Եթե պետական օբյեկտներ էին պահպանում, ԼՂ-ից բերած զորքն ինչի՞ համար էր. Գագիկ Մելքոնյանը՝ Սերժ Սարգսյանին. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor.am-ի հարցազրույցը ՀՀ պաշտպանության նախկին փոխնախարար Գագիկ Մելքոնյանի հետ

– Պարո՛ն Մելքոնյան, Ձեր նախկին գործընկեր, պաշտպանության նախկին փոխնախարար Վահան Շիրխանյանը բաց նամակ է հղել Ռոբերտ Քոչարյանին: Կարդացե՞լ եք այն, համաձա՞յն եք դրա բովանդակության հետ:

– Կարդացել եմ և համոզված եմ Շիրխանյանի ասածի մեջ, որովհետև նա անմիջապես եղել է այդ ասպարեզում, շփվել է բոլորի հետ։ Եվ իր ասածները, որ պնդում է, չեմ կասկածում, որ ուրիշ բաներ լինեն:

– Հատկապես ո՞ր ասածի հետ եք համաձայն:

– Սկսած Ղարաբաղից մինչև վերջ, մինչև հայաստանյան այս դեպքերը:

– Նա հիշատակել է Մեղրին Լաչինով փոխանակելու, իր խոսքով՝ Ռոբերտ Քոչարյանի մտադրության մասին: Ի՞նչ գիտեք այդ մասին:

– Այդ մասին մենք էլ ենք լսել։ 1999 թվականի հոկտեմբերին Անվտանգության խորհրդի նիստ էր տեղի ունեցել, որտեղ Ռոբերտ Քոչարյան-Վազգեն Սարգսյան վիճաբանություն է եղել: Այդ ժամանակ մենակ իրենք գիտեին՝ ինչի մասին էր վեճը, բայց թեթևակի ինֆորմացիա գնաց դեպի ժողովուրդը, որ նմանատիպ բան է եղել Մեղրիի հետ կապված: Այնուհետև տեղի ունեցան Հոկտեմբերի 27-ի դեպքերը, և դրանով ավարտվեց այդ պատմությունը:

– Ռոբերտ Քոչարյանը համաձա՞յն էր Մեղրին Լաչինով փոխելու տարբերակի հետ:

– Ռոբերտ Քոչարյանի առաջարկն է եղել դա: Այդ ժամանակ խոսակցություն էր գնում, որ Քոչարյանն է առաջարկել, որպեսզի Մեղրիի և Լաչինի տարբերակը քննարկվի:

– Վազգեն Սարգսյանը չի՞ համաձայնել:

– Ո՛չ: Վազգեն Սարգսյանն ու Կարեն Դեմիրճյանը դեմ են եղել դրան:

– Հոկտեմբերի 27-ը կապ ունե՞ր այդ անհամաձայնության հետ:

– Չեմ կարող ասել, որովհետև Հոկտեմբերի 27-ը մշակված ոճրագործություն է եղել:

– Ո՞ւմ կողմից:

– Դե՝ ուժեր կային: Տարբեր բաներ էին խոսում, քննարկում էին տարբեր ուժերի մասնակցությունը:

– Ռոբերտ Քոչարյանը մասնակից եղե՞լ է:

– Ես չեմ կարող ասել՝ եղել է, թե՞ չի եղել: Պիտի քննություն անցկացվի: Ինձ թվում է՝ Մարտի 1-ին կհաջորդի Հոկտեմբերի 27-ը:

– Պարո՛ն Մելքոնյան, եթե Ռոբերտ Քոչարյանն է առաջարկել Մեղրին Լաչինով փոխանակելու տարբերակը, դրանից հետո, երբ արդեն նախագահ էր, ինչո՞ւ այդ պլանը չիրագործվեց:

– Չիրագործվեց, որովհետև արդեն ժողովուրդը չէր թողնի: Որովհետև Մեղրին Լաչինով փոխանակելը հանցագործություն էր: Մենք շրջապատման մեջ գտնվող պետություն ենք, մի տարանցիկ ճանապարհ կար, որ Իրանով դուրս էինք գալիս արտաքին աշխարհ, եթե դա էլ փակեինք, ավարտվում էին մեր բոլոր հարցերը:

– Իսկ Հոկտեմբերի 27-ի բացահայտումն այսքան տարիներ հետո հնարավո՞ր է: Տեսնում եք, որ Մարտի 1-ի դեպքում քննչական մարմինները, մասնավորապես՝ կրակողներին բացահայտելու դեպքում, որոշակի դժվարությունների առաջ են կանգնում:

– Մարտի 1-ի պարագայում դժվար է գտնել, թե ով կրակեց, բայց եթե ցանկություն լինի, կարող են նաև դա անել: Ինձ թվում է՝ կարող են հայտնաբերել: Իսկ Հոկտեմբերի 27-ի պարագայում սպանողները կան, դատապարտված են: Չնայած կեսից ավելին արդեն սպանվել են կամ մահացել են, իսկ մնացածը դեռ կրում է պատիժը: Այնպես որ՝ կարելի է բացահայտել Հոկտեմբերի 27-ը:

– Պարո՛ն Մելքոնյան, «Սասնա ծռեր» խմբի անդամ Պավել Մանուկյանը երեկ անդրադառնալով Վահան Շիրխանյանի նամակին՝ այսպիսի հակադարձում է արել, թե ինչո՞ւ նա չի հիշում Շահումյանի անկումը, որտեղ, նրա խոսքով, կար դավադրություն: Մեջբերեմ Պավել Մանուկյանի խոսքից. «Մենք, իբր, պետք է պատրաստվեինք գրոհի, գրոհի ժամերը փոխվեցին և ճիշտ հակառակը տեղի ունեցավ՝ թուրքերն անցան հարձակման, այսինքն՝ կար կանխամտածված դավաճանություն»՝ նկատի ունենալով այն ժամանակվա Հայաստանի իշխանությունների կողմից: Ի՞նչ գիտեք այդ մասին:

– Այդ ժամանակ մենք գտնվում էինք Շահումյանում՝ Հատուկ գունդն այնտեղ էր: Պավլիկը ճիշտ է ասում, մենք պատրաստվում էինք հարձակման: Այնտեղ հավաքվել էին նաև դաշնակցական ուժերը, և մի փոքր էլ վեճ տեղի ունեցավ այնտեղ գտնվողների միջև: Դաշնակցականներն արդեն պլան էին մշակել, որ այդ օպերացիան իրականացվի՝ մինչև Գետաշեն և այլն, իրենք ասում էին, որ մենակ դաշնակցական ջոկատները պետք է գնան, իսկ մենք ասում էինք, որ մենք էլ ենք մասնակցելու այդ օպերացիային: Եվ այնպես եղավ, որ թուրքերը ռուսական տեխնիկայով հարձակվեցին: Եթե չեմ սխալվում՝ հունիսի 13-ին: Մեր կողմից հարձակումը նախապատրաստված էր հունիսի 14-ին, բայց ամսի 13-ին արդեն թուրքերը ռուսական զրահատեխնիկայով անցան հարձակման:

– Լսել եք Արցախի պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար Սամվել Բաբայանի հայտարարությունը՝ Արցախի հակամարտության կարգավորման մանդատը միջազգային ուժերին, օրինակ՝ Ռուսաստանին փոխանցելու մասին: Ինչպե՞ս եք գնահատում այս հայտարարությունը:

– Այդ հայտարարությունը ես նորմալ եմ գնահատում, որովհետև մինչև հիմա բոլորը խոսում են Ղարաբաղի հակամարտության մասին, բայց ոչ ոք ոչ իմ առաջարկություն չի անում:

– Այսինքն, եթե հակամարտության կարգավորումը միայն Ռուսաստանի վերահսկողության ներքո լինի, նորմա՞լ եք համարում:

– Ո՛չ: Որպես օրինակ վերցնենք Կիպրոսը, որն Անգլիայի մանդատի տակ է: Այնտեղ էլ կեսը թուրքեր են ապրում, կեսը՝ հույներ: Հիմա մեզ առաջարկում են Մադրիդյան սկզբունքները, որտեղ մի կետը հակասում է մյուսին: Մի կետով ասվում է, որ պետք է լինի տարածքային ամբողջականություն, մյուս կետն ասում է, որ ազգերն իրավունք ունեն ինքնորոշվելու: Հիմա մեր ազգն ինքնորոշվում է Ադրբեջանի կազմո՞ւմ, թե՞ դրա կազմից դուրս:

– Սերժ Սարգսյանը Մարտի 1-ի գործով իր հարցաքննության ժամանակ ասել էր, թե Զինված ուժերը զորանոցային վիճակի բերելը և պետական նշանակության շենքերը վերահսկելը ներքաղաքաղաքական իրադարձություններում ներքաշել չէ։ Ինչպե՞ս եք գնահատում նրա այս խոսքը:

– Բնական է, որ նա պետք է այդպես ասեր։ Բայց եթե պետական նշանակության օբյեկտներ էին պահպանում, այդ դեպքում ԼՂՀ-ից բերած զորքն ինչի՞ համար էր: Էլի՞ պետական օբյեկտները պահպանելու, թե՞, ասենք, նախագահականը պահելու համար, քանի որ չէր վստահում հայաստանյան ուժերին։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:

Արմինե Ավետյան