Թուրքիան և Սոմալին էներգետիկ համաձայնագիր են ստորագրել

Թուրքիան և Սոմալին ստորագրել են էներգետիկ համագործակցության համաձայնագիր, որը հիմք է ստեղծում Աֆրիկյան եղջյուրում թուրքական ներկայության խորացման համար,գրում է Al Monitor-ը։

Համաձայնագիրը Ստամբուլում ստորագրվել է Թուրքիայի էներգետիկայի նախարար Ալփարսլան Բայաքթարի և նրա Սոմալիի գործընկեր Աբդիրիզակ Մուհամեդի կողմից, որոնք համաձայնագիրը որակել են որպես «հուզիչ պահ երկու երկրների համար»։ Բայրաքթարն ասել է, որ երկու երկրները համատեղ գործողություններ կիրականացնեն երկրի ներքին ջրերում և օֆշորային հատվածներում, որպեսզի թույլ տան Սոմալիի բնակիչներին հասնել ածխաջրածնային ռեսուրսների:

«Մենք նպատակ ունենք ամրապնդել Թուրքիայի ներկայությունը Աֆրիկայի եղջյուրում` խթանելով մեր համագործակցությունը էներգետիկայի ոլորտում»,- հավելել է նա: Նախարարները չեն մանրամասնել գործարքի մանրամասները։

Այս համաձայնագիրը նոր քայլ է Անկարայի և Մոգադիշոյի միջև կապերի ամրապնդման գործում: Անցյալ ամիս երկու երկրները նաև համաձայնագիր էին ստորագրել պաշտպանական ոլորտում, այդ թվում՝ Սոմալիի ծովային անվտանգության ոլորտում համագործակցության ընդլայնման մասին։

Լրատվամիջոցը գրում է, որ փետրվարի 8-ին Պաշտպանության և տնտեսական համագործակցության շրջանակային համաձայնագիրը ստորագրվել է Եթովպիայի և Սոմալիի միջև շարունակվող լարվածության ֆոնին Ադիս Աբեբայի վիճահարույց համաձայնագրի հետ, որը ստորագրվել է Սոմալիլենդի անջատված շրջանի հետ:

Սոմալին կտրականապես մերժում է գործարքը, ըստ որի՝ դեպի ծով ելք չունեցող Եթովպիան, խոստանում է ճանաչել Սոմալիլենդի անկախությունը՝ անջատված տարածաշրջանի նավահանգստով դեպի Կարմիր ծով ելքի դիմաց:

Անկարան և Մոգադիշոն տարբեր մեկնաբանություններ են տալիս փետրվարյան պաշտպանական համագործակցության համաձայնագրի վերաբերյալ: Նախագահ Հասան Շեյխ Մոհամուդը հավաստիացրել է, որ Թուրքիան 10 տարի կպաշտպանի իր երկրի ծովերը համաձայնագրի շրջանակներում, մինչդեռ թուրք պաշտոնյաներն ընդգծում են, որ գործարքը նախատեսված չէ երրորդ երկրների վրա ազդելու համար ՝ ակնհայտորեն ակնարկելով Եթովպիային: Ձեռնպահ մնալով համաձայնագրի ամբողջական մանրամասները հրապարակելուց, որը դեռևս սպասում է Թուրքիայի վավերացմանը, թուրք պաշտոնյաներն ասում են, որ այն նպատակ ունի զարգացնել Սոմալիի «կարողությունները ՝ պայքարելու իր տարածքային ջրերում անօրինական և անկանոն գործողությունների դեմ»։

Թուրքիայի ՊՆ պաշտոնյան ասել է, որ պաշտպանական գործարքը «շրջանակային» համաձայնագիր է, և որ թուրքական պատվիրակությունը վերջերս այցելել է Սոմալի՝ քննարկելու «երկրին աջակցելու համար անհրաժեշտ ամենահարմար գործողությունները»:

Սոմալին նաև կարևոր ցատկահարթակ է Աֆրիկայի եղջյուրում և նրա սահմաններից դուրս իր հետքը խորացնելու Թուրքիայի ջանքերի համար, քանի որ Անկարան ձգտում էր մեծացնել իր ազդեցությունը մայրցամաքում։ 2017 թվականից այստեղ գտնվում է արտերկրում գտնվող ամենամեծ թուրքական ռազմաբազաներից մեկը, և Թուրքիան ուսուցում և ռազմական աջակցություն է տրամադրում Սոմալիին Ալ-Շաբաբի և այլ զինված խմբավորումների դեմ պայքարում:

Թուրքիայի և Սոմալիի միջև մեկ ամսվա ընթացքում կնքված երկու համագործակցության համաձայնագրերը պայմանավորված են աճող մտավախություններով, որ Ադիս Աբեբայի և Մոգադիշոյի միջև ռազմական սրացումը կարող է էլ ավելի ապակայունացնել տարածաշրջանը: Աֆրիկյան եղջյուրն արդեն տուժել է իսլամիստ ապստամբների կողմից, և մեծ ռազմական էսկալացիա է ծավալվում Եմենի հութի ուժերի հարձակումներով Կարմիր ծովում առևտրային նավերի վրա:

Մինչ Էր Ռիադը, Կահիրեն և Դոհան, ինչպես նաև Անկարան բարձրաձայնել են իրենց համերաշխության մասին Մոգադիշոյի կառավարության հետ՝ ի պատասխան Եթովպիա-Սոմալիլենդ գործարքին, Աբու Դաբին, որն ավելի սերտ կապեր ունի Սոմալիլենդի և Եթովպիայի հետ, հիմնականում լռում է:

Սոմալին նաև գրավում է համաշխարհային տերությունների ուշադրությունը: Անցյալ ամիս ԱՄՆ-ն պայմանագիր է ստորագրել երկրում շուրջ հինգ ռազմաբազա կառուցելու վերաբերյալ: Գործարքի նպատակն է ուժեղացնել Սոմալիի բանակը արմատական իսլամիստների «Աշ-Շաբաբ» զինված խմբավորման դեմ պայքարում։

Էմմա Չոբանյան