Քաղաքականություն
22.10.2020 | 19:33Factor.am-ի հարցազրույցը «Մոդուս Վիվենդի» հետազոտական կենտրոնի հիմնադիր-ղեկավար, քաղաքագետ Արա Պապյանի հետ
– Պարո՛ն Պապյան, Նիկոլ Փաշինյանը երեկ հայտարարեց, որ այս պահին Լեռնային Ղարաբաղի հարցը դիվանագիտական լուծում չունի, քանի որ Ադրբեջանը միայն Արցախի կապիտուլյացիային է համաձայն։ Իսկապե՞ս այդչափ անելանելի է իրադրությունը, թե՞ դիվանագիտությունը դեռ իր խոսքը կասի։
– Ցավոք՝ համաձայն եմ, ես կուզեի համաձայն չլինել։ Բայց սրա մասին ես ինքս տարիներ ի վեր ասել եմ, և դա նկատելի էր արդեն 2000-ականների կեսից, երբ Ադրբեջանը սկսեց շատ ավելի նյութական միջոցներ ունենալ, շատ ավելի զենք գնել, իր հռետորաբանությունը փոխվեց, որն արտացոլվում էր քաղաքականության փոփոխության մեջ։ Հիմա, քանի որ Ալիևը մտել է մեծ պատերազմի մեջ, ակնհայտ է, որ իրեն պետք է հաղթանակ, և մեծ հաղթանակ։ Եթե դիվանագիտական ճանապարհով, այսինքն՝ հրադադար, զինադադար կնքվի, և դա տևական լինի, ինքը չի կարողանա արդարացնել այն հսկայական զոհերը և վնասները, որ կրել է։ Բացի այդ, պետք է հաշվի առնել, որ կա մեկ այլ երկիր՝ Թուրքիան, որը շատ ավելի շահագրգռված է, որպեսզի պատերազմը շարունակվի, որովհետև Թուրքիան, որպես գործիք օգտագործելով Ադրբեջանին, իր խնդիրներն է լուծում։ Հետևաբար, ես կարծում եմ՝ քանի դեռ կողմերից մեկը վերջնական ռազմական պարտություն չի կրել, ցավոք, դիվանագիտությունը չի կարող խնդիրներ լուծել։
– Այսինքն՝ այս իրավիճակը, Բաքվի արկածախնդրությունը դեռ երկար է շարունակվելու։
– Երկար չեմ կարող ասել՝ ինչքան, բայց շարունակություն ունենալու է։ Այսինքն՝ սա ոչ թե ժամանակի խնդիր է, այլ իրավիճակային, երբ այնպիսի իրավիճակ ստեղծվի, որ կողմերից մեկը համոզվի, որ այլևս պատերազմն անիմաստ է դառնում։ Բայց հաշվի առնելով, որ երկու կողմերն էլ տրամադրված են բավական հաստատակամ և ունեն ռեսուրսներ, դեռևս կշարունակվի, քանի որ նաև հույս կա, որ երկրորդ, երրորդ երկրները կփորձեն իրենք միջամտել՝ կողմերին խաղաղություն պարտադրելու։
– Խաղաղություն պարտադրելու փորձեր՝ գոնե կրակի դադարեցման նպատակով, եղան։ Սակայն Մոսկվայում ձեռք բերված հրադադարի պայմանավորվածությունը, Բաքվի «ձեռամբ», իրականություն չդարձավ, նույնը եղավ նաև կրակի դադարեցման մասին երկրորդ համաձայնության պարագայում։ Վաղը Զոհրաբ Մնացականյանն ու Ջեյհուն Բայրամովը Վաշինգտոնում են հանդիպումներ ունենալու իրենց ամերիկացի պաշտոնակցի հետ, սակայն՝ առանձին-առանձին։ Ամերիկյան քննարկումներից ի՞նչ ակնկալել այս իրավիճակում։
– Իհարկե՝ հերթական անգամ փորձ կարվի հրադադար կնքելու, ԱՄՆ-ն արդեն իսկ արտահայտվել է, որ ջանքեր պիտի գործադրեն և այլն։ Բայց ես չեմ կարծում, որ եթե ինչ-որ համաձայնության էլ գան, այն պահպանվի, որովհետև բացի նշածս հանգամանքից, որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան չեն ուզում դա տեղի ունենա, այստեղ մեկ երկիր կա՝ Ռուսաստանը։ Մոսկվան ևս շահագրգռված չի, որ Միացյալ Նահանգների միջնորդությամբ հրադադար հաստատվի, որովհետև Ռուսաստանի համար սա շատ մեծ իմիջային կորուստ կլինի։ Ռուսաստանն ամեն ինչ անում է, որպեսզի ցույց տա, որ Հարավային Կովկասի տեր ու տնօրենն ինքն է, թեև, ցավոք, Թուրքիայի պարագայում չի կարողանում դա ցույց տալ։ Թուրքերն ընդհանրապես խորը արհամարհանք են ցուցաբերում Ռուսաստանի նկատմամբ և պնդում են իրենց ուզածը, այն է՝ Ռուսաստանին այս փուլում հավասար կարգավիճակ, որը ո՛չ մեզ, ո՛չ ռուսներին ձեռնտու չէ։ Կարծում եմ՝ նաև Միացյալ Նահանգներին ձեռնտու չէ։ Այսինքն՝ փորձ կարվի, բայց արդյունքի առումով հույսեր չունեմ առանձնապես։
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։
Թամարա Հակոբյան
