Էրդողանը դժվար թե ընտրությունների արդար երկրորդ փուլ թույլ տա․ անդրադարձ

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հաղթանակ է տարել մայիսի 14-ին՝ նախագահական ընտրություններում հավաքելով ձայների 49,5 տոկոսը՝ մի փոքր պակաս երկրորդ փուլից խուսափելու համար պահանջվող մեծամասնությունից։ Այնուամենայնիվ, նրա իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը (AKP), 2018 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների համեմատ, կորցրել է ձայների ավելի քան 7 տոկոսը։ Քանի որ ընտրությունների դինամիկան մնում է անփոփոխ, շատերը կասկածում են երկրորդ փուլում փոփոխության հեռանկարներին: Այս մասին ասվում է Turkish Minute-ի անդրադարձում։

Նշվում է, որ ընտրությունների գիշերը շատերը սկսել են մեղադրել Գերագույն ընտրական խորհրդին (YSK), գլխավոր ընդդիմադիր Ժողովրդահանրապետական կուսակցության (CHP) հայտնի գործիչներին և որոշ լրագրողների ու լրատվամիջոցների ընտրությունների արդյունքները մանիպուլացնելու համար՝ Էրդողանին նախագահ պահելու նպատակով։ Թե՛ տեղական, թե՛ միջազգային դիտորդները վերջին տասնամյակում զեկուցել են, որ ընտրությունները Թուրքիայում ազատ և արդար չեն անցել։

Թուրք ընտրողները վերադառնալու են ընտրատեղամասեր մայիսի 28-ին՝ նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլի համար, քանի որ ինչպես Էրդողանը, այնպես էլ նրա ընդդիմադիր մրցակից Քեմալ Քըլըչդարօղլուն չեն ապահովել հաղթելու համար անհրաժեշտ 50 տոկոսը։

Լրատվամիջոցը նշում է, որ ԱԶԿ-ն 2014 թվականի տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններից հետո բախվել է բազմաթիվ մեղադրանքների՝ ընտրակեղծիքների և բռնությունների համար: Էրդողանի ԱԶԿ-ի կողմից, իբր, կիրառված մարտավարությունը ներառում է սոցհարցումների մանիպուլյացիա, քվեաթերթիկների լցոնում, կրկնակի քվեարկություն, վստահված անձանց քվեարկություն, պետական Anadolu գործակալության միջոցով ԱԶԿ-ի հաղթանակի վաղաժամ հայտարարում և սոցիալական մեդիայի սահմանափակումներ: Ամեն դեպքում, ըստ հրապարակման, ընդդիմադիր կուսակցությունները ռազմավարական միջոցներ են կիրառում նման մանիպուլյացիաների դեմ։ Բացի այդ, Քըլըչդարօղլուն մայիսի 14-ին կայանալիք նախագահական և խորհրդարանական ընտրություններից առաջ նաև Ռուսաստանին էր մեղադրել ապատեղեկատվություն տարածելու և միջամտության մեջ։

Թուրքական մի քանի լրատվամիջոցներ էլ, որոնք սովորաբար քննադատում են Էրդողանի ԱԶԿ-ին, ինչպես, օրինակ, Sözcü TV-ն և Halk TV-ն, քննադատության են ենթարկվել պետական Անադոլու գործակալության տրամադրած տվյալների օգտագործման համար, որը մեղադրվում է Էրդողանի ձայները քվեների հաշվարկի առաջին ժամերին ուռճացնելու մեջ: Վտարանդի լրագրող Սաիդ Սաֆան պնդում է, որ որոշ գործիչներ, որոնք սովորաբար քննադատում են Էրդողանի վարչակազմը, մանիպուլացրել են ընտրությունները հօգուտ իշխող դաշինքի։

Քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության (HDP) նախկին համանախագահ Սելահաթթին Դեմիրթաշը, որը 2016 թվականից բանտարկված է, իշխող դաշինքին մեղադրել է ձայների կեղծման մեջ։ Նրա խոսքով՝ ԱԶԿ-ի և MHP-ի շատ անդամներ քվեատուփերի հանձնաժողովներում ներկայացել են որպես ընդդիմադիր կուսակցության դիտորդներ՝ նպատակ ունենալով փոխել ձայները հօգուտ  իշխող դաշինքի: Դեմիրթաշը նաև պնդում է, որ ներքին գործերի նախարար Սուլեյման Սոյլուն ստեղծել է թվային կենտրոն՝ ձայները մանիպուլացնելու համար։

Մեղադրանքներ են հնչում, որ ընտրական հանձնաժողովը կեղծել է ձայների հաշվարկն Էրդողանի օգտին՝ նույնիսկ ընդդիմադիր Կանաչ ձախ կուսակցության ձայները վերագրելով MHP-ին և դրանով իսկ ավելացնելով ծայրահեղ ազգայնական թեկնածու Սինան Օղանի քվեները։

Հաշվի առնելով Էրդողանի վերահսկողությունը հիմնական պետական հաստատությունների նկատմամբ և ազդեցիկ գործիչների հետ նրա կոալիցիան՝ մտավախություն կա առաջիկա ընտրությունների երկրորդ փուլում հնարավոր խախտումների հետ կապված: Քննադատները մտահոգված են, որ Էրդողանը և նրա դաշնակիցները կարող են փորձել կեղծել ձայները՝ իշխանությունը պահպանելու համար։

Էմմա Չոբանյան