Վանի հայկական եկեղեցիներն ու մշակութային ժառանգությունը ոչնչացման վտանգի տակ են

Վանում բազմաթիվ պատմական հուշարձաններ գտնվում են փլուզման վտանգի տակ՝ անտեսված վիճակի պատճառով։ Օրինակ՝ Վանի Բաշկալե շրջանի հայկական 1700-ամյա Սուրբ Բարդուղիմեոս եկեղեցին առանձնանում է որպես պատմական հոյակերտ կառույց, սակայն տարիներ ի վեր անտեսված լինելու և անփութության պատճառով մեծ վնասներ է կրել։

Վանա լճի եզակի տեսարանով 700-ամյա Սուրբ Թովմասի հայկական վանքը նույնպես նմանատիպ ճակատագիր ունի։ Վանի Գևաշ շրջանում գտնվող այս պատմական կառույցը մեծ մասամբ անմխիթար վիճակում է։ Անտեսվածության, գանձ որոնողների գործողությունների պատճառով անհետացման վտանգի տակ գտնվող վանքը վերականգնման և պահպանման կարիք ունի։

Գարմրավանքը, որը հայտնի է որպես Կարմիր եկեղեցի, կառուցվել է 10-րդ դարում Վասպուրականի Գագիկ I թագավորի կողմից: Պատմական Հայ առաքելական վանքը դեռևս կրում է հին պատմության հետքերը: Այնուամենայնիվ, կառույցը նաև զգալի վնաս է կրել գանձ որոնողների կողոպուտների և անփութության պատճառով:

Զբոսաշրջության ոլորտի թուրք փորձագետ Մուրատ Բեյազը խստորեն քննադատել է պատմական կառույցների նկատմամբ հետաքրքրության պակասը։

«Եթե ​​այս պատմական կառույցները կառուցողները կարողանային տեսնել դրանց ներկայիս վիճակը, մեզ ոչինչ չէին ունենա ասելու։ Մենք չենք հարգել ժողովրդի աշխատանքն ու պատմությունը։ Վանի զբոսաշրջությունը լճացել է 20 տարի։ Մենք չենք կարողացել բացել հայկական վանքերը զբոսաշրջության համար։ Դրանք բոլորն ավերվել են գանձ որոնողների կողմից։ Մենք չենք պաշտպանում մեր մշակութային ժառանգությունը»,- ասել  է նա։

Բեյազը նաև նշել է, որ Վանի ամրոցի վերականգնողական աշխատանքները դանդաղ են ընթանում։

«Եթե այս կառույցները վերանորոգվեին, զբոսաշրջիկը հեշտությամբ կարող էր վեց կամ յոթ օր անցկացնել Վանում։ Այս հուշարձանները շտապ վերականգնման կարիք ունեն»,- հավելել է նա։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի