Համակարգային առումով կալանքին առնչվող պրակտիկան Հայաստանում խնդրահարույց է. ՄԻՊ-ը՝ Արթուր Օսիպյանի դեպքի մասին

Մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանը հայտարարել է, որ շարունակում է ուշադրության կենտրոնում պահել Արտուր Օսիպյանի իրավունքների ապահովման հետ կապված հարցերը։ Պաշտպանի գրասենյակը ուսումնասիրում է ինչպես նրա պահման պայմանները և առողջական վիճակին առնչվող երաշխիքները, այնպես էլ ազատությունից զրկելու հիմքերի վերաբերյալ իրավասու մարմինների ներկայացրած պարզաբանումները։

«Մարդու իրավունքների պաշտպանի հանձնարարությամբ ՄԻՊ ներկայացուցիչները դեռևս սույն թվականի մայիսի 19-ին այց էին իրականացրել ՀՀ ՆԳՆ ձերբակալվածներին պահելու վայր՝ Արտուր Օսիպյանին տեսակցելու և նրա իրավունքների ապահովման վիճակին տեղում ծանոթանալու նպատակով։

Արտուր Օսիպյանը ՄԻՊ ներկայացուցիչների հետ հրաժարվել էր առանձնազրույց ունենալ և ներկայացնել իր իրավունքներին առնչվող հարցերը, ուստի առկա չէ նաև անձի համաձայնությունը` նրա անձնական տվյալները քննարկվող հարցին վերաբերելի ծավալով հավաքագրելու առնչությամբ։

Այնուամենայնիվ, նկատի ունենալով այն, որ հարցի ուսումնասիրությունը սկսվել էր Մարդու իրավունքների պաշտպանի նախաձեռնությամբ, և նշված հարցերի հասցեավորումը կարևոր է նաև համակարգային խնդիրներ արձանագրելու և դրանց լուծումներ գտնելու տեսանկյունից, հընթացս ուսումնասիրվել են հարցին առնչվող հրապարակային տեղեկությունները, ազատությունից զրկման վայրում անձի իրավունքների ապահովման վիճակը։

Քրեական վարույթ նախաձեռնելու և անձին ազատությունից զրկելու հիմքերի վերաբերյալ անհրաժեշտ պարզաբանումներ են պահանջվել նաև իրավասու պետական մարմիններից:

Ավելի վաղ, Մարդու իրավունքների պաշտպանը հրապարակային հայտարարությամբ է հանդես եկել` անրադառնալով նաև նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում իրավապահ մարմինների գործունեության հետ կապված չափանիշներին, անձին ազատությունից զրկելու իրավական և փաստական հիմքերի առկայության առնչությամբ պատշաճ հանրային հաղորդակցության կարևորությանը, ինչպես նաև անձին ազատությունից զրկելու իրավական չափանիշներին։

Այս փուլում էլ Ա. Օսիպյանի իրավունքների պաշտպանությանն առնչվող հարցերի, ներառյալ՝ հացադուլով պայմանավորված նրա իրավունքների ապահովման ուղղությամբ Պաշտպանի մանդատի շրջանակներում իրականացվում են անհրաժեշտ այնպիսի քայլեր, որոնք հնարավոր են անձի համաձայնության բացակայության դեպքում։

Մարդու իրավունքների պաշտպանը ևս մեկ անգամ ընդգծում է, որ համակարգային առումով կալանքին առնչվող պրակտիկան Հայաստանում խնդրահարույց է, այս խափանման միջոցը կիրառվում է չափազանց հաճախ` մի շարք դեպքերում անհասկանալի տրամաբանությամբ:

Պաշտպանը շեշտադրում է, որ կալանքի անհրաժեշտության հարցը, իրավական համապատասխան ընթացակարգերի պահպանմամբ` կոնկրետ գործերով պետք է պարբերաբար քննության առարկա դառնա, և բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա չեն կամ վերացել են անձին ազատությունից զրկելու իրավական և փաստական հիմքերը, անձը պետք է անհապաղ ազատ արձակվի:

Ինչ վերաբերում է ազատությունից զրկված անձանց պահման պայմաններին և հացադուլի ընթացքի պատշաճ հսկողությանը, Մարդու իրավունքների պաշտպանը բազմիցս է անդրադարձել արձանագրված խնդիրներին, այդ թվում՝ ՄԻՊ՝ որպես կանխարգելման ազգային մեխանիզմի ամենամյա գործունեության վերաբերյալ տարեկան զեկույցի շրջանակներում։

Նկատի ունենալով, որ հացադուլը կարող է առաջացնել անձի կյանքի և առողջության պահպանման իրավունքներին առնչվող ռիսկեր՝ Մարդու իրավունքների պաշտպանը շարունակելու է իր իրավասությունների շրջանակում հետևել Արտուր Օսիպյանի պահման պայմաններին, առողջական վիճակին վերաբերող երաշխիքների ապահովմանը, ինչպես նաև իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան պարտավորությունների կատարմանը։

Հրապարակային նոր տեղեկությունների առկայության դեպքում կտրամադրվի լրացուցիչ տեղեկատվություն»,- ասվում է հաղորդագրությունում։

Հիշեցնենք, որ  Արաբկիրում «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության քարոզարշավի ժամանակ միջադեպ էր տեղի ունեցել Նիկոլ Փաշինյանի և Արթուր Օսիպյանի միջև, որից հետո Օսիպյանը ձերբակալվեց, ապա երկու ամսով կալանավորվեց։ Արցախցի գործիչը հացադուլ է հայտարարել։ Փաշինյանը Օսիպյանին «փախած» էր անվանել։ Հացադուլը դադարեցնելու հորդորներին ի պատասխան՝ Օսիպյանը հայտարարել է, որ հացադուլը կդադարեցնի այն ժամանակ, երբ Փաշինյանը ներողություն խնդրի իրենից։ Քաղաքացիական հասարակության մի շարք ներկայացուցիչներ ու իրավապաշտպաններ հայտարարում են, որ Օսիպյանի կալանավորման հիմքեր չկան, որ դրանք անհամաչափ են և որ նա քաղբանտարկյալ է: