Եվրախորհրդարանի բանաձևը Բաքվի դեմ. ազատել ՀՀ-ի կապերի մեջ մեղադրվող Սամեդովին և Աբիլովին, բոլոր քաղբանտարկյալներին, դադարեցնել բռնաճնշումները

Եվրոպական խորհրդարանը բանաձև է ընդունել Ադրբեջանում քաղբանտարկյալների և գիտնականների ձերբակալությունների սրվող խնդրի վերաբերյալ։ Դեկտեմբերի 18-ին ընդունված փաստաթղթում նշվում է, որ քաղաքական դրդապատճառներով կալանավորված անձանց թիվը 2025 թվականի սկզբից ի վեր արագորեն աճել է՝ հասնելով գրեթե 400-ի, գրում են ադրբեջանական լրատվամիջոցները։

Բանաձևում նշվում է, որ Ադրբեջանում անարդարացիորեն կալանավորվածների թվում են հասարակական ակտիվիստներ, ընդդիմության առաջնորդներ, լրագրողներ, ինչպես նաև վերջերս՝ երկրից դուրս բնակվող գիտնականներ և քննադատներ։ Եվրոպական խորհրդարանն այս աճը գնահատում է որպես քաղաքական դրդապատճառներով ձերբակալությունների ընդլայնում և կոչ է անում իշխանություններին վերջ դնել բռնաճնշումների ընդհանուր մթնոլորտին։

Փաստաթղթում հատկապես ընդգծվում է երկու գիտնականների մասին։ Նշվում է, որ Պրահայի Չարլզի համալսարանի դոկտորանտ Բահրուզ Սամեդովը և «Թալիշ ազգային ակադեմիայի նորություններ» պարբերականի գլխավոր խմբագիր, էթնիկ հետազոտող Իքբալ Աբիլովը կալանավորվել են կեղծ մեղադրանքներով և դատապարտվել, համապատասխանաբար, 15 և 18 տարի ժամկետով ազատազրկման։ Ըստ բանաձևի՝ Աբիլովի գործում հիմնական ապացույցը նրա նամակագրությունն էր հայ գիտնականի հետ, որը նրա գործընկերները համարում են ազգագրական հետազոտությունների վերաբերյալ օրինական գիտական ​​համագործակցություն։ Բահրուզ Սամեդովի գործում ընդգծվում է, որ հանրությանը որևէ համոզիչ ապացույց չի ներկայացվել։

Եվրախորհրդարանը նշում է, որ երկու դատավարություններն էլ անցկացվել են դռնփակ, անկախ դիտորդներին թույլ չի տրվել մուտք գործել, ինչը լրջորեն խաթարում է արդար դատաքննության իրավունքը, իրավական գործընթացի պատշաճ կիրառումը և անմեղության կանխավարկածը։ Այն նաև ընդգծում է նշանակված պատիժների խստությունը։

Բանաձևը հիշեցնում է, որ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների փորձագետները կոչ են արել անհապաղ ազատ արձակել երկու հետազոտողներին և լուրջ մտահոգություններ են հայտնել դատավարությունների միջազգային արդար դատաքննության չափանիշներին համապատասխանության վերաբերյալ։

Եվրոպական խորհրդարանը նաև նշում է Ադրբեջանի ընդդիմադիր «Ժողովրդական ճակատ» կուսակցության նախագահ Ալի Քերիմլիի ձերբակալությունը՝ «հեղաշրջման» մեղադրանքով, խստորեն դատապարտում է այս ձերբակալությունը և կոչ է անում անհապաղ ազատ արձակել նրան։ Հաստատությունը գնահատում է սա որպես միջադեպ, որը տեղի է ունեցել Ադրբեջանում ավտորիտար գործելակերպի ամրապնդման ֆոնին։

Բանաձևը պահանջում է, որ Ադրբեջանի իշխանություններն անհապաղ և անվերապահորեն ազատ արձակեն Բահրուզ Սամեդովին և Իգբալ Աբիլովին և հանեն նրանց դեմ բոլոր քրեական մեղադրանքները: Ավելի լայն առումով, Եվրոպական խորհրդարանը կոչ է անում դադարեցնել քննադատների, լրագրողների, հասարակական ակտիվիստների, ընդդիմության առաջնորդների և գիտնականների նկատմամբ հետապնդումներն ու ճնշումները, ինչպես նաև ազատ արձակել բոլոր քաղբանտարկյալներին:

Բանաձևը հանձնարարում է Եվրախորհրդարանի նախագահին փաստաթուղթն ուղարկել Եվրամիության Խորհրդին, Եվրոպական հանձնաժողովին, ԵՄ արտաքին քաղաքականության ղեկավարությանը, անդամ պետություններին, ինչպես նաև Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահին, կառավարությանը և Միլլի Մեջլիսին։

Տեղի մարդու իրավունքների պաշտպանների հաղորդագրությունների համաձայն՝ Ադրբեջանում ներկայումս կա մինչև 400 քաղբանտարկյալ։ Սակայն Ադրբեջանի կառավարությունը, ընդհանուր առմամբ, հայտարարում է, որ երկրում ոչ ոք չի ձերբակալվում քաղաքական գործունեության համար, այլ միայն հանցավոր արարքների համար։

Բահրուզ Սամեդովը 2025 թվականի հունիսին դատապարտվել է 15 տարվա ազատազրկման՝ «պետական ​​դավաճանության» մեղադրանքով։ Սամեդովը մեղադրվել է, իբր, Հայաստանի հետախուզական գործակալությունների հետ համագործակցելու մեջ։

Իքբալ Աբիլովը 2025 թվականի մայիսին դատապարտվել է 18 տարվա ազատազրկման՝ «պետական ​​դավաճանության» և «էթնիկ ատելություն հրահրելու» մեղադրանքներով։ Գիտնականը հայտնի է թալիշների լեզվի, պատմության և մշակույթի պահպանման ուղղությամբ աշխատանքով։ Նրան նույնպես մեղադրում են, իբր, ՀՀ-ի հետ գործակցելու մեջ։ Երկուսն էլ հերքում են մեղադրանքները՝ հայտարարելով, որ իրենց ձերբակալությունները քաղաքական դրդապատճառներ ունեն։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի