Թուրքիան խոստովանեց՝ հետախուզական ծառայությունը ԼՂ-ում օպերացիաներ է իրականացրել․ ՀՀ-ն սա պիտի օգտագործի․ Հայկ Քոչարյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor TV-ի հարցազրույցը ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի արաբագիտության ամբիոնի վարիչ Հայկ Քոչարյանի հետ

-Օրերս Թուրքիայի փոխնախագահ Ֆուադ Օքթայը խոստովանեց, որ թուրքական հետախուզությունը Արցախյան պատերազմում կատարել է որոշակի դեր, ընդ որում՝ կարևոր դեր, պատմական կարևորության օպերացիաներ է իրականացրել՝ սպասարկելով Թուրքիայի շահերը։ Մենք այդ մասին, իհարկե, գիտեինք, բայց որ իրենք խոստովանեին դա, կարծես առաջին անգամ էր։ Ինչո՞ւ են Թուրքիայում պետական մակարդակով խոստովանում սա և ինչի՞ մասին է ընդհանրապես այս ամենը։

-Ընդհանուր պատկերը՝ տարածաշրջանի տեսանկյունից, երևի թե, հարցը ճիշտ եք բարձրացնում, թե ինչո՞ւ այս պահին, հենց հիմա, որովհետև այդ ամենը պարզ էր, համապատասխան երկրներում համապատասխան ծառայություններն ունեին ապացույցներ։ Ես հակված եմ կարծելու, որ ստեղծված իրավիճակում Թուրքիան դա անում է ավելի իր կշիռը բարձրացնելու և իր տիրույթում ներգրավելու այն երկրները, որոնց դիտարկում է իր թուրքական պրոյեկտի իրականացման մաս, որը մեծ կոմունիկացիոն տարածքի միավորում է։ Այդ մեսիջն ավելի շատ իրենց էր ուղղված, որ մենք տեր ենք, մենք մեր գործընկերներին, դաշնակիցներին ամեն ինչով կօգնենք։

-Եվ ունենք հաջողության պատմություններ․․․

-Դե՝ սա հաջողության պատմություն են մատուցում։ Այստեղ կա հնարավորություն հայկական դիվանագիտական տեսանկյունից՝ օգտագործել այս ինքնախոստովանությունները, բայց պետք է ձևակերպված լինի, թե ինչ են ուզում անել։ Ցավոք, դաշտում էլ չի երևում, թե խնդիրն ինչպես է ձևակերպված, սա ինչպես կօգտագործվի։

-Եթե տարածաշրջանային իրադրությանը գանք, Ղարաբաղյան առաջին պատերազմի ժամանակ Հայաստանին հաջողվեց որոշակիորեն չեզոքացնել թուրքական սպառնալիքը՝ այն իմաստով, որ թեև հնչում էին սպառնալիքներ, որ կհարձակվենք, այս պատերազմում Թուրքիան ունեցավ նմանատիպ դերակատարություն։ Թուրք-ադրբեջանական եղբայրության պատճառաբանությունը պարզ է, բայց Դուք մեր աշխատանքի բացթողում սա կհամարե՞ք, թե՞ մենք ուղղակի լծակ չունենք նման դեպքերում։

-Գիտեք՝ միշտ այն դիրքից խոսել, որ ես ոչինչ չեմ կարող անել, եթե այդպիսի դիրքից ես մոտենում խնդիրներին, պետք է ընդհանրապես չմոտենաս խնդիրներին։ Ցանկացած երկիր, ցանկացած մարդ, անհատ հնարավորություն ունի ինչ-որ բան անելու։ Եթե չի արվել, պետք չէ ասել՝ դե՝ ինչ անենք, այդպես էր, ուրեմն։ Աշխարհաքաղաքական իրավիճակները տարբեր էին 1990-ականներին և վերջին պատերազմի ընթացքում։ 90-ականների իրավիճակում այն ժամանակվա իշխանություններին հաջողվել էր արձանագրել, հասկանալ կոնտեքստը և մարտահրավերներին համապատասխան արձագանք ցուցաբերել։ Բայց վերջին շրջանում տեսնում ենք, որ մի քանի գործոն կար՝ համաշխարհային, գլոբալ ծրագրերն էին տարբեր կերպ զարգանում, գերտերությունները՝ հանձին Միացյալ Նահանգների, այլ դիրքավորում ունեին, և այդ փոքր հնարավորությունը Թուրքիան օգտագործեց՝ իր շահերն առաջ տանելու համար։ Մենք կարո՞ղ էինք և պե՞տք է անեինք, այո՛, մենք կարող էինք և պետք է ինչ-որ գործողություններ անեինք։ Պետք է ստեղծեինք հավասարակշռող, չեզոքացնող կամ մինիմալիզացնող որոշակի հարաբերությունների ալգորիթմ։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Ռոբերտ Անանյան