Քաղաքականություն
03.05.2019 | 20:30«Աշխարհում մամուլի ազատության ցուցիչ» ամենամյա զեկույցի համաձայն՝ Հայաստանը մամուլի ազատությամբ 61-րդ տեղում է: Վերջին մեկ տարում այն իր դիրքերը բարելավել է 19 հորիզոնականով՝ առաջ անցնելով Թուրքիայից, Ադրբեջանից, Իրանից, Ռուսաստանից ու միայն մեկ հորիզոնականով զիջելով Վրաստանին:
Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Աշոտ Մելիքյանը, շնորհավորելով Մամուլի ազատության համաշխարհային օրը, առանձնացնում է այս ձեռքբերումը:
«Հետաքրքիր է, որ 60-րդ տեղը զբաղեցրած Վրաստանի հետ մենք նույն ցուցանիշը ունենք և դա շատ լավ առաջընթաց է, քանի որ միջազգային կառույցները, որպես կանոն, համարում էին, որ Վրաստանում իրավիճակն ավելի բարվոք է և դա, ցավոք, համապատասխանում էր իրականությանը: Հիմա իսկապես շատ մեծ առաջընթաց է գրանցվել»,- ասում է Աշոտ Մելիքյանը:
Նրա խոսքով՝ Հայաստանում մամուլի ազատության ոլորտում գրանցված առաջընթացը Թավշյա հեղափոխությամբ է պայմանավորված:
«Իհարկե, դա ակնհայտորեն կապված է նրա հետ, որ իշխանությունները, ի տարբերություն նախորդ իշխանությունների, չեն խառնվում և չեն միջամտում լրատվամիջոցների գործունեությանը: Եթե նույնիսկ առանձին հայտարարություններ են լինում, ապա դրանց չի հետևում լծակների կիրառում՝ ընդդեմ լրատվամիջոցների և լրագրողների»,- նշում է Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահը:
Աշոտ Մելիքյանը, ազատ մամուլ ունենալու հարցում կարևորում է այն, որ հետհեղափոխական շրջանում լրագրողների նկատմամբ ֆիզիկական բռնության դեպքեր չեն գրանցվել:
Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանի խոսքով էլ, այսօրվա լրատվամիջոցները, թեպետ ավելի ազատ պայմաններում են գործում, ներքին ազատության խնդիր ունեն:
«Մենք տեսնում ենք հստակ քաղաքական ազդեցություն տարբեր լրատվամիջոցների վրա և, կարելի է ասել, որ, շատ դեպքերում, լրատվամիջոցները ծառայում են ոչ թե հանրությանը, ինչպես իրենք առաքելությունն է, այլ՝ առանձին, նեղ քաղաքական խմբերի»,- ընդգծում է Բորիս Նավասարդյանը:
Բորիս Նավասարդյանի կարծիքով ՝ ազատ լրատվամիջոցներ ունենալու համար ևս մեկ կարևոր նախապայման կա. լրատվամիջոցների սեփականությունն ու ֆինանսական աղբյուրների թափանցիկությունը, որն, ըստ նրա, Հայաստանի միջազգային պարտավորությունների մեջ է մտնում:
Այս կարծիքը կիսում է նաև մեդիափորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը:
Նրա խոսքով՝ Հայաստանում այսօր մամուլը դեռ որոշակի ֆինանսական կախվածություն ունի:
«Այստեղ մեզ մոտ շատ թերի է վիճակը, որովհետև տասնամյակների ընթացքում , շնորհիվ այն բանի, որ քաղաքականությունն ու բիզնեսը սերտաճած էին, այդպես էլ չձևավորեցին այնպիսի բիզնես մոդելներ, որոնք թույլ կտային լրատվամիջոցներին գումար վաստակել և կախված չլինել ինչ-որ պատվիրատուներից»,- նշում է մեդիափորձագետը:
Սամվել Մարտիրոսյանը նշում է, որ չնայած դրական փոփոխություններ կան, ազատ մամուլ ունենալը իրականություն դառնալուց դեռ շատ է հեռու:
«Բնականաբար, վերջին տարվա ընթացքում, լուրջ փոփոխություն կա՝ ազատության տեսանկյունից: Սակայն, լրիվ ազատ մամուլ ունենալ, տեսականորեն էլ հնարավոր չէ, որովհետև, այսպես, թե այնպես, ինչ-որ ազդեցություն խմբագրերի ու լրագրողներրի վրա լինում են՝ նույնիսկ ամենաժողովրդավար երկրներում»,- ասում է մեդիափորձագետը:
Նրա խոսքով՝ տեղեկատվական ոլորտի զարգացման արդյունքում այսօր սոցիալական ցանցերի յուրաքանչյուր օգտատեր կարող է լրատվամիջոցի դեր ստանձնել, իսկ դա, որոշակիորեն, ի նպաստ մամուլի ազատության է:
«Այն իր հետ բերել է բազմաթիվ դրական կողմեր: Օրինակ՝ Հեղափոխությունն առանց դրա հնարավոր չէր լինի, քանի որ բերեց տեղեկատվական դաշտի ապակենտրոնացման»,- ասում է Սամվել Մարտիրոսյանը:
Մեդիափորձագետը մտավախություն է հայտնում, որ սա կարող է նաև վնասակար կողմեր ունենալ:
«Սա բավականին վտագավոր գործիք է, եթե հասարակությունը կրթված չէ ՝ մեդիասպառման ու մեդիատարածման տեսանկյունից: Հերիք է՝ մեկը մի տարօրինակ բան ասի ու տասը հազար հոգի տարածի, այն դառնում է շատ լուրջ ազդեցություն ունեցող տեղեկատվություն, թեպետ՝ կարող է լինել կեղծ կամ մանիպուլատիվ: Իսկ մարդիկ նույնիսկ չեն էլ գիտակցում, որ դառնում են այդ մանիպուլյացիայի մի մասը»,- ընդգծում է Սամվել Մարտիրոսյանը:
Մեդիափորձագետը հավելում է. ազատ մամուլ ունենալուց զատ, կարևոր է, որ փոխվի մամուլը ստեղծողների՝ լրագրողների նկատմամբ վերաբերմունքը: Ըստ նրա՝ լրագրողները պետք է լինեն ոչ միայն տեղեկատվություն ստացող ու փոխանցող, այլև հասարակության մեջ կարևոր ազդեցություն ունեցող ուժ:
Մանրամասները՝ տեսանյութում։
Նելլի Մելքոնյան
