Քաղաքականություն
14.01.2026 | 13:55
SpaceX-ը իրանցի օգտատերերին Starlink-ին անվճար մուտք է տրամադրել, որ նրանք ցույցերի ֆոնին հաղորդակցության միջոցների սահմանափակման պայմաններում անսահմանափակ հասանելիություն ունենան արբանյակային ինտերնետին: Այս մասին հայտնել են Bloomberg-ը և CNN-ը՝ հղում անելով իրանցիներին ինտերնետ հասանելիության հարցում օգնող Holistic Resilience խմբի տնօրեն Ահմադ Ահմադիանին, գրում է The Insider-ը։
Holistic Resilience-ի տվյալներով՝ Իլոն Մասկի SpaceX-ը հունվարի 13-ից չեղարկել է իրանցիների համար բաժանորդագրության վճարները: Ընկերությանը մոտ կանգնած աղբյուրը Bloomberg-ին հաստատել է այս տեղեկությունը։ SpaceX-ը հրաժարվել է մեկնաբանություն տալ:
Զանգվածային բողոքի ցույցերի ժամանակ լայնածավալ խափանումների և հաղորդակցության բացակայության պայմաններում Starlink տերմինալները դարձել են գործնականում հաղորդակցության միակ միջոցը: Երկրում բողոքի ցույցերը շարունակվում են դեկտեմբերի 28-ից, և վերջին մի քանի օրերի ընթացքում տեղի է ունեցել ինտերնետի անջատում ամբողջ երկրում։
Այս շաբաթվա սկզբին Իրանի պետական IRIB գործակալությունը հրապարակել է այն կայքերի ցանկը, որոնք այժմ հասանելի կլինեն Իրանում, այսպես կոչված, սպիտակ ցուցակները: Դրանց թվում են որոնողական համակարգերը, քարտեզները, ներքին հաղորդագրությունների հավելվածները և Netflix-ի իրանական համարժեքը, հաղորդում է The Guardian-ը:
Starlink-ի վճարի չեղարկման մասին լուրը տարածվում է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և Իլոն Մասկի միջև այս շաբաթվա սկզբին տեղի ունեցած հեռախոսազրույցի ֆոնին։ CNN-ի տվյալներով՝ հեռախոսազրույցի ընթացքում քննարկվել է Իրանում արբանյակային կապի հասանելիությունը։ Starlink տերմինալների օգտագործումը երկրում արգելված է, քանի որ այն քրեականացվել է իշխանությունների կողմից 2025 թվականի ամռանը Իսրայելի հետ 12-օրյա պատերազմից հետո։
Չնայած Starlink-ը պաշտոնապես արտոնագիր չունի Իրանում գործելու համար, դրա օգտագործումն արգելված է։ Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում տերմինալներն անօրինական կերպով են ներմուծվել երկիր: Տեխնոլոգիական փորձագետների տվյալներով՝ երկրում ներկայում կա 50,000 տերմինալ: Ոմանք գնահատում են, որ դրանց թիվը կարող է հասնել մինչև 100,000-ի: Արբանյակային ինտերնետից բացի՝ իրանցիները նաև օգտագործում են Telegram պրոքսի սերվերներ և Ceno բրաուզերը՝ արտաքին աշխարհի հետ կապվելու համար:
Իրանական ընդդիմադիր Iran International հեռուստաալիքն ավելի վաղ հաղորդել էր, որ երկրում բողոքի ցույցերի ժամանակ զոհվել է շուրջ 12,000 մարդ: Այն նշում է, որ սա միայն նախնական գնահատական է, որը հիմնված է աղբյուրներից ստացված տվյալների վրա: Հաշվի առնելով ինտերնետի լիակատար անջատումը և երկրում ազատ լրատվամիջոցների բացակայությունը՝ զոհերի տվյալների հավաքագրումը և ստուգումը չափազանց դժվար է:
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի
