Ով ավելի շատ շահեց․ Վենսի այցերը Երևան և Բաքու

Ավարտվեցին ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի պաշտոնական այցերը Հայաստան և Ադրբեջան։ Մինչ ամերիկացի բարձրաստիճան պաշտոնյան ԱՄՆ վերադարձի ճանապարհին է, Բաքվում ու Երևանում ակտիվորեն քննարկում են՝ ով ավելի շատ շահեց։

Ջեյ Դի Վենսը երբևէ Հայաստան այցելած ԱՄՆ ամենաբարձրաստիճան պաշտոնյան է․ այս մասին նա անձամբ հիշատակեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ համատեղ հայտարարության ժամանակ։ Նա Հայաստան էր եկել տիկնոջ՝ Ուշա Վենսի և երեխաների հետ։ «Զվարթնոց»-ից Վենսը միանգամից նախագահական գնաց։

Փաշինյանը և Վենսը ստորագրեցին «Միջուկային էներգիայի խաղաղ նպատակներով օգտագործման ոլորտում Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կառավարության միջև համագործակցության մասին» համաձայնագիր։  Շատ մանրամասներ դեռ հայտնի չեն, բայց խոսքը Հայաստանում մոդուլային ատոմային ռեակտորների կառուցման մասին է։ 

Վենսը հայտարարեց, որ TRIPP ծրագիրն արմատական տրանսֆորմացիա կբերի տարածաշրջան, մեծ քանակով մասնավոր կապիտալ կհոսի Հայաստան։ 

Փաշինյանն էլ հայտնեց՝ ՀՀ-ն ԱՄՆ-ից V-BAT տեսակի անօդաչու թռչող սարքեր է ձեռք բերում, Վենսը խոսեց Հայաստանին 11 մլն դոլարի հետախուզական ԱԹՍ-ների տեխնոլոգիաների վաճառքի մասին։ Firebird-ը և ԱՄՆ կառավարությունն էլ հայտարարեցին Հայաստանում 4 մլրդ դոլարի ԱԲ մեգանախագծի 2-րդ փուլի մեկնարկի մասին։

Հաջորրդ օրը Վենսը տիկնոջ հետ այցելեց Ծիծեռնակաբերդ, գրառում արեց Հայոց ցեղասպանության թանգարանի Պատվավոր հյուրերի հուշամատյանում, այցի մասին մի գրառում էլ արեց X-ում, որի մեջ օգտագործվել էր «Հայոց ցեղասպանություն» արտահայտությունը, հետո ջնջեց այն։ Ավելի ուշ փոխնախագահի գրասենյակի պաշտոնյան ասաց, թե նամակը սխալմամբ տեղադրվել է աշխատակազմի անդամի կողմից, որն ԱՄՆ պատվիրակության կազմում չի եղել։ 

Շուրջ 20 իրավապաշտպան կառույցներ բաց նամակով դիմել էին Վենսին՝ ուշադրություն դարձնել Բաքվում պահվող հայ գերիների ճակատագրին։ Վենսը Բաքու մեկնելուց առաջ օդանավակայանում կարճ ճեպազրույցի ժամանակ խոստացավ իր հանդիպումների ընթացքում բարձրաձայնել հայ գերիների ազատ արձակման հարցը։ 

Բաքվի նախագահականում Վենսին դիմավորեց Ադրբեջանի նախագահը։  Կողմերը ԱՄՆ-Ադրբեջան ռազմավարական գործընկերության մասին փաստաթուղթ ստորագրեցին: Ալիևը հայտարարեց՝ «մեծ պատիվ է լինել աշխարհի ամենահզոր երկրի ռազմավարական գործընկերը»։

Քննարկվեց «Թրամփի ուղու» իրականացումը, Ալիևը նշեց՝ «այն կլինի շատ հուսալի, անվտանգ, մեծածավալ տրանսպորտային միջանցք, որը կկապի Ասիան Եվրոպային»։ Իսկ ԱՄՆ-ը նախատեսում է Ադրբեջանին մատակարարել նավակներ՝ երկրի տարածքային ջրերի պաշտպանությունն ուժեղացնելու համար։ 

Միաժամանակ, Ադրբեջանի կառավարամետ քաղաքացիական հասարակության մի խումբ անդամներ բաց նամակով դիմեցին Վենսին՝ խնդրելով աջակցել 1990-ականների սկզբին Հայաստանից, այսպես ասած, «արտաքսված ադրբեջանցիների վերադարձի իրավունքին»։ 

Ջեյ Դի Վենսն Իլհամ Ալիևի հետ քննարկեց Բաքվում պահվող հայ գերիների ազատ արձակման հարցը։ Ամերիկյան կողմը, սակայն, չմանրամասնեց, թե ինչ արձագանք է եղել ադրբեջանական կողմից, և կա՞ն, արդյոք, այս հարցով պայմանավորվածություններ։

ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը և նրա կինը՝ Ուշա Վենսը, այսօր այցելեցին նաև Բաքվում գտնվող Շեհիդների պուրակ։

Անի Թամրազյան