ՍԴ-ն մերժել է ընդդիմության կողմից ներկայացված՝ «Քրեական պատասխանատվությունից ազատելը գործուն զղջալու հիմքով» հոդվածի մասով դիմումը

ՀՀ Սահմանադրական դատարանը որոշում է կայացրել մերժել ընդդիմադիր պատգամավորների՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 81-րդ հոդվածի 1.1-ին, 1.2. և 1.3-րդ մասերի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը որոշելու վերաբերյալ գործի քննությունը։ Աշխատանքային որոշումը ստորագրել է ՍԴ նախագահ Արման Դիլանյանը։

ԱԺ «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» խմբակցությունների պատգամավորները նախորդ ամսվա սկզբին դիմել էին Բարձր դատարան՝ վիճարկելու Քրեական օրենսգրքի՝ «Քրեական պատասխանատվությունից ազատելը գործուն զղջալու հիմքով» վերտառությամբ 81-րդ հոդվածում վիճարկվող իրավական նորմերը։

Ըստ նոր իրավակարգավորումների՝ եթե անձն առաջին անգամ է հանցանք կատարել, ապա կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նրա կատարած արարքը ոչ մեծ կամ միջին ծանրության արարք է, և նա համագործակցում է քրեական հետապնդման մարմինների հետ, չի վիճարկում իրեն մեղսագրվող արարքը, վնաս պատճառած լինելու դեպքում հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Նախատեսվում է գործուն զղջալու ինստիտուտը բացառիկ դեպքերում կիրառելի դարձնել նաև ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների մասով:

Նախագծի քննարկման ժամանակ ընդդիմությունն իր առարկությունը հայտնեց խորհրդարանում՝ պատճառաբանելով, որ այս կարգավորումը հստակ հակասում է քրեական արդարադատության հիմնարար սկզբունքներին, և եթե նախագիծն ընդունվի, իրենք կդիմեն ՍԴ։ Նախագիծն ընդունվեց, ընդդիմությունն էլ կատարեց իր խոստումը։

ՍԴ ներկայացված դիմումում ընդդիմության կողմից վիճարկվող դրույթները խնդրահարույց են գնահատվել հանրային իշխանության բազմաթիվ շահագրգիռ մարմինների կողմից:

«Օրենսդիրը նման իրավական անորոշության պայմաններում իրավասու իրավակիրառ մարմնին հնարավորություն է ընձեռել պարզապես գործուն զղջալու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատել մարդու այնպիսի հիմնարար արժեքների դեմ ուղղված հանցանքներ կատարած անձանց, ինչպիսիք են կյանքը, արժանապատվությունը, ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, անձնական ազատությունը, խոշտանգման, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի արգելքը և այլն»,- ներկայացված դիմումում պատճառաբանել են ընդդիմադիր պատգամավորները։

Սահմանադրական դատարանը որոշման պարզաբանման մեջ պարբերաբար հղում է կատարում խմբակցությունների դիմումին՝ նշելով՝ դիմողը գտնում է, որ վիճարկվող նորմերը ստեղծում են ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործությունների վերաբերյալ վարույթները նախաքննության փուլում ավարտելու հնարավորություն և դրանով մինչդատական վարույթ իրականացնող անձանց մոտ ձևավորում են այդպիսի գործերն արագ քննելու և «ավելորդ» չծանրաբեռնվելու նախատրամադրվածություն, որով խախտում են տուժողի արդյունավետ դատական պաշտպանության և արդար դատաքննության իրավունքները:

Բարձր դատարանը, մոտ մեկ ամիս քննելով դիմումը, հղում կատարելով «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետին՝ որոշում է կայացրել գործի քննությունն ամբողջությամբ մերժել։ ՍԴ-ի դիտարկմամբ՝ առաջադրված հարցերը ենթակա չեն Սահմանադրական դատարանին:

«Սահմանադրական դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Բարձր դատարանի առջև նման հարցեր բարձրացնելն իր բնույթով վկայում է սահմանադրաիրավական բովանդակություն ունեցող վեճի բացակայության, ուստի սահմանադրական վերահսկողության առարկա չլինելու մասին»,- պատճառաբանում է ՍԴ-ն։

Բացի այդ՝ Սահմանադրական դատարանը եզրահանգել է, որ դիմողի դատողությունները որևէ կերպ պատճառաբանված չեն, հիմնված են խիստ վերացական ենթադրությունների, իրավակիրառ պրակտիկայում հնարավոր հակասական մեկնաբանության և կիրառման վրա, ուստի ենթական են մերժման։

Ռոզա Վարդանյան