Փաշինյան-Էրդողան հանդիպմանը դատարկ զինանոցով գնալը վտանգավոր է. «թղթե շերեփի՞ն» ենք վերադարձել․ Ռուբեն Մելքոնյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor TV-ի հարցազրույցը պատմական գիտությունների դոկտոր, թուրքահետ Ռուբեն Մելքոնյանի հետ

-Պարո՛ն Մելքոնյան, հայ-ադրբեջանական սահմանին երեկ նորից լարված էր, 3 զոհ ունենք։ Եվ դարձյալ Բաքուն սեփական սադրանքի մեղքը հայկական կողմի վրա է բարդում։ Ձեր կարծիքով՝ ինչո՞ւ միջազգային հանրության հասցեական, կոշտ հայտարարությունները չեն զսպում Բաքվին։

-Սա թուրք-ադրբեջանական ձեռագիր է, որի վրա ո՛չ միջազգային տարբեր հայտարարությունները, ո՛չ պայմանագրերը, ո՛չ տարբեր կոնվենցիաները չեն ունենում ազդեցություն պատմականորեն։ Եվ իմ դիտանկյունից՝ Թուրքիան այսօր դարձել է Ադրբեջանի, այսպես ասած, ուսուցիչը՝ և՛ սադրանքների, և՛ արտաքին քաղաքականության, և՛ ռազմական գործողությունների առումով, և այն, ինչ արվում է, ոճական իմաստով, լիովին թուրքական ոճի կիրառում է։ Ցավոք, դա դրսևորվեց նաև 44-օրյա պատերազմի ժամանակ, որովհետև թուրքական ՆԱՏՕ-ական բանակի ոճ էր կիրառվում, դրանից հետո, և հիմա դրսևորվում է նաև այս սադրանքների և, այսպես ասած, Հայաստանի դեմ նոր լծակներ ձեռք բերելու այս քաղաքականության ծիրում՝ գրավել բարձունքներ, վտանգավոր դարձնել ճանապարհները, հանգստավայր Ջերմուկը, և դրանով ստեղծել անվտանգային ավելի մեծ ռիսկեր ու ստիպել գնալ զիջումների։ Եվ թուրքական այդ ձեռագրի պարագայում միջազգային կոչերը որևէ ազդեցություն չեն ունենա, եթե այդ կոչերի տակ դրված չլինեն ճնշման որոշակի մեխանիզմներ՝ պատժամիջոցներ, ասենք՝ Ալիևների ընտանիքի, այդ պետության հետ կապված։

-Իսկ, Ձեր կարծիքով, կբավարարվեն միայն կոչերո՞վ, թե՞ նաև պատժամիջոցային քաղաքականություն էլ կլինի։ Ամեն դեպքում, Միացյալ Նահանգներում քննարկվում է այդ հարցը։

-Գիտեք՝ քանի որ աշխարհում, այսպես ասենք, փլուզվում է նախկին աշխարհակարգը, գրված ու չգրված օրենքները, և ձևավորվում են նորերը, շատ դժվար է կանխատեսել, որովհետև անցյալի տրամաբանության վրա, այո՛, կարելի էր ակնկալել, որ Հայաստանի ինքնիշխան տարածքում ցեղասպան գործողություններ անելը, դիակների մասնատումը և այլն, դրանք չեն կարող լոկ հայտարարություններով սահմանափակվել, որովհետև արևմտյան ժողովրդավարության, համամարդկային արժեքների շրջանակում դրանք ուղղակի անընդունելի երևույթներ են, և ենթադրվում էր, որ կարող են լինել որոշակի պատժամիջոցներ։ Բայց հիմա, քանի որ տեսնում ենք, որ աշխարհը, իմ ընկալմամբ, ինչ-որ առումով երրորդ համաշխարհային պատերազմի մեջ է, դրա համար նախկին ընկալումներով առաջնորդվելը, միգուցե, մեզ սխալ եզրահանգումների տանի։ Այնուամենայնիվ, ես կարծում եմ, որ ինչքան էլ այս փոփոխությունները քաղաքականությանն ավելի են հեռացնում համամարդկային հումանիստական արժեքներից, դեռ մնացել են «կարմիր գծեր», և ենթադրում եմ, որ եթե ոչ շատ տոտալ, բայց անհատական պատժամիջոցներ, Սենատի բանաձևեր, որոնք կարող են սանկցիայի ոճի տարրեր պարունակել, ենթադրում եմ, որ պետք է անեն, որովհետև Ալիևը չի էլ թաքցնում, որ Հայաստանի ինքնիշխան տարածքում սպանում է ՀՀ քաղաքացուն և անդամահատում է, իրականացնում է ռազմական հանցագործություններ և այլն։ Սրա անպատիժ մնալը չեմ կարծում, որ որևէ կերպ այս փխրուն աշխարհակարգում կարող է օգտակար լինել։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Թամարա Հակոբյան