Միայն թե հայկական հետք չլինի․ համարժե՞ք է մեր պատասխանը Ադրբեջանի աղվանական նկրտումներին․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Ջնջել հայկական հետքը Ադրբեջանի վերահսկողության ներքո հայտնված տարածքներից և մեր մշակութային ժառանգությանը վերագրել ալբանական կամ աղվանական ծագում. ահա այն քաղաքականությունը, որը պետական մակարդակով որդեգրել է Ադրբեջանը: Օրերս Ադրբեջանի մշակույթի նախարար Անար Քերիմովը հայտարարեց, որ Ադրբեջանի կառավարությունը ձևավորել է «աղվանական պատմության և ճարտարապետության մասնագետների աշխատանքային խումբ», որի նպատակն է աղվանական ճարտարապետական հուշարձաններից հեռացնել իր ձևակերպմամբ՝ «կեղծ հայկական հետքերը»։

Հայաստանի ԱԳՆ խոսնակ Վահան Հունանյանը դատապարտեց Քերիմովի հայտարարությունը` ընդգծելով, որ հրատապ է միջազգային հանրության, մասնավորապես` ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի անհապաղ միջամտությունը․ «Լեռնային Ղարաբաղում հայկական պատմամշակութային և կրոնական ժառանգության նկատմամբ վանդալիզմի և ոչնչացման դեպքերը կրում են միտումնավոր ու ծրագրված բնույթ, և Լեռնային Ղարաբաղն իր բնիկ հայ բնակչությունից զրկելու քաղաքականության մաս են կազմում»:

Դրանից հետո հայկական և ադրբեջանական կողմերի միջև պետական մակարդակով իսկական փոխհրաձգություն սկսվեց. Ադրբեջանից Հայաստանին մեղադրեցին «օկուպացիայի, էկոցիդի» մեջ, իսկ Հայաստանից Ադրբեջանին` վանդալիզմի և հայկական ինքնության խեղաթյուրմանն ուղղված գործողությունների մեջ: Հայկական ժառանգության դեմ Բաքվի քայլերը դատապարտեց նաև Մայր աթոռը, Ադրբեջանի նախաձեռնության առթիվ իր մտահոգությունը հայտնեց ԱՄՆ Միջազգային կրոնական ազատության հանձնաժողովը:

ԱԺ նախկին պատգամավոր Գայանե Աբրահամյանը շեշտում է` հարկավոր է օր առաջ քայլեր ձեռնարկել Ադրբեջանի` անթաքույց էթնիկ զտման և մշակութային ցեղասպանության քաղաքականության դեմ: ՄԱԿ-ի Միջազգային արդարադատության դատարանը «Հայաստանն ընդդեմ Ադրբեջանի» գործով իր 2021թ. դեկտեմբերի 7-ի միջանկյալ միջոցների կիրառման վերաբերյալ որոշմամբ պահանջել է Ադրբեջանից՝ ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցառումները՝ կանխելու և պատժելու վանդալիզմի և պղծման բոլոր գործողությունները, որոնք կատարվել են հայկական մշակութային ժառանգության հանդեպ, այդ թվում՝ եկեղեցիների և պաշտամունքի այլ վայրերի, հուշարձանների, բնության վայրերի, գերեզմանների և այլ արտեֆակտների: Գայանե Աբրահամյանի խոսքով` Ադրբեջանն իր ներկայիս գործողություններով ոտնահարում է այդ որոշումը և ապացուցում իր վճռականությունը ավարտին հասցնելու սկսած գործը:

Ադրբեջանի վերահսկողության ներքո հայտնված մի շարք մշակութային հուշարձանների հայկական ծագումն այսօր պարզապես կոծկվում է. օրինակ` Շուշիի Սուրբ Ղազանչեցոց ու Կանաչ Ժամ հայկական եկեղեցիները Ադրբեջանը ներկայացնում է որպես ալբանական և ուղղափառ՝ ենթարկելով կամայական, այսպես ասած, «վերականգնման»։ Իսկ երբ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը 44-օրյա պատերազմից հետո այցելեց Ծակուռի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի՝ մատնացույց անելով եկեղեցու մուտքի վրա փորագրված հայերեն գրությունները` նշեց, որ բոլոր մակագրությունները կեղծ են և Հադրութի շրջանի այդ եկեղեցին իրականում ալբանական ծագում ունի:

«Թրանսփերենսի ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնը մեկն է այն հասարակական կազմակերպություններից, որոնք դատապարտել են Ադրբեջանի վերջին հայտարարությունները: Սոնա Այվազյանի համոզմամբ` ո´չ իշխանությունը, ո´չ ընդդիմությունը չեն ներդնում բավարար ջանքեր և չեն ստանձնում պատասխանատվություն` Ադրբեջանին պատշաճ և համարժեք պատասխան տալու հարցում: Հայաստանի ԱԳՆ մամուլի քարտուղարը հայտարարել է, որ 44-օրյա պատերազմի ավարտից հետո ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր քարտուղար Օդրի Ազուլեի առաջարկած` Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում փաստահավաք առաքելության իրականացումը Հայաստանը համարում է առաջնահերթ, հրատապ և սատարում է այս առաքելության՝ հնարավորինս արագ կյանքի կոչմանը` «Զինված հակամարտության դեպքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» 1954 թ. Հաագայի կոնվենցիային և դրան կից երկու արձանագրություններին համահունչ։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Աննա Բաբաջանյան