Բաքուն փորձում է միջնորդ լինել Թուրքիայի ու Իսրայելի միջև

Ադրբեջանը հանդես է եկել որպես զուսպ միջնորդ Թուրքիայի և Իսրայելի միջև՝ օգտագործելով իր ամուր երկկողմ կապերը երկու երկրների հետ՝ Սիրիայում ռեժիմի փոփոխությունից հետո լարվածությունը թուլացնելու և տարածաշրջանային շահերը հաշտեցնելու համար։ Այս մասին նշել են դիվանագիտական ​​և տարածաշրջանային փորձագետները, գրում է Turkish Minute-ը։

Այս խոսակցություններն ավելի մեծ թափ ստացան, երբ Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևն այցելեց Իսրայել և հանդիպեց երկրի արտգործնախարար Գեդեոն Սաարի և նախագահ Իցհակ Հերցոգի հետ:

Ադրբեջանական կողմի պաշտոնական հաղորդմամբ՝ Երուսաղեմ այցի ընթացքում Իսրայելի նախագահի հետ հանդիպմանը քննարկվել են Ադրբեջանի և Իսրայելի միջև երկկողմ համագործակցության հարցեր, այդ թվում՝ տարածաշրջանային իրադարձությունները։ Իսկ ահա Գեդեոն Սաարի հետ Հաջիևը քննարկել է վերջին զարգացումները Մերձավոր Արևելքում և Կովկասում, տարածաշրջանային անվտանգությունը և Իսրայելի ու Ադրբեջանի միջև ամուր երկկողմ հարաբերությունները։

Վերլուծաբանները ենթադրում են, որ Հաջիևի այցը դուրս է եկել սովորական երկկողմանի բանակցություններից և կենտրոնացել է Թուրքիայի և Իսրայելի միջև երկխոսության խթանման վրա, որոնց հարաբերությունները վերջին տարվա ընթացքում սրվել են Գազայում Իսրայելի ռազմական գործողությունների վերաբերյալ Թուրքիայի կոշտ հռետորաբանության պատճառով: Դիտորդները կարծում են, որ Ադրբեջանը կենտրոնական դեր ունի երկու ազգերի միջև հնարավոր բախումները կանխելու գործում, հատկապես, երբ նրանց աշխարհաքաղաքական շահերն այժմ հատվում են սիրիական տարածքում:

Թեև Հաջիևի  այցը արտաքուստ սովորական է թվում, փորձագետները կասկածում են, որ այն ավելի խորը նշանակություն ունի, քանի որ Ադրբեջանը հանգիստ աշխատում է Անկարայի և Թել Ավիվի միջև կամուրջների վերականգնման ուղղությամբ:

Ադրբեջանական Qaynarinfo-ի հետ զրույցում Միջազգային հարաբերությունների և ռազմավարական հետազոտությունների կովկասյան կենտրոնի փոխնախագահ Նազիմ Ջաֆարսոյն ասել է, որ Հաջիևի հանդիպումն Իսրայելի արտգործնախարար Սաարի հետ վերաբերել է Սիրիայում վերջին զարգացումներին և դրանց ազդեցությանը ադրբեջանա-իսրայելական հարաբերությունների վրա։ Նա Սիրիայում տիրող իրավիճակը կապում է Ադրբեջանին և Իսրայելին Սիրիայի նոր կառավարության՝ Թուրքիայի հետ սերտ կապերի միջոցով։ Ըստ փորձագետի՝ դա նոր դեր չէ Բաքվի համար, որը նախկինում որպես միջնորդ հանդես է եկել Անկարայի և Թել Ավիվի միջև լարվածության ժամանակ։ Սիրիայում զարգացող դինամիկայի ֆոնին Ադրբեջանի դերը Իսրայելի և Թուրքիայի միջև երկխոսության դյուրացման գործում եղել է քննարկման առանցքային թեման։

Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան (ԲԹՋ) խողովակաշարն ավելի է ընդգծում Ադրբեջանի կարևորությունն այս եռակողմ հավասարման մեջ: Խողովակաշարը, որն ադրբեջանական նավթը Թուրքիայի տարածքով տեղափոխում է Միջերկրական ծով, դարձել է Իսրայելի համար էներգակիրների մատակարարման կարևոր ուղի, որը կազմում է նրա հում նավթի ներմուծման մեծ մասը: Չնայած Գազայում Իսրայելի քաղաքականության դեմ Թուրքիայի կոշտ դիրքորոշմանը՝ նավթի մատակարարումները շարունակում են։

Թուրքիայի իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունից նախկին պատգամավոր Ֆեյզի Իշբաշարան, որն այժմ քննադատում է Էրդողանին, ընդգծել է Հաջիևի այցի հնարավոր դերը՝ որպես միջնորդության փորձ։

«Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևը վերջերս Իսրայելում հանդիպել է արտգործնախարարի և Իսրայելի նախագահի հետ։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը նախկինում հանդես է եկել որպես միջնորդ Թուրքիայի և Իսրայելի միջև։ Հավանական է, որ Ալիևը տեղեկացրել է Էրդողանին այս հանդիպման մասին»,- նշել է Իշբաշարանը։

Հայտնի թուրք լրագրող Բարչին Յինանչը T24 լրատվականի հետ զրույցում կրկնել է այս տեսակետը՝ մատնանշելով երկու ժողովուրդների միջև Ադրբեջանի կուլիսային դիվանագիտության պատմությունը։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի