Ինչ եղավ Հայաստանից թալանված փողերի ճակատագիրը. քրգործերով անցնում են Սերժ Սարգսյանի եղբոր աղջիկն ու Վլադիմիր Գասպարյանը․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Հեղափոխությամբ Հայաստանի իշխանության ղեկը ստանձնած Նիկոլ Փաշինյանն ու նրա քաղաքական թիմը, կառավարական պաշտոնները զբաղեցնելուն զուգահեռ, խոստանում էին պետական բյուջե վերադարձնել կոռուպցիոն ճանապարհներով հարստացած նախկին պաշտոնյաների և մերձավորների թալանած գումարները:

Նախկին իշխանությունների թալանածը ժողովրդին վերադարձնելու խոստումները հետհեղափոխական Հայաստանում մեծ ոգևորությամբ ընդունվեցին: Սպասելիքներն է՛լ ավելի մեծացան, երբ Արարատ Միրզոյանը 2018 թվականի օգոստոսին հայտարարեց՝ երկրից դուրս հանված փողերը պետբյուջե վերադարձնելու նպատակով կառավարությունը համագործակցելու է Համաշխարհային բանկի և Միավորված ազգերի կազմակերպության՝ թմրամիջոցների ու հանցավորության դեմ պայքարի գրասենյակի (UNODC) նախաձեռնությամբ ստեղծված «Գողացված ակտիվների վերականգնման նախաձեռնության» հետ։

Երեք տարի անց կառավարությունից հայտնում են՝ Հայաստանից գողացված փողերի վերադարձ չի եղել: Factor TV-ի գրավոր հարցմանն ի պատասխան՝ Փաշինյանի գրասենյակից ընդամենը փոխանցում են, որ ՄԱԿ-ի ՍԹԱՐ նախաձեռնության հետ համագործակցել են 2018-19 թվականներին՝ օրենսդրության մշակման և մասնագետների կարողությունների զարգացման ուղղությամբ: Ստացվում է՝ թրեյնինգներից այս կողմ ոչինչ չի արվել:

Միջազգային արբիտրաժի մասնագետ Արայիկ Պապյանի դիտարկմամբ՝ երեք տարին բավարար ժամանակ էր որոշակի գործիքակազմ ստեղծելու համար, բայց, նրա խոսքով, տեսանելի ոչինչ չկա: ՍԹԱՐ-ի պաշտոնական կայքի համաձայն՝ կազմակերպությունն այս պահին զբաղվում է տարբեր պետություններից գողացված փողերի 247 գործով: Միջազգային արբիտրաժի մասնագետն ուսումնասիրություններ է կատարել և պարզել, որ այդ երկրների ցանկում Հայաստանը բացակայում է:

ԹԻՀԿ իրավական հարցերով փորձագետ Հայկ Մարտիրոսյանն էլ նշում է՝ գումարները հետ վերադարձնելուց առաջ կառավարությունը նախ պետք է հստակեցնի, թե Հայաստանից որքան գումար է հանվել և դրանց քանի տոկոսն է, իշխանությունների բնորոշմամբ, թալանված փողեր:

Պետությունները, որտեղ տեղափոխվել են Հայաստանից հանված դրամական միջոցները, հակված չեն ծավալուն տեղեկություններ տրամադրել դրանց վերաբերյալ: Հայկ Մարտիրոսյանը նշում է, որ դրամական միջոցները ներդրված են այդ պետությունների տնտեսություններում, և այդ երկրներին ձեռնտու չէ, որ այդ գումարները հետ վերադարձնեն: Բացի այդ, իրավական հարցերով փորձագետը թերացումներ է տեսնում ոչ միայն երկրից հանված գումարները, այլ նաև ներպետական չարաշահումները վերականգնելու գործում:

2020 թվականին գլխավոր դատախազությունում ձևավորվեց Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման գործերով վարչությունը, որը սեպտեմբերից մինչև նոյեմբեր ստացել է շուրջ 200 նյութ, որոնք վերաբերում են հնարավոր ապօրինի ծագման գույք ունեցող 405 անձի։ Դատախազությունը չի բացահայտում, թե հանրությանը հայտնի որ անձանց գույքն է հայտնվել իրենց խոշորացույցի տակ։ Սակայն մի քանիսի անունը հայտնի է. նրանք են՝ նախկին փոխոստիկանապետ Վլադիմիր Գասպարյանը, Սերժ Սարգսյանի եղբոր՝ Լևոն Սարգսյանի դուստրը՝ Անի Սարգսյանը, ԱԱԾ հակահետախուզության դեպարտամենտի իրավապահ համակարգի սպասարկման և վերահսկման բաժնի պետ Սերոբ Հարությունյանը, ԱԺ նախկին նախագահ Գալուստ Սահակյանի որդին՝ պետգույքի կառավարման կոմիտեի նախկին ղեկավար Արման Սահակյանը:

Գագիկ Խաչատրյանի ու նրա որդիների քրգործի շրջանակում դատախազության և ՀՔԾ-ի դեպոզիտային հաշվիվներին վճարել է 1 միլիարդ 25 միլիոն դրամ, սակայն, այլ անձի կողմից, որի անունը հայտնի չէ։

Մանվել Գրիգորյանը դեպոզիտային հաշվին վճարել է 7 մլն դրամ, նախկին ոստիկանապետ Վլադիմիր Գասպարյանը և նախկին փոխոստիկանապետ Լյովա Երանոսյանը պետությանը պատճառել են 114 մլն դրամ, որից 54 մլն վճարել է Սերժ Սարգսյանի եղբայր Սաշիկ Սարգսյանը, իսկ 8 մլն դրամ՝ Վլադիմիր Գասպարյանի դուստրը:

Ըստ իրավապահների՝ Ռոբերտ Քոչարյանի որդին էլ՝ խոշոր գործարար Սեդրակ Քոչարյանը, պետությանը պատճառել և չի վերականգնել 2 միլիարդ դրամի վնասը: Նրա գույքի վրա կալանք է դրված:

Հեղափոխությունից հետո Հայաստանին Սաշիկ Սարգսյանը վերադարձրել է 20 մլն դոլար, իսկ Քոչարյանի իշխանության տարիներին Մաքսային ծառայության պետ աշխատած Արմեն Ավետիսյանը պետությանն է փոխանցել իր թանկարժեք հյուրանոցը: Սրանք նվիրատվություններ են եղել՝ առանց իրավական գործընթացների, սակայն հանրության շրջանում մշտապես քննարկվել են Սաշիկ Սարգսյանի՝ 50 տոկոսով «փայ մտնելու» դեպքերը:

Արդյո՞ք նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյաների և նրանց մերձավորների՝ երկրից դուրս բերած միլիոնավոր դոլարների մասին հանրությունը կստանա լիարժեք տեղեկություն և, ամենակարևորը, արդյո՞ք այդ գումարների գոնե մի մասը կվերադարձվի ՀՀ պետբյուջե՝ առայժմ հայտնի չէ։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Նարեկ Կիրակոսյան