Թուրքիան օգտագործում է հակաահաբեկչական մոդել՝ վտարանդի քննադատներին թիրախավորելու համար․ The Washington Post

Թուրքիան օգտագործել է այնպիսի ռազմավարություններ, որոնք նման են 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ից հետո ԱՄՆ-ի հակաահաբեկչական գործելաոճին՝ ճնշելու վտարանդի քննադատներին, մասնավորապես, Գյուլենի շարժման անդամներին։ Այս մասին ասվում է The Washington Post-ի հրապարակած հատուկ զեկույցում, որը վկայակոչում է Turkish Minute-ը։

Զեկույցը մանրամասն ներկայացնում է այս տարվա հոկտեմբերին Քենիայում չորս թուրք քաղաքացիների առևանգումը, որը, ենթադրաբար, կազմակերպվել է Թուրքիայի Ազգային հետախուզական կազմակերպության (MİT) կողմից՝ Քենիայի իշխանությունների օգնությամբ։ Առևանգվածները ՄԱԿ-ի կողմից ճանաչված փախստականի կարգավիճակ ունեին։ Նրանք առանց դատավարության վերադարձվել են Թուրքիա՝ շրջանցելով Քենիայի դատարանները և միջազգային պաշտպանությունը։

Զեկույցի համաձայն՝ գործողությունը Թուրքիայի կողմից իրականացվող ավելի լայն արշավի մի մասն է, որը վերջին տասնամյակում իրականացրել է ավելի քան 118 հանձնում 28 երկրներից։

Թուրքիան Գյուլենական շարժումը, որը ոգեշնչված է ԱՄՆ-ում բնակվող, այս տարվա հոկտեմբերին մահացած թուրք կրոնական քարոզիչ Ֆեթուլլահ Գյուլենի կողմից, դասել է ահաբեկչական կազմակերպությունների շարքը և դրա մեղադրում է անդամներին 2016 թվականի ձախողված հեղաշրջման կազմակերպման մեջ: Սակայն արևմտյան կառավարությունները և իրավապաշտպան կազմակերպություններն այն ահաբեկչական չեն համարում՝ նշելով, որ չկա որևէ ապացույց, որը կապում է խմբավորումը բռնության հետ:

Զեկույցը համեմատում է Թուրքիայի մեթոդները 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի հարձակումներից հետո ահաբեկչության դեմ պայքարում Միացյալ Նահանգների հետ, ներառյալ՝ հանձնումները, գաղտնի ձերբակալությունները և խոշտանգումները:

Մինչ Վաշինգտոնը պաշտպանում է ԱՄՆ-ի պատասխանը որպես «օրինական», քննադատները պնդում են, որ նման գործելաոճը խարխլում է մարդու իրավունքների նորմերը և խրախուսում ավտորիտար ռեժիմներին՝ նման միջոցներ ձեռնարկել քաղաքական հակառակորդների դեմ:

Քենիայի դերը վերջին առևանգումների մեջ դատապարտվել է մարդու իրավունքների պաշտպանների կողմից: The Washington Post-ը հայտնում է, որ Քենիայի իշխանությունները համագործակցել են MİT-ի հետ՝ չնայած զոհերի պաշտպանված կարգավիճակին։ Քենիայի իրավապաշտպան կազմակերպությունները դատապարտել են արտաքսումները՝ ենթադրելով, որ Քենիան կարող էր ապաստան առաջարկել երրորդ երկրում՝ համաձայն փախստականների մասին միջազգային կոնվենցիաների:

Լրատվամիջոցը նշում է, որ հեղաշրջման փորձից հետո MİT հետախուզական գործակալությունը գործողություններ է իրականացրել՝ Գյուլենի շարժման հետ ենթադրյալ կապ ունեցող ավելի քան 100 մարդկանց բռնի ուժով վերադարձնելու համար։

Վերջին դեպքերը ներառում են, օրինակ, թուրք գործարար Քորայ Վուրալին, որն անհետացել էր Տաջիկստանում 2023 թվականի սեպտեմբերին, իսկ հաջորդ ամիս պարզվել էր, որ նա Թուրքիայում ոստիկանությունում է: Էմսալ Քոչը, որը նույնպես անհետացել էր Տաջիկստանում 2023 թվականի հունիսին, հայտնաբերվել էր ոստիկանությունում կալանքի տակ Թուրքիայի արևելյան Էրզրում նահանգում, երբ ոստիկանները կապ էին հաստատել նահանգում բնակվող նրա ընտանիքի հետ։

Ըստ Freedom House-ի 2023 թվականի զեկույցի՝ Թուրքիան աշխարհում երկրորդն է անդրազգային բռնաճնշումների դեպքերի թվով։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի