Ովքեր են խախտել «լռության օրը»․ սոցցանցերի թանկարժեք ընտրարշավը

Խորհրդարանական ընտրություններին նախորդող մի քանի ամիսներին քաղաքական ուժերն ու դրանք ներկայացնող գործիչները խոշոր գումարներ են ծախսել համացանցի սոցիալական էջերում քաղաքական և հասարակական թեմաներով վճարովի գովազդներ պատվիրելու համար։

Միայն Meta-ի հարթակներում՝ Facebook-ում և Instagram-ում վերջին 3 ամիսներին՝ մարտի 15-ից հունիսի 12-ը, ընտրարշավին մասնակցող բոլոր ուժերը միասին ծախսել են 593 հազար 454 դոլար 2750 միավոր քաղաքական գովազդ կամ հայտարարություն տարածելու նպատակով։

Ընդ որում՝ դրա կեսից ավելին՝ 55%-ը, ծախսել են միայն «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի էջերը։ Եթե առանձին դիտարկենք «Ուժեղ Հայաստան» էջը, որն ակտիվորեն սկսել է գործել միայն այս տարվա սկզբից, այն 2026-ին հասցրել է հրապարակել 280 գովազդ (2025-ին՝ ևս 10 գովազդ), իսկ ընդհանուր ծախսած գումարը կազմել է 375 հազար 213 դոլար։

Ընտրություններին նախորդած ամիսների արդյունքով Meta-ի հաջորդ խոշոր պատվիրատուն Ռոբերտ Քոչարյանի էջն է՝ «Հայաստան» դաշինքի էջի հետ միասին՝ 99 հազար 334 դոլար 219 միավոր գովազդի համար։ Ուշագրավ է, որ սոցիալական ցանցերում Քոչարյանի այս էջերը գրեթե ողջ ընթացքում ծախսերի ծավալով զիջում էին ներկայում 3-րդ տեղում հայտնված մրցակցին և միայն վերջին օրերին կտրուկ աճ գրանցեցին։

Ծախսերի ծավալով 3-րդ տեղում «Քաղաքացիական պայմանագիր» էջն է հարակից էջերով՝ 86 հազար 4 դոլար 536 միավոր գովազդի համար։

Meta-ին ԲՀԿ ղեկավար Գագիկ Ծառուկյանը 42 միավոր գովազդի համար 425 դոլար է վճարել։

Factor.am-ը պարզել է, որ ընտրությունների մասնակից ուժերից որոշները սոցցանցերում խախտել են լռության օրվա պահանջը։ Ընտրական օրենսգրքի համաձայն՝ նախընտրական քարոզչությունն ավարտվում է քվեարկության օրվանից 1 օր առաջ, իսկ քվեարկության ու դրան նախորդող օրը քարոզչությունն արգելվում է: Այսինքն՝ հունիսի 6-ին և 7-ի մինչև ժամը 20։00 նախընտրական քարոզչությունն անօրինական է։

Թեև համացանցում «լռության օր» հասկացությունը հարաբերական է, սակայն քաղաքական այդ ուժերը քաղաքական գովազդ են պատվիրել հունիսի 6-ի, նույնիսկ՝ հունիսի 7-ի համար, մասնավորապես՝ «Ուժեղ Հայաստանի», Ռոբերտ Քոչարյանի, «Լուսավոր Հայաստանի», «Բոլորին դեմ եմ»-ի, «Հայ ազգային կոնգրեսի», Հայկ Մարությանի էջերը։ ՔՊ-ի գովազդները ակտիվ են եղել հունիսի 6-ը՝ «լռության օրը» ներառյալ։

Քաղաքական ուժերի պատվիրած գովազդների թիրախը Երևանն է եղել․ մայրաքաղաքում գտնվող օգտատերերի շրջանում գովազդների լայն տարածման համար ծախսվել է ընդհանուր գումարի մոտ 365 հազար դոլարը։

Factor.am-ը Meta ընկերության գովազդային գրադարանից (Meta Ad Library) առանձնացրել է խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցած քաղաքական ուժերի էջերով և պաշտոնապես որպես քաղաքական գովազդ տարածվող քարոզչական նյութերի տվյալները (կան գովազդներ, որոնք թեև քաղաքական են, բայց պատվիրատուների կողմից չեն պիտակվում որպես այդպիսին, ինչը խախտում է Meta-ի կանոնները)։ Դիտարկել ենք վերջին 3 ամսվա վիճակագրությունը, քանի որ տարբեր ուժերի էջեր տարբեր ժամանակաշրջանում են սկսել իրենց գործունեությունը, իսկ Meta-ն հնարավորություն է տալիս դիտարկել միայն որոշակի ժամանակահատված՝ 1 օր, 1 շաբաթ, 1 ամիս, 3 ամիս և տվյալ էջի ստեղծման օրվանից։

Գայանե Խաչատրյան