Քաղաքականություն
23.01.2026 | 21:14
Արտերկրում բնակվող Ադրբեջանի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները կոչ են անում Եվրոպայի խորհրդին համատեղ լրացուցիչ ընթացակարգ սկսել Ադրբեջանի դեմ: Կոչը հնչել է «Վերջ դրեք բռնաճնշումներին Ադրբեջանում» արշավի կողմից: Նրանք պահանջել են անհապաղ միջամտել երկրում մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումներին։
Արշավի անդամները նշում են, որ Ադրբեջանը տասնամյակ շարունակ անտեսել է Եվրոպայի խորհրդի չափանիշներն ու պարտավորությունները, ինչի արդյունքում գրանցվել են ռեկորդային թվով քաղբանտարկյալներ, շարունակվել են իրավական համակարգում չարաշահումները։
Նշվում է, որ ձերբակալությունների նոր ալիքները թիրախավորում են լրագրողներին, ակտիվիստներին և գիտնականներին։ Չնայած Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը և ԵԽԽՎ քաղաքական մարմինները տեղեկացված են այս իրավիճակի մասին՝ լուրջ արդյունքների չեն հասել: Ադրբեջանի խորհրդարանը հրաժարվել է մասնակցել Վեհաժողովի մոնիթորինգի գործունեությանը՝ չներկայացնելով իր լիազորագրերը 2025 թվականի նստաշրջանի համար: Սա համընկնում է ԵԽԽՎ-ի կողմից 2024 թվականի հունվարին երկրի լիազորությունները չվավերացնելուց հետո ճնշումների աճի հետ:
Դիմումում ակտիվիստները պահանջում են, որ ԵԽԽՎ-ն գործարկի լրացուցիչ համատեղ ընթացակարգը, ուժեղացնի շարունակական մոնիթորինգը և սոցիալ-քաղաքական ճնշումը: Նպատակն է՝ ազատ արձակել քաղաքական դրդապատճառներով ձերբակալվածներին, դադարեցնել հետապնդումները և ապահովել օրենքի գերակայությունը։
Ակտիվիստների կարծիքով՝ Ադրբեջանի կողմից տասնամյակներ շարունակ անփույթ վերաբերմունքն ու Եվրոպայի խորհրդի պասիվությունը վտանգում են անդամ պետությունների իրավունքները, և լրացուցիչ համատեղ ընթացակարգի կիրառումը կարող է սկզբունքային ու համակարգված մոտեցում ապահովել իրավիճակի լուծման համար։
Ադրբեջանը 2024 թվականից զրկված է Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովում քվեարկելու իրավունքից։ Դրա պատճառը երկրի կողմից մարդու իրավունքների ոլորտում իր պարտավորությունները չկատարելն էր։
Այս որոշմանն ի պատասխան՝ Ադրբեջանի իշխանությունները հայտարարեցին, որ դադարեցրել են կազմակերպության հետ համագործակցությունը և սահմանափակել են այդ քննարկումներում բանաձևին կողմ քվեարկած պատգամավորների մուտքը երկիր։ Ադրբեջանցի պաշտոնյաները հայտարարեցին, որ պատրաստ են համագործակցել պատվիրակության մանդատը վերականգնելուց հետո։
Եվրոպայի խորհուրդը 2020 թվականին ընդունել է նոր կանոններ, որոնք նախատեսում են լրացուցիչ ընթացակարգեր անդամ պետությունների կողմից պարտավորությունների կոպիտ խախտումների դեպքում։ Այս մեխանիզմը նպատակ ունի ապահովել, որ երկրները հետևեն կազմակերպության սկզբունքներին և արժեքներին։
Մարդու իրավունքների պաշտպանները նշում են, որ Ադրբեջանում կա 340 քաղբանտարկյալ, սակայն իշխանությունները չեն ճանաչում այս թիվը։
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի
