Բրիտանիայի ԱԳ նախարարի՝ Ադրբեջանի կողմից Արցախի գրավումն «ազատագրում» անվանելու հայտարարությունը սկանդալ է առաջացրել

Մեծ Բրիտանիայի ԱԳ նախարար Դեյվիդ Լեմմիի հայտարարությունը, որում նա Ադրբեջանի կողմից Արցախի գրավումն անվանել էր «ազատագրում», քննադատության է ենթարկվել․ այն որակվել է որպես «անզգա» և անգրագետ», գրում է GBnews-ը։

Նշվում է, որ նրա տեսակետը, որ Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանն «ազատագրվել է», հակասում է բրիտանական կառավարության պաշտոնական դիրքորոշմանը։

Հիշեցնենք, որ Լեմմին Substack օնլայն հարթակում հոդված է հրապարակել՝ «Միացյալ Թագավորություն և Միացյալ Նահանգներ․ միավորված Ուկրաինայի համար» վերնագրով, որտեղ ներկայացնում է ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենի հետ Ուկրաինա այցը։ Հրապարակման մեջ Լեմմին նաև աջակցություն է հայտնել Արցախում Ադրբեջանի իրականացրած ռազմական ագրեսիային ու էթնիկ զտմանը։

«Նույն ազդեցությունը նկատելի է Ռուսաստանի հարևանների մոտ։ Կենտրոնական Ասիայի պետությունները գնալով ավելի ու ավելի են նայում դեպի արևելք և հարավ: Ադրբեջանը կարողացել է ազատագրել 1990-ականների սկզբին կորցրած տարածքները։ Վրաստանն ու Մոլդովան համագործակցում են ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի հետ»,- նշել էր բրիտանացի պաշտոնյան։

GBNews-ը հիշեցնում է, որ անցյալ սեպտեմբերին Մեծ Բրիտանիայի բարձրաստիճան դեսպանը քննադատել է Ադրբեջանի կողմից ուժի կիրառումն այն բանից հետո, երբ բռնությունները վերսկսվեցին Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանի շուրջ: Նայլ Հոլանդն ասել է, որ Ադրբեջանի կողմից ուժի կիրառումն անընդունելի է, նաև վերահաստատել, որ Բրիտանիան կոչ է արել դադարեցնել կրակը երկարատև հակամարտությունում։

ԵԱՀԿ-ում Միացյալ Թագավորության պատվիրակության ղեկավար Հոլանդը քննադատել է Ադրբեջանի որոշումը՝ տարածաշրջանում ռազմական գործողություններ սկսելու բռնությունների դադարից հետո:

Նշվում է, որ 2020 թվականի ներխուժումն ուղեկցվել է մի քանի պատերազմական հանցագործություններով, այդ թվում՝ ադրբեջանական ուժերի կողմից սպանված երկու տարեց տղամարդկանց գլխատմամբ, որը նկարահանվել և տարածվել է համացանցում։ Ադրբեջանական ներխուժումը Միջազգային քրեական դատարանի նախկին գլխավոր դատախազի կողմից որակվել է որպես Լեռնային Ղարաբաղի հայերի էթնիկ զտում և Հայոց երկրորդ ցեղասպանություն:

Ֆրեդերիկ Ա.Ուիթնիի պրոֆեսոր և Սենթ Ջոնի համալսարանի իրավաբանական դպրոցի Մաթոնի իրավունքի և կրոնի կենտրոնի տնօրեն Մարկ Մովսեսյանն ասել է, որ ցնցված է Լեմմիի հայտարարությունից:

«Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի «ազատագրման» մասին ԱԳ նախարարի անդրադարձը ցնցող կոպիտ է և անգրագետ։ Իրականում ուղիղ մեկ տարի առաջ Բաքուն էթնիկ զտում է իրականացրել 120 հազար քրիստոնյա հայ բնակիչ ունեցող տարածաշրջանում՝ խախտելով Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումը։ Բացի այդ, Լեմմիին թվում է, թե Ադրբեջանը, ինչպես և Ուկրաինան, փորձում է ազատվել ռուսական գերիշխանությունից: Իրականում Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը ռազմավարական գործընկերներ են, իսկ Ադրբեջանը Ղարաբաղի էթնիկ զտում իրականացրել է ռուսական համաձայնությամբ»,- ասել է նա։

Լրատվամիջոցը նշում է, որ այս արտահայտությունը լայն դիվանագիտական ​​մտահոգություններ է առաջացրել Երևանում, և հայ պաշտոնյաները պարզաբանումներ ստանալու համար դիմել են Մեծ Բրիտանիայի ԱԳՆ-ին:

Մեծ Բրիտանիայում ՀՀ դեսպան Վարուժան Ներսիսյանը, ըստ տեղեկատվության, շտապ պատասխան է փնտրում Լոնդոնում Արտաքին գործերի, համագործակցության և զարգացման գերատեսչությունից։

Երևանում բնակվող լրագրող Անուշ Ղավալյանը, որը նախկինում աշխատել է Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանում, ասել է, որ ապշած է Լեմմիի «ազատագրման պատմությունից»․

«Մեկ տարի առաջ Ադրբեջանն ավարտեց էթնիկ և կրոնական զտումները Լեռնային Ղարաբաղում։ Ամիսներ տևած շրջափակումից և խաղաղ բնակչության վրա վերջնական զինված հարձակումից հետո Բաքուն ստիպեց նրանց լքել իրենց տները։ Էթնիկ զտումներին հաջորդեց մշակութային ժառանգության զանգվածային ոչնչացումը՝ այդպիսով հողից ջնջելով հայկական հետքերը»,- ասել է նա։

Բրիտանացի պատգամավոր Ալիսիա Քիրնսն էլ Լեմմիին հորդորել է պարզաբանել իր դիրքորոշումը։

«Խոսքերը կարևոր են՝ որպես արտաքին գործերի նախարար, հատկապես, երբ կարծիք է արտահայտվում հակամարտության մասին: Մեծ Բրիտանիայի վաղեմի քաղաքականությանը հակասող բլոգում գրվածը լիովին անտեղի է և կասկածի տակ է դնում արտաքին գործերի նախարարի դատողությունը։ Դեյվիդ Լեմմին հրատապ կարիք ունի հստակեցնելու կառավարության քաղաքականությունը Լեռնային Ղարաբաղի հարցում։ Սա լուրջ խնդիր է՝ ավելի քան 100,000 մարդ ստիպված է եղել լքել իրենց տները։ Պահպանողական կուսակցությունը կարծում է, որ Ադրբեջանին և Հայաստանին խրախուսելը՝ կնքել պատմական խաղաղության պայմանագիր, դիվանագիտական ​​առաջնահերթություն է՝ հնարավորություն ընձեռելով տեղահանված էթնիկ հայերի անվտանգ վերաբնակեցումը Լեռնային Ղարաբաղում»,- նշել է։

Մեծ Բրիտանիայի ԱԳՆ-ն իր հերթին հայտարարություն է հրապարակել, որում ասվում է. «Մեծ Բրիտանիան աջակցում է ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությանը և խրախուսում է երկու կողմերին՝ ներգրավվել բովանդակալից երկխոսության մեջ։ Մենք կշարունակենք աջակցել տարածաշրջանում կայուն խաղաղությանն ուղղված նրանց հանձնառությանը»:

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի