Ճշմարտության և կեղծիքի արանքում․ Քոչարյանի պնդումները ՀՀ-ԵՄ և ՀՀ-ԱՄՆ առևտրի մասին

Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն իր ասուլիսի ժամանակ պնդել է, թե Հայաստան-Եվրոպա առևտուրը նվազել է իր նախագահության տարիների համեմատ։

«Իմ ժամանակ Եվրոպայի հետ առևտուրը մեր արտաքին առևտրի 20 տոկոսից ավելն էր, այսօր Եվրոպայի հետ առևտուրը մոտավորապես 7 տոկոսի չափ է», – նշել է Քոչարյանը։

Նրա այս պնդումը մանիպուլյատիվ է։ Բանն այն է, որ ԵՄ ներկայիս կազմի 27 պետությունների հետ ՀՀ-ի առևտուրը որոշ անկումներով շարունակել է աճել մինչև 2023 թվականը` կազմելով 2,49 մրդ դոլար։

2024 թվականին այն եղել է մոտ 2,2 մլրդ դոլար, այն դեպքում երբ, օրինկ, 2007 թվականին կազմել է 1,5 մլրդ։ (2025 թվականի տվյալներն առայժմ հասանելի չեն)։

Հայաստանի արտաքին առևտրի ծավալում ԵՄ կշիռն, իրոք, ընկել է, բայց միայն ձևական իմաստով։ Դրանում իր դերակատարումն է ունեցել 2022 թվականից սկսած դեպի Ռուսաստան և հակառակ ուղղությամբ Հայաստանով  վերարտահանումը այլ երկրներից։ Օրինակ՝ 2024 թվականին Հայաստանից 5 մլրդ 250 մլն դոլարի արտահանում է տեղի ունեցել դեպի Արաբական Միացյալ Էմիրություններ։ Բայց սա եղել է ոչ թե Հայաստանում արտադրված որևէ ապրանքի արտահանում, այլ հիմնականում կազմում է Ռուսաստանից բերված ոսկու վերարտահանումը։ Այս թեմային նախկինում անդրադարձել ենք «Փաստ, թե փուստի» թողարկումներից մեկի ժամանակ։

Գրաֆիկից երևում է, որ ԵՄ կշիռն իրոք նվազել է, բայց դա եղել է հենց Ռուսաստան-Հայաստան-ԱՄԷ այս վերարտահանման հաշվին։ Ու Քոչարյանը դիմել է նույն մանիպուլյացիոն հաշվարկին, որը նախկինում արել էր նաև ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը։

Մեկ այլ պնդում էլ Քոչարյանն արել է Հայաստանում և Հարավային Կովկասում ԱՄՆ առևտրային հետաքրքրությունների վերաբերյալ։

«ԱՄՆ-Հայաստան, ԱՄՆ-Ադրբեջան ամբողջ արտաքին առևտրի ծավալը կազմում է ԱՄՆ ամբողջ արտաքին [առևտրի] ծավալի մոտավորապես 0,004 … թե 0,005 տոկոսը», – նշել է նա։

Իրականում ԱՄՆ առևտրի ծավալը Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ, իրոք, փոքր է, բայց 3 անգամ ավելին է, քան Քոչարյանի նշած թիվը։

Այն է՝ 2024 թվականի դրությամբ ԱՄՆ առևտուրը Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ կազմել է ԱՄՆ արտաքին առևտրի 0.013 տոկոսը, որից․

0.0053 տոկոսը եղել է Հայաստանի հետ առևտուրը,
0.0077 տոկոսը՝ Ադրբեջանի հետ։

Վրաստանի հետ ԱՄՆ առևտուրը գերազանցում է և՛ Հայաստանի, և՛ Ադրբեջանի ցուցանիշը․ այն կազմում է ԱՄՆ արտաքին առևտրի 0.0353 տոկոսը։

Գարիկ Հարությունյան