Ինչ են խոսել Փաշինյանն ու Պուտինը․ ապակայունացնող գործընթացների կենտրոնը Մերձավոր Արևելքից սկսում է շարժվել դեպի Անդրկովկաս. Տարասովի անդրադարձը

Ինչպես հայտնել ենք, երեկ Կրեմլում կայացել են Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի առանձնազրույցը և բանակցություններ: Թեմայի շուրջ պաշտոնական հաղորդագրությունները բավականին սեղմ են, և տարբեր երկրների  փորձագետներ փորձում են բացահայտել, թե ինչ կա թաքնված տողատակերում։

Կովկասագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Ստանիսլավ Տարասովը Regnum լրատվականում վերլուծել է հանդիպման մանրամասները։ Անդրադարձը որոշ կրճատումներով ներկայացնում ենք ստորև․

«Դիվանագիտական պրակտիկայի տեսանկյունից սա Փաշինյանի աշխատանքային այցն էր Մոսկվա, որը բացման խոսքում հատուկ նշեց, որ ժամանել է Պուտինի հրավերով և շեշտեց, որ «սա իրենց չորրորդ հանդիպումն է այս տարի:

Կրկին, դիվանագիտական պրակտիկայի տեսանկյունից, մեկ պետության ղեկավարի կողմից մյուս երկիր աշխատանքային այցերը կատարվում են ըստ անհրաժեշտության և միշտ ունենում են նպատակային շեշտադրումներ:

«Մենք մշտական կապի մեջ ենք հեռախոսով, իհարկե, անձնական հանդիպումները միշտ արդյունավետ են` ցանկալի արդյունքի հասնելու համար, – ասել է Պուտինը իր բացման խոսքում:- Հուսով եմ, որ այս անգամ էլ այդպես կլինի: Մենք կխոսենք պաշտոնական և ոչ ֆորմալ պայմաններում, միասին կճաշենք, կքննարկենք ընթացիկ գործերը և կխոսենք հեռանկարների մասին»:

Հիմա հանդիպման նպատակի մասին:

Կրեմլի նախնական հայտարարությունը ցույց է տալիս, որ բանակցությունները նվիրված են Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունների իրականացմանը, ինչպես նաև «կայունության խորացման և տարածաշրջանում կապերի հաստատման հետագա քայլերին»:

Ինչպես տեսնում ենք, բաց երկխոսության այս հատվածում Ռուսաստանի նախագահը ձեռնպահ մնաց իրավիճակի քաղաքական գնահատականներից՝ դրանք թողնելով բանակցությունների փակ հատվածին: Փաշինյանը, սակայն, այլ մարտավարություն ընտրեց. «Շատ կարևոր է, որ դաշնակիցները հաճախ հանդիպեն և խոսեն: Ցավոք, դեռևս անհնար է խոսել մեր տարածաշրջանում իրավիճակի ամբողջական կայունացման մասին, նշել է Հայաստանի վարչապետը: – Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը մնում է չլուծված: Եվ պարզ է, որ հակամարտության լուծման և ընդհանրապես մեր տարածաշրջանում անվտանգության ապահովման գործում առանցքային դեր է խաղում Ռուսաստանը, որը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ է»:

Այսպիսով, մեր կարծիքով, հենց բանակցությունների բաց հատվածում էր, որ Փաշինյանը երկխոսության համատեքստ մտցրեց որոշակի թեմա ՝ համապատասխան «ազդանշան» ուղարկելով Բաքվին և Հայաստանի քաղաքական լսարանին, որը մեծ հետաքրքրությամբ դիտում է ամենաբարձր մակարդակով ռուս-հայկական երկխոսությունը:

Պուտինի հետ Փաշինյանի վերջին հանդիպումը տեղի էր ունեցել այս տարվա հուլիսի 7 -ին Մոսկվայում, քննարկվել էր նաև ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ավարտից հետո տարածաշրջանում տիրող իրավիճակը: Բայց հայ-ադրբեջանական հարաբերություններում բեկում տեղի չունեցավ, այ,լ ընդհակառակը, որոշ ոլորտներում իրավիճակը ընդհանուր առմամբ սկսեց վատթարանալ: «Փափուկ ուժի» փոխարեն Բաքուն սկսեց խոսել Երևանի հետ պատերազմից հետո հարաբերությունների կարգավորման մասին՝ փորձելով առավելագույնը քամել «հաղթանակի էֆեկտից» և արդյունքում սրեց երկու պետությունների միջև սահմանների սահմանազատման խնդիրը:

Սակայն հայկական ուղղությամբ սպասվող քաղաքական առավելությունների փոխարեն նա խնդիրներ շահեց հարևան Իրանի հետ: Եվ ամեն ինչ գնում է նրան, որ տարածաշրջանային հաղորդակցության միջանցքների, այդ թվում ՝ Անդրկովկասի այլ ենթակառուցվածքային նախագծերի ապաարգելափակման վերաբերյալ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի  համաձայնագրում ամրագրված դիրքորոշումները պետք է, այսպես թե այնպես, լուծվեն ՝ հաշվի առնելով Թեհրանի շահերը: Սա հենց այն գործոնն է, որը Ադրբեջանը, Թուրքիան և Ռուսաստանը համատեղ հաշվի չէին առել:

Այժմ Մոսկվան որոշել է պաշտպանել բանակցությունների նոր ձևաչափի ստեղծման գաղափարը` «3 + 3 »-ը (Ռուսաստան, Իրան, Թուրքիա, Հայաստան, Վրաստան, Ադրբեջան): Թբիլիսին արդեն դեմ է արտահայտվել այս նախագծին իր մասնակցությանը: Երևանը ծանր ու թեթև է անում բոլոր դրական եւ բացասական կողմերը `գիտակցելով, որ նոր ձևաչափը, եթե այն ի հայտ գա, կարող է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին դուրս մղել ղարաբաղյան կարգավորումից: Այնպես որ, Փաշինյանի հիշեցումը, որ Ռուսաստանը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրներից է, պատահական չէ:

Նման պայմաններում Մոսկվայում երկխոսությունը Պուտինի և Փաշինյանի միջև պետք է որ հագեցած լիներ, քանի որ ապակայունացնող գործընթացների կենտրոնը Մերձավոր Արևելքից սկսում է շարժվել Անդրկովկաս, սակայն ղարաբաղյան կարգավորման խնդիրը տեղափոխվում է աշխարհաքաղաքական ծայրամաս: Սա, իհարկե, չի գոհացնում Հայաստանին, որը փորձում է տարածաշրջանում արագ զարգացող իրադարձությունները տեղափոխել այն ուղղությամբ, որն իրեն անհրաժեշտ է: Ռուսաստանը նույնպես ստիպված կլինի նոր որոշումներ կայացնել, և, թերևս, Փաշինյանի հետ հանդիպման ժամանակ Պուտինը ինչ-որ բան քննարկել է այս թեմայի շուրջ:

Այստեղ գլխավորը բաց չթողնել այն պահը, երբ Անդրկովկասում շահերի բևեռացումը կաճի, և տարածաշրջանի պետությունները կսկսեն ընտրել նոր աշխարհաքաղաքական ուղենիշներ:

Ի դեպ, Երևան է ժամանել Հնդկաստանի արտգործնախարար Սուբրամանյամ Ջեյշանկարը: Մինչ այդ, տասնամյակներ շարունակ, նման մասշտաբի գերտերությունների կտրուկ շարժումները նկատվում էին միայն Մերձավոր Արևելքում: Հիմա, թերևս, Երևանը, և ոչ միայն նա, ստիպված կլինի լուծել աշխարհաքաղաքական ամենաբարդ հավասարումը՝ ահռելի թվով անհայտներով»,-ասել է Տարասովը: