ օր անց, ԲԴԽ կայքում հրապարակվեց ԲԴԽ նախագահ Կարեն Անդրեասյանի հայտարարությունը՝ Մակյանի՝ որպես ԲԴԽ անդամի լիազորությունները դադարելու վերաբերյալ. Մակյանը հրաժարականի դիմում էր ներկայացրել:

Հատկանշական է այն հանգամանքը, որ Մեսրոս Մակյանի հրաժարականի դիմումը նախորդեց ԲԴԽ-ում 4 դատավորների՝ Դավիթ Հարությունյանի, Աստղիկ Խառատյանի, Տիգրան Պետրոսյանի և Արտակ Բարսեղյանի կարգապահական վարույթների քննության մեկնարկին, այսինքն՝ Մակյանը չի մասնակցել 4 դատավորի լիազորություններ դադարեցնելու որոշումների կայացմանը։

Արաքս Մամուլյան