Բողոքի ակցիա՝ ընդդեմ ՀԱՊԿ-ի․ Երևանում Պուտինն ու Լուկաշենկոն հայանպաստ քայլ կանե՞ն. ՏԵՍԱՆՅՈւԹ

44-օրյա պատերազմից հետո առաջին անգամ՝ նոյեմբերի 23-ին, Հայաստան կժամանեն Վլադիմիր Պուտինը, ինչպես նաև ՀԱՊԿ անդամ մյուս պետությունների ղեկավարները՝ կազմակերպության խորհրդի նիստին մասնակցելու համար։  Նիստի օրակարգային հարցերից մեկը սեպտեմբերյան մարտերից Հայաստանին հետո օգնություն տրամադրելու համատեղ միջոցառումներն են։ Ռազմակա՞ն, թե՞ քաղաքական օգնության հարցն է քննարկվելու, մանրամասներ չկան։

Անվտանգության երաշխավոր համարվող ՀԱՊԿ գործընկերներին Հայաստանը դեռ սեպտեմբերին էր դիմել Ադրբեջանի ռազմական հանցագործություններին քաղաքական գնահատական տալու և օկուպացված տարածքներն ազատագրելու հարցով։ Կազմակերպությունը, որտեղ որոշիչ դեր ունի Ռուսաստանը, հոկտեմբերի 28-ին Հայաստանի դիմումի հիման վրա հրավիրված նիստում որևէ աջակցություն տրամադրելու որոշում չէր կայացրել՝ հարցը տեղափոխելով նոյեմբերին կայանալիք նիստի օրակարգ։

1996-1999 թվականներին ՀԱՊԿ-ում ՀՀ ներկայացուցիչ, քաղաքագետ Ստեփան Գրիգորյանի խոսքով՝ Ռուսաստանն ու Հայաստանի հետ միայն փաստաթղթերով դաշնակցային հարաբերություններ ունեցող ՀԱՊԿ պետությունները իրենց դիրքորոշումը ոչ միայն չեն փոխել, այլև լեգիտիմացրել են Ադրբեջանի հարձակումները Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի վրա։

Հիշեցնենք՝ հոկտեմբերի 28-ին կայացած նիստում Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն, անթաքույց պաշտպանելավ ադրբեջանական կողմի շահերը, կոշտ էր արձագանքել Երևանի օգնության դիմումին։ Արդեն ավելի քան 28 տարի Բելառուսի նախագահի պաշտոնը զբաղեցնող Լուկաշենկոն հայտարարել էր, որ «Ալիևն իրենց մարդն» է։ Նոյեմբերի 23-ին կայանալիք նիստում ՀԱՊԿ խորհրդի նախագահությունը ռոտացիոն կարգով անցնելու է հենց Բելառուսին։ Քաղաքագետի խոսքով՝ սա Հայաստանի համար բացասական ազդեցություն է ունենալու։

Հայաստանում Պուտինին և Լուկաշենկոյին կդիմավորեն բողոքի ակցիաներով։ Քաղհասարակության ներկայացուցիչները ՀԱՊԿ-ի և անդամ երկրների, հատկապես՝ Ռուսաստանի Դաշնության, Բելառուսի ղեկավարների դիրքորոշումները դավաճանական են համարում հիմնադիր անդամ պետության՝ Հայաստանի Հանրապետության հանդեպ։

«Ո՛չ ՀԱՊԿ-ին» նախաձեռնության անդամ Ռուբեն Մեհրաբյանի խոսքով՝ որևէ մեկը չի կարող երաշխավորել, որ Ռուսաստանն ու անդամ մյուս պետությունները տվյալներ չեն փոխանցել Ադրբեջանին, որոնք կարող էին վճռորոշ լինել պատերազմների ժամանակ։ Նոյեմբերի 23-ին Ազատության հրապարակում իրականացվող ակցիայով, ըստ Մեհրաբյանի, ոչ միայն հայտնելու են իրենց դժգոհությանը Ռուսաստանի կողմից ստանձնած դաշնակցային պարտավորությունների չկատարմանը, այլև ՀՀ իշխանություններին կոչ են անելու ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու գործընթաց սկսել։

Հայաստանում ռուս-ուկրաինական պատերազմից հետո իշխանությունների կողմից պարբերաբար խոչընդոտվում են հակակրեմլյան բողոքի ակցիաները։ Արդյո՞ք քաղհասարակության ներկայացուցիչները մտավախություն չունեն, որ այս հավաքը ևս կխոչընդոտվի։

Հայաստանում դժգոհություններ կան նաև, որ Ռուսաստանն Ադրբեջանին միլիարդավոր դոլարների հարձակողական զենք և սպառազինություն է վաճառում՝ խախտելով տարածաշրջանում ռազմական բալանսը, որը նպաստեց ու նպաստում է ադրբեջանական ագրեսիաների իրականացմանը։ Միջազգային խաղաղության ուսումնասիրության ինստիտուտի 2011-2020 թվականների ընթացքում Ռուսաստանն ու Բելառուսն Ադրբեջանին մատակարարել են նրա ներմուծած զենքերի 67.2%-ը։

Վլադիմիր Պուտինի այցի մասին հայտնի դառնալուց հետո Factor TV-ն սոցիալական ցանցերում հարցում էր անցկացրել՝ արդյո՞ք, քաղաքացիները կարծիքով, ՌԴ նախագահի այցը կարող է դրական ազդեցություն ունենալ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների և սահմանային իրավիճակի կայունացման հարցում․ հարցմանը մասնակցած 7 հազարից ավելի քաղաքացիների 73 տոկոսը նշել է, որ որևէ դրական փոփոխություն չի լինի, իսկ 16 տոկոսը կարծում է, որ հնարավոր են ժամանակավոր լուծումներ։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Նարեկ Կիրակոսյան