Եթե ՀՀ-ում հեղափոխություն լինի, ապա այն հաստատ չի լինի թավշյա. Ֆյոդոր Լուկյանով

Թե ինչպես են Ռուսաստանում ընկալվում Երևանում ու Հայաստանի այլ քաղաքներում Սերժ Սարգսյանի վարչապետության դեմ օրեր շարունակ չդադարող քաղաքացիական անհնազանդության ակցիաները Factor.am-ը զրուցել է «Ռուսաստանը համաշխարհային քաղաքականության մեջ» ամսագրի գլխավոր խմբագիր, Ռուսաստանի պաշտպանության ու արտաքին քաղաքականության խորհրդի նախագահ, «Վալդայ» միջազգային ակումբի գիտական տնօրեն Ֆյոդոր Լուկյանովի հետ:

-Պարոն Լուկյանով, ինչպե՞ս են Ռուսաստանում ընկալվում Հայաստանում տեղի ունեցող քաղաքացիական անհնազանդության ակցիաները:

-Հայաստանի մասին իմ պատկերացումներից կարող եմ դատել, որ Ձեր երկրի քաղաքական մշակույթն իր մեջ ներառում է ակտիվ հանրային քաղաքականության  էլեմենտներ: Այն ուղղակի Հայաստանի քաղաքական մշակույթի անբաժանելի մասն է, և պարբերաբար կրկնվող երևույթ է: Այժմ մենք դրա հերթական դրսևորումներից մեկի ականատեսն ենք: Չեմ կարծում, որ սա կարող է ինչ-որ լուրջ հետևանքների հանգեցնել:

-Հայաստանում ընդդիմության առաջնորդները, ի դեմս Նիկոլ Փաշինյանի, արդեն հայտարարել են «թավշյա հեղափոխության» սկզբի մասին: Հնարավո՞ր են հեղափոխական զարգացումներ:

-Չգիտեմ, սակայն կարող եմ ասել, որ այժմ «թավշյա հեղափոխությունների» ժամանակն անցել է և լրիվ այլ իրավիճակ է: «Թավշյա հեղափոխությունների» կամ նման կարգի սոցիալ-քաղաքական ընդվզումների պիկը 2000-ակաների կեսերին էին, երբ բավականին շատ էին հաջողված ու չհաջողված նման մասսայական իրադարձությունները: Այնուհետև ամեն ինչ սկսեց փոխվել: Կարելի է Ուկրաինայի օրինակով տեսնել, թե ինչպես տրանսֆորմացվեց բողոքի կառուցվածքն ու բնույթը: 2004 թ.-ի և 2014 թ.-ի ուկրաինական ճգնաժամերի միջև տարբերությունները շատ-շատ են: Եթե 2004 թ.-ի բողոքի ակցիաները մեծ խեղկատակություն էին հիշեցնում, որն ունեցավ քաղաքական հետևանքներ, սսկայն առանց լուրջ կորուստների անցավ, բայց 2014թ.-ի Մայդանի իրադարձություններն արյունոտ դրամա էին և հանգեցրին պատերազմի:

Սա պայմանավորված էր ոչ միայն այն հանգամանքով, որ փոխվել էր Ուկրաինան, այլ նաև մեծ դեր խաղաց միջազգային հարթությունում խաղի կանոնների խստացումը: Այժմ, իմ կարծիքով Լիբիայում ու Սիրիայում պատերազմների հանգեցրած «արաբական գարնան» և ուկրաինական Մայդանի ֆոնին «թավշյա հեղափոխությունների» մոդելն ակտուալ չէ: Հեղափոխություններն այժմ ոչ մի կերպ թավշյա չեն: Եթե դրանք տեղի են ունենում, ապա շատ կոշտ մեթոդներ են կիրառվում: Մյուս կողմից՝ պետությունների ղեկավարներն էլ, աչքի առաջ ունենալով վերոնշյալ արյունալի իրադարձությունները, ամեն ինչ անում են հեղափոխություններ թույլ չտալու համար:  

-Կարծում եք, եթե Հայաստանում էլ տեղի ունենան հեղափոխական գործընթացներ, ապա դրանք անպայման կուղեկցվեն արյունալի իրադարձություններո՞վ:

-Գուցե, սակայն ես կարծում եմ, որ Հայաստանում ոչ մի հեղափոխական գործընթաց տեղի չի ունենա: Այն, ինչ ես ներկայացրեցի, վերաբերում էր միջազգային պրակտիկային, հանրահայտ դեպքերին, ոչ թե կոնկրետ Հայաստանին: Սակայն, եթե ինչ-որ մեկին հաջողվի ինչ-որ կերպ իրավիճակը Հայաստանում ապակայունացնել, ապա Հայաստանում թավշյա ոչինչ չի լինելու, հատկապես, որ երկիրը փաստացի պատերազմի մեջ է: Ի՞նչ թավշյա հեղափոխության մասին է խոսքը:

-Ինչպե՞ս է ընկալվում Ռուսաստանում  ՀՀ-ում իրավիճակի հնարավոր ապակայունացումը կամ հեղափոխությունը, ի՞նչ ազդեցություն այն կունենա տարածաշրջանի վրա:

-Պատասխանը պարզ է: Ազդեցությունը բացասական կլինի: Ռուսաստանում միայն բացասական կդիտարկվի տարածաշրջանում իրավիճակի հնարավոր ապակայունացման հեռանկարը, քանի որ այն մեծ նշանակություն ունի Մոսկվայի համար: Հայաստանը հատկապես միջազգային լարված իրավիճակի պայմաններում գտնվում է շատ մեծ ռիսկի գոտում: Այստեղ միահյուսվում են մի քնաի գործոններ: Առաջինը դա, իհարկե, Ղարաբաղն է, սակայն պետք չէ մոռանալ նաև սիրիական ճգնաժամի ու ընդհանրապես Մերձավոր Արևելքում ոչ կայուն իրավիճակի մասին, որն այդքան էլ հեռու չէ Հայաստանից: Ինչպես նաև կա Իրանի ու ԱՄՆ-ի միջև հակասությունների խորացման հեռանկարը, և այստեղ բացառված չեն ռազմական սցենարները: Անհասկանալի ու անկանխատեսելի է տարածաշրջանում նաև Թուրքիայի պահվածքը: Այսպիսով Հայաստանի շուրջ բոլոր հնարավոր խնդիրները առկա են: Ոստի ներքին իրավիճակի ապակայունացումը կարող է իսկապես լուրջ հետևանքներ ունենալ:

Արշալույս Մղդեսյան